W jakiej sytuacji wierzyciel dokona cesji bez zgody dłużnika

Czytelniczka jest zadłużona u kilku osób i nie uzyskuje dostatecznie wysokich dochodów, które umożliwiłyby jej oddanie pieniędzy. Wierzyciele straszą ją, że sprzedadzą długi firmie windykacyjnej, która jest skuteczna w ich odzyskiwaniu. Czytelniczka chce się zabezpieczyć przed sprzedażą zadłużenia. Pyta, czy może to zrobić i czy wierzyciel ma prawo sprzedać wszystkie jej długi.

Ograniczenia przy sprzedaży długów przez wierzyciela innej osobie, na przykład firmie windykacyjnej, wynikają z umowy z dłużnikiem, ustawy oraz właściwości samego zobowiązania. Dlatego w treści umowy, jaką czytelniczka zawarła z wierzycielem i z której wynika należność do zapłaty, powinno znaleźć się zastrzeżenie, że bez jej zgody (czyli dłużnika ) nie może on dokonać przelewu wierzytelności na inną osobę. Aby jednak zastrzeżenie zawarte w umowie było ważne i skuteczne względem nabywcy wierzytelności, powinno być sporządzone w odpowiedniej formie. Na przykład gdy wierzytelność została stwierdzona pismem, to zastrzeżenie umowne też powinno być sporządzone w takiej formie

Ale nawet zastrzeżenie umowne dokonane w sposób właściwy nie wyklucza sprzedania długu przez wierzyciela. Umowa cesji, jaką zawrze z nabywcą, będzie wprawdzie ważna, ale nie będzie skuteczna wobec dłużnika, czyli nabywca na jej podstawie nie będzie mógł wszcząć postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika. Wierzyciel będzie mógł natomiast wszcząć negocjacje z dłużnikiem. W ich wyniku dłużnik może zmienić zdanie dotyczące zakazu sprzedaży i już po zawarciu przez wierzyciela umowy cesji wyrazić zgodę na przelew swojej wierzytelności. Dłużnik może też wyrazić zgodę na wzajemne potrącenie wierzytelności, gdy łączy go z nabywcą wzajemny stosunek wierzyciel - dłużnik.

Zakaz cesji może wynikać również z przepisów np. prawa pracy, które zakazują sprzedaży innej osobie wierzytelności, którą jest wynagrodzenia pracownika. Nie można też przenieść na inną osobę roszczenia z tytułu szkody na osobie, np. odszkodowania za wypadek samochodowy. Od tej zasady obowiązują jednak wyjątki, na przykład wówczas gdy roszczenie stało się wymagalne i zostało uznane przez sprawcę lub przyznane prawomocnym orzeczeniem sądowym. Oprócz tego niezbywalne jest też prawo odkupu, które w dodatku jest niepodzielne, a więc nie można go sprzedać zarówno w części, jak i w całości. Podobny zakaz dotyczy także prawa pierwokupu, dożywocia i służebności osobistych, które obciążają nieruchomość na rzecz oznaczonej osoby fizycznej.

Oprócz ograniczeń wynikających z ustawy i umowy trzecia grupa objęta zakazem wynika z właściwości samego zobowiązania, które ma zostać przelane. Chodzi tu o prawa osobiście związane z konkretną osobą, na przykład prawo do renty czy alimentów.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 509 i 510 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).