Jak prawidłowo sporządzić umowę intercyzy i podzielić majątek

Czy wspólność obowiązuje podczas separacji

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.815.jpg@RY2@

Rozdzielność majątkowa powstaje nie tylko na skutek podpisania intercyzy, ale niekiedy także z mocy prawa lub na skutek orzeczenia sądu. Automatycznie powstaje ona w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. Powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej powoduje tak samo orzeczenie separacji. Powstaje ona z dniem uprawomocnienia się decyzji sądu. Jest to tzw. przymusowy ustrój majątkowy. Należy jednak pamiętać, że z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd ma jednak obowiązek orzec później o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Podstawa prawna

Art. 54 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy sąd musi podzielić majątek przy rozwodzie

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.816.jpg@RY2@

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga co prawda nie tylko o władzy rodzicielskiej. Na zgodny wniosek stron sąd ma możliwość wydania rozstrzygnięcia również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Tego rodzaju unormowanie nie pozwala na przyjęcie, że sąd ma obowiązek rozstrzygania w postępowaniu rozwodowym także o zniesieniu wspólności majątkowej z datą wsteczną jako przesłance ustalenia składu majątku podlegającego podziałowi (por. uchwała Sądu Najwyższego z 15 października 1991 r., sygn. akt III CZP 96/91).

Podstawa prawna

Art. 58 par. 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy muszę informować małżonka o pożyczce

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.817.jpg@RY2@

W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Do majątku osobistego wchodzą więc przedmioty nabyte przez każdego z nich przed powstaniem wspólności majątkowej i udział w majątku, który był dotychczas objęty wspólnością. Wspólny dorobek może zostać też podzielony i wtedy w skład każdego z odrębnych przedmiotów wchodzą konkretne przedmioty, np. samochód, nieruchomości. Mąż i żona mogą dokonać również wzajemnych rozliczeń pieniężnych. Od podpisania intercyzy małżonkowie nie mają majątku wspólnego. W konsekwencji każdy z małżonków może zarządzać swoim majątkiem samodzielnie. Żaden z nich nie może sprzeciwić się jakimkolwiek rozporządzeniom dokonywanym przez małżonka w stosunku do składników odrębnego majątku, nie musi on informować o jego stanie ani zaciąganych zobowiązaniach.

Podstawa prawna

Art. 51 i 51¹ ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy intercyza musi zostać spisana u notariusza

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.818.jpg@RY2@

Małżonkowie mogą ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków tylko przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego. Umowa taka może poprzedzać nawet zawarcie małżeństwa. Podstawowym dokumentem wymaganym przy zawieraniu intercyzy przed notariuszem jest akt małżeństwa (jeśli stawiający są już małżeństwem). Nie jest on wymagany w sytuacji, jeśli umowę podpisują osoby, które nie wstąpiły jeszcze w związek małżeński.

Zarówno mąż, jak i żona podpisujący intercyzę muszą mieć pełną zdolność do czynności prawnych i nie mogą być ograniczeni, np. z powodu choroby psychicznej. Powinni być również zgodni co do tego, w jaki inny ustrój majątkowy przekształcą istniejącą do tej pory między nimi wspólność ustawową. Natomiast nie muszą uzasadniać, z jakiego powodu chcą wprowadzić rozdzielność majątkową. Tego rodzaju umowa majątkowa małżeńska może być później zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Dopuszczalne jest zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej przez pełnomocnika. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli do ważności czynności prawnej potrzebna jest forma szczególna, to i pełnomocnictwo do jej dokonania musi być udzielone w ten sam sposób. Dlatego pełnomocnictwo do zawarcia intercyzy powinno wynikać z aktu notarialnego. Musi też dokładnie określać postanowienia umowy, która ma być zawarta, a także osobę, która ma zostać jej drugą stroną.

Podstawa prawna

Art. 47 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy mogę żądać w sądzie ustanowienia rozdzielności

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.819.jpg@RY2@

Każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej z ważnych powodów. Przez ważne powody dające podstawę do zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej przyjęło się rozumieć wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej.

Podstawa prawna

Art. 52 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy mogę partycypować w dorobku męża

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.820.jpg@RY2@

Zabezpieczeniem interesów małżonka, który z powodu wykonywania obowiązków rodzinnych nie może pracować na swój osobisty majątek, może być w takim przypadku ustanowienie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. Taki rodzaj rozdzielności nie różni się w niczym w czasie jej trwania od zwykłej rozdzielności. Różnice pojawiają się dopiero z chwilą ustania rozdzielności majątkowej. Wtedy małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej. Przy obliczaniu dorobków pomija się co do zasady przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, odszkodowania za uszkodzenie ciała, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, prawa autorskie oraz przedmioty nabyte w zamian za nie. Przy obliczaniu uwzględnia się natomiast wartość darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka oraz nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka. Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Podstawa prawna

Art. 51³ - 51⁴ ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy rozdzielności może domagać się osoba trzecia

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.18300110e.821.jpg@RY2@

Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy majątek osobisty dłużnika, czyli m.in. jego wynagrodzenie za pracę lub dochody z innej działalności zarobkowej, korzyści z praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej i innych praw twórcy, nie wystarczą na pokrycie zadłużenia. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską dopiero po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

Podstawa prawna

Art. 52 par. 1a i 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl