Kto odpowie za szkody wyrządzone przez dziecko na zimowisku

Czy dorosły odpowie za wszystkie dzieci na placu zabaw

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.813.jpg@RY2@

Dziadkowie mieli obowiązek sprawowania pieczy faktycznej, ale tylko nad swoim wnukiem. Tylko z tego powodu, że byli jedynymi dorosłymi na placu zabaw, nie mogą ponosić odpowiedzialności za wszystkie bawiące się tam dzieci. Skoro obrażenia poniosło dziecko, które odpoczywało podczas ferii razem z rodzicami, to na nich ciążył obowiązek sprawowania nad nim nadzoru i zapewnienia mu bezpieczeństwa podczas zabawy na sprzęcie znajdującym się na placu zabaw. Natomiast z tytułu sprawowania pieczy faktycznej nad wnukiem dziadkowie mogą odpowiadać tylko, gdyby przyczynił się on do wypadku kolegi, a oni nie dopilnowali, aby zabawa odbywała się w sposób bezpieczny. Aby w takiej sytuacji otrzymać odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu swojego dziecka, pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji, a nawet zniszczonej podczas wypadku odzieży i potłuczonych okularów, rodzice muszą udowodnić, że do wypadku doszło z powodu braku nadzoru dziadków nad ich wnukiem podczas wspólnej zabawy dzieci. Oprócz tego rodzice powinni również rozważyć możliwość wystąpienia o odszkodowanie od właściciela placu zabaw, ponieważ nie zabezpieczył on niesprawnego i uszkodzonego sprzętu do zabawy. Skoro był on ogólnie dostępny, to miał on obowiązek dbać o sprzęt, aby bawiącym się tam dzieciom nie zagrażało niebezpieczeństwo.

Podstawa prawna

Art. 427 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy nieletni odpowie za szkodę napastnika

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.814.jpg@RY2@

Nie odpowiada za wyrządzoną szkodę napastnikowi osoba działająca w stanie wyższej konieczności. Chodzi tutaj m.in. o zranienie, a nawet zabicie cudzego zwierzęcia spowodowane tym, że np. zachowanie psa stwarzało zagrożenie nie tylko dla osoby, która odparła jego atak, ale także dla innych osób z nią przebywających. Jednakże odpowiedzialność za szkodę wyłączona jest, tylko gdy dziecko swoim zachowaniem samo nie wywołało tego niebezpieczeństwa, a także wówczas gdy niebezpieczeństwu nie można było w inny sposób zapobiec, a w dodatku ratowane dobro było ważniejsze niż naruszone.

Dlatego aby wykluczyć odpowiedzialność dziecka za zranienie psa, trzeba przede wszystkim ustalić, czy zanim on je zaatakował, nie drażniło zwierzęcia i swoim zachowaniem nie sprowokowało go do ataku, a także czy niebezpieczeństwu nie można było zapobiec w inny sposób niż przez wyrządzenie mu szkody. Nie budzi jednak wątpliwości, że zagrożenie takich dóbr osobistych człowieka, jak jego życie i zdrowie zestawione ze szkodą wyrządzoną zwierzęciu pozwala bez żadnych wątpliwości uznać, że ważniejsze jest zdrowie dziecka. Tak więc rodzice mogą odmówić zapłaty za wyrządzoną przez dziecko szkodę, gdy ustalą, że działalno ono w stanie wyższej konieczności. Muszą liczyć się jednak z tym, że właściciel zwierzęcia wystąpi do sądu o odszkodowanie i wtedy sąd będzie ustalał, czy zostały spełnione przesłanki do przyjęcia wyłączenia bezprawności działania dziecka, przyjmując, że działało w stanie wyższej konieczności.

Podstawa prawna

Art. 423 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy dziecko zapłaci ze swojego majątku

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.815.jpg@RY2@

Wprawdzie dziecko, które nie ukończyło jeszcze 13 lat nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę, ale nie oznacza to, że poszkodowani muszą sami je pokryć. Za dziecko odpowiedzialność ponoszą osoby, pod których nadzorem ono pozostaje. Nawet jeśli dziecko z racji wieku nie odpowiada, to wówczas straty muszą pokryć rodzice, którzy przebywają razem z nim w pensjonacie, ponieważ pod ich opieką dziecko się znajduje. Dlatego właściciel pensjonatu powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do nich z żądaniem pokrycia szkód. Gdy okaże się, że nie mają majątku, z którego można domagać się naprawienia szkody, to wówczas z takim żądaniem poszkodowany powinien wystąpić do samego sprawcy, gdy ma on majątek, z którego można ściągnąć odszkodowanie. Taka możliwość istnieje szczególnie wówczas, gdy przemawiają za tym względy słuszności, np. wynika to z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy.

Podstawa prawna

Art. 426 - 428 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy wychowawca odpowiada za brak nadzoru

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.816.jpg@RY2@

Rodzice mogą wystąpić z takim roszczeniem, ponieważ wychowawca dzieci przebywających na zimowisku miał obowiązek sprawować nad nimi nadzór. Rozpoznając podobną sprawę, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można przyjąć, że wychowawca dopełnił w sposób należyty swoich obowiązków nadzoru nad powierzonymi mu dziećmi, gdy tylko wydał upośledzonym wskutek głuchoty trzynastoletnim dzieciom zakaz oddalania się. Zdaniem sądu samo wydanie zakazu nie jest wystarczające nawet, gdy był skierowany do normalnie rozwiniętych dzieci w tym wieku. Wychowawca powinien dopilnować, czy zakaz jest przestrzegany, tym bardziej że wydał go dzieciom upośledzonym, które wymagają szczególnej opieki. Zdaniem sądu wychowawca miał obowiązek zorganizowania dla dzieci zajęć w ten sposób, aby zapewnić im całkowite bezpieczeństwo sprawować nad nimi nadzór w zakresie niezbędnym ze względu na ich wiek, ich fizyczne możliwości, szczególnie podczas zajęć wymagających wysiłku fizycznego.

Takie stanowisko Sąd Najwyższy zajął między innymi w orzeczeniu z 16 marca 1964r w sprawie sygn. I CR 251/63, opublikowanym w OSNCP nr 4 z 1965 r., poz. 63.

Podstawa prawna

Art. 427 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy za wypadek na sali ćwiczeń odpowiada instruktor

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.817.jpg@RY2@

Za wypadek na sali ćwiczeń odpowiada wyłącznie instruktor, ponieważ podczas udziału przez dziecko w zorganizowanych zajęciach rodzice nie mieli obowiązku sprawować nad nim nadzoru. Na ten czas opiekę nad nim przejął instruktor. Powinien zorganizować zajęcia w ten sposób, aby zapewnić bezpieczeństwo uczestniczącym w nich dzieciom, a przede wszystkim wziąć pod uwagę różnice w stopniu ich sprawności fizycznej. Chodzi tutaj m.in. o wzrost dzieci, prawidłowości albo nieprawidłowości ich budowy, ewentualne ułomności, a nawet nadwagę. W podobnej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że dla bezpieczeństwa ćwiczących dzieci należy mieć do nich podejście indywidualne, zwłaszcza gdy ich rozwój fizyczny nie został zakończony (orzeczenie z 21 kwietnia 1970 r., w sprawie o sygn. akt I CR 86/70, opublikowane w OSPiKA nr 12z 1971 r., poz. 232). W przypadku, gdy instruktor nie zapewnił ćwiczącym dzieciom dostatecznego bezpieczeństwa, nie można żądać odszkodowania od rodziców dziecka, które na skutek tego braku nadzoru na sali gimnastycznej przyczyniło się do powstania obrażeń u kolegi. Przesłanką do żądania nie może być to, że rodzice znajdują się w lepszej sytuacji materialnej niż instruktor.

Podstawa prawna

Art. 427 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy przed sprawą w sądzie trzeba wezwać do zapłaty

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.18300150f.818.jpg@RY2@

Poszkodowany właściciel schroniska powinien zwrócić się na piśmie do rodziców dziecka o pokrycie szkód. Najlepiej, jeśli je wyśle listem poleconym z potwierdzeniem odbioru. Może też negocjować z nimi rozłożenie należności na raty, a nawet zaproponować im odtroczenie terminu płatności. Taki monit będzie stanowił dowód dla sądu, gdy poszkodowany zdecyduje się wnieść pozew do sądu. Nawet gdy pozwani uznają roszczenie na pierwszej rozprawie, to - dysponując monitem potwierdzającym prowadzenie negocjacji - może domagać się zasądzenia od nich poniesionych kosztów sądowych.

Podstawa prawna

Art. 101 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl