Jak w razie rozwodu dzielić majątek wspólnika spółki cywilnej

Umowa spółki cywilnej zawierana jest najczęściej przez małżonków, ale zdarza się, że zawiera ją jeden z małżonków z innymi osobami. W umowie tej wspólnicy zobowiązują się do wniesienia wkładu oraz prowadzenia wspólnej działalności gospodarczej. Wkład najczęściej stanowią środki pieniężne pobrane z majątku wspólnego małżonków. Małżonek niebędący wspólnikiem wyraża zgodę na to, gdyż małżonek wspólnik najczęściej tworzy stanowisko pracy i możliwość zarobku. W czasie działalności spółki cywilnej wspólnicy nabywają przedmioty majątkowe, które wchodzą do majątku łącznego bezudziałowego wspólników, a nie majątku osobistego małżonka wspólnika.

Majątek wspólników jest wydzielonym od majątku osobistego wspólników i nie podlega podziałowi czy zbyciu w czasie trwania umowy spółki cywilnej. Małżonek niebędący wspólnikiem nie ma żadnego prawa do przedmiotu majątkowego, którym może być m.in. kwota pieniężna, będącego współwłasnością wspólników. Małżonek niebędący wspólnikiem będzie miał prawo do udziału w zysku wypłacanego wspólnikom po rozwiązaniu spółki oraz prawo do uczestniczenia w podziale majątku wspólników, ale też po rozwiązaniu spółki. Jeżeli wspólnicy wypłacają sobie zaliczkowo zysk, to ich małżonkowie będą mieli prawo do tych wypłat jako dochodu z majątku osobistego małżonka. Po rozwiązaniu spółki nastąpi ostateczne rozliczenie zysku. Możliwe, że pobierający zaliczki nie otrzyma już wypłaty z tego tytułu.

Dopóki małżeństwo żyje zgodnie, nie ma problemu z rozliczaniem działalności małżonka wspólnika. Na skutek rozwodu sprawa się komplikuje, gdyż małżonek niebędący wspólnikiem żąda od wspólników albo małżonka wspólnika wyliczenia majątku i osiągniętego zysku z dnia rozwodu i wypłacenia go przy podziale majątku małżeńskiego. Tymczasem prawo stanowi, że wierzytelność małżonka wspólnika jest pochodną małżonka wspólnika, a skoro małżonek wspólnik może otrzymać zysk i część majątku po rozwiązaniu spółki, małżonkowi wspólnikowi nic się nie należy. Wspólnik będzie się musiał podzielić zyskiem i otrzymanym majątkiem spółki cywilnej z aktualnym małżonkiem, z dnia rozwiązania spółki.

Przy podziale majątku wspólnego małżeńskiego wspólnik będzie jednak musiał rozliczyć się z nominalnej kwoty pobranej na wkład z majątku wspólnego. Wkład ten rozliczany jest według wartości, jaki w spółce ma w dniu rozwodu.

Nie ma podstaw prawnych, żeby małżonek wspólnik odpowiadał za utratę wartości tego wkładu ani też brał udział we wzroście jego wartości, przed rozwiązaniem umowy spółki.

Takie rozwiązanie prawne budzi czasami wątpliwości co do zgodności z zasadami słuszności. Małżonek niebędący wspólnikiem żąda rozliczenia spółki cywilnej według stanu z dnia rozwodu - tak jakby występował z tej spółki. Z powyższego wynika, że małżonka zatrudniona np. w jednostce budżetowej powinna się zastanowić, czy wyrazić zgodę na pobranie przez męża środków pieniężnych z ich wspólnego majątku małżeńskiego na wkład do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej, czyli na działalność gospodarczą męża w takiej spółce. Może lepiej, żeby został wspólnikiem spółki handlowej, w której w każdej chwili można ustalić wartość udziału w spółce i zbyć go.

@RY1@i02/2011/021/i02.2011.021.210.005b.001.jpg@RY2@

Arnold Pander, sędzia w stanie spoczynku

Arnold Pander

sędzia w stanie spoczynku

Artykuły: 196 par. 2, 860 par. 1, 863 par. 1 - 3, 868 par.1 i 875 par. 1 - 3 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Artykuły: 33 pkt 3 i 31 par. 2 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.).