Kto powinien pokryć koszt mandatu za wykroczenie drogowe

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi działalność w zakresie transportu. Jeden z zatrudnionych w niej kierowców podczas pobytu za granicą popełnił wykroczenie drogowe. Policja zatrzymała samochód stanowiący własność spółki do czasu uregulowania mandatu. W tej sytuacji pracodawca zapłacił mandat. Czy może domagać się od pracownika zwrotu równowartości tej kwoty?

Pracodawca po zapłaceniu mandatu za pracownika, który popełnił wykroczenie drogowe, może odzyskać od niego pieniądze na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu. Art. 405 k.c. stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, ma obowiązek wydania tej korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 maja 2011 r. (II PK 277/10, LexPolonica 2602263) powodem zastosowania w omawianym przypadku przepisów kodeksu cywilnego, a nie przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika z kodeksu pracy jest fakt, że pracodawca nie poniósł szkody materialnej wynikającej z naruszenia obowiązków pracowniczych. Spółka nie miała obowiązku uregulowania mandatu za pracownika (nie była dłużnikiem ani współdłużnikiem). Ryzyko pracodawcy nie obejmuje zapłaty mandatów nakładanych na zatrudnionych przez niego kierowców za wykroczenia przeciwko powszechnym przepisom o bezpieczeństwie w ruchu drogowym. Pracodawca spłacił więc cudzy dług (dług pracownika), w związku z czym ma prawo domagać się od niego zwrotu świadczenia.

Sąd Najwyższy stwierdził także, że przy stosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu nie są istotne przyczyny popełnienia przez pracownika wykroczenia drogowego. Nie ma również znaczenia ewentualne przyczynienie się do tego pracodawcy. W sprawie rozpatrywanej przez SN pracodawca wystawił kierowcy zaświadczenie urlopowe w dniu, w którym prowadził on pojazd. Ponadto kierowca - na polecenie pracodawcy - wyciągnął tarczę z tachografu przed końcem dnia pracy. Okoliczności te miały wpływ na wysokość mandatu nałożonego na kierowcę. SN uznał jednak, że pracownik sam ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów o bezpieczeństwie w ruchu pojazdów.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 405 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 114 - 122, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).