W jaki sposób chronione są dobra samorządowych osób prawnych

@RY1@i02/2011/012/i02.2011.012.207.0005.001.jpg@RY2@

Monika Stawarczyk, prawnik WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr

Problematyka dóbr osobistych osób prawnych została ujęta w kodeksie cywilnym poprzez odpowiednie odwołanie do katalogu dóbr osobistych osób fizycznych. I tak art. 23 k.c. przedstawia katalog takich dóbr, które podlegają ochronie, np. zdrowie, wolność, nazwisko, cześć, wizerunek czy tajemnica korespondencji. Ze względu na charakterystykę osób prawnych przytoczony katalog dóbr osobistych wymaga stosownych modyfikacji. Dla przykładu osoba prawna nie posiada prawa do nazwiska, ale będzie miała prawo do firmy, a zamiast czci będzie posiadała renomę.

Dobra osobiste przysługują wszystkim osobom prawnym, również ułomnym osobom prawnym (np. spółce jawnej czy spółce z o.o. w organizacji) oraz podmiotom, których osobowość prawna wynika z ustaw szczególnych (np. samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej).

W praktyce dobra osobiste naruszane są najczęściej przez środki masowego przekazu, np.: w związku z rozpowszechnianiem nieprawdziwych informacji, użyciem firmy lub innych oznaczeń odróżniających, a w ostatnim czasie za pomocą internetu. W każdej z tych sytuacji zachowanie podmiotu, którego dobra osobiste zostaną zagrożone lub naruszone, będzie inne. Co do zasady jednak reakcja powinna nastąpić jak najszybciej. Tylko w ten sposób możliwe jest usunięcie lub ograniczenie skutków naruszenia.

W przypadku naruszenia dóbr osobistych oprócz roszczeń, które są wspólne dla wszystkich typów naruszeń, podmiot, o którym napisano nieprawdziwe informacje, może zgodnie z prawem prasowym żądać opublikowania sprostowania (nieprawdziwe informacje) albo odpowiedzi (informacje lub opinie zagrażające dobrom osobistym).

Jeżeli powyższa ochrona okaże się niewystarczająca, osoba prawna może wystąpić z powództwem do sądu. Przed pozwem lub wraz z nim podmiot może wystąpić z wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń, np.: poprzez zakazanie pozwanemu do czasu zakończenia procesu rozpowszechniania danej zniesławiającej informacji (podobne roszczenie będzie przysługiwało w przypadku naruszenia prawa do firmy lub innego dobra osobistego). Postanowienie o zabezpieczeniu wydane przez sąd może mieć czasem większe znaczenie niż nawet korzystny wyrok, który zapadnie po paru latach postępowania.

Powód powinien w pozwie wskazać, jakie dobro osobiste zostało naruszone, poprzez jaką czynność oraz wykazać obiektywny charakter naruszenia. To jednak pozwany musi udowodnić ewentualne powody, które zwalniałyby go z odpowiedzialności, co wynika z występującego w przypadku naruszenia dóbr osobistych domniemania bezprawności. W przypadku zagrożenia bądź naruszenia dobra osobistego cudzym działaniem uprawniony może żądać zaniechania tego działania. Gdy do naruszenia już doszło, uprawniony może także żądać złożenia oświadczenia w odpowiedniej treści i formie (np. przeprosin w gazetach), zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny, a jeżeli została wyrządzona szkoda majątkowa, niezależnie od uprawnień już wymienionych może dochodzić naprawienia tej szkody na zasadach ogólnych. Swoich uprawnień osoba prawna może dochodzić na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym. Sprawy o ochronę dóbr osobistych należą do właściwości sądów okręgowych.

Wraz z rozwojem internetu szczególnie niebezpieczne i trudne do zidentyfikowania są naruszenia dóbr osobistych osób prawnych właśnie za pomocą tego medium. Wypowiedzi zamieszczane na stronach WWW często przekraczają granice wolności słowa.

HW