Czy można wyłączyć sędziego, który przyjaźni się z dziećmi powoda

Czytelniczka chce wystąpić o wyłączenie sędziego, ponieważ przyjaźni się on z dziećmi osoby, która wniosła przeciwko niej sprawę do sądu. Z tego powodu jej zdaniem sędzia nie będzie obiektywny. Czy taki zarzut może być podstawą do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego? Jakie wymogi musi spełniać wniosek?

Strona postępowania może domagać się wyłączenia sędziego, gdy udowodni, że między nim a drugą stroną lub jej przedstawicielem zachodzi taki stosunek, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sędzia nie musi być małżonkiem, krewnym lub powinowatym strony, by doszło do jego wyłączenia. Wystarczy, że jego zachowanie na rozprawie albo emocjonalne nastawienie, bądź inne osobiste powiązania wpływające na interesy lub pozycję bytową sędziego wywołują te wątpliwości. Może to być przychylne odnoszenie się sędziego do jednej strony albo nieprzychylne do drugiej, bądź inne fakty, które świadczą o różnym traktowaniu stron (np. niechętny stosunek okazywany stronie w toku postępowania).

We wniosku o wyłączenie sędziego nie można jednak powoływać się wyłącznie na zarzuty, że podczas procesu sędzia narusza przepisy, reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, albo niewłaściwie prowadzi proces.

Wniosek należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu podczas rozprawy lub poza rozprawą w tym sądzie, gdzie sprawa się toczy. Należy przy tym imiennie wskazać sędziego oraz podać przyczynę wyłączenia i ją uprawdopodobnić. Powinien przy tym wskazać konkretne fakty, które mogą wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego, bądź, że między stroną a sędzią zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że celowe jest jego wyłączenie od udziału w sprawie. Niedopuszczalne są gołosłowne stwierdzenia, że sędzia nie jest obiektywny. Gdy wniosek nie będzie spełniał powyższych wymogów, zostanie uznany za nieuzasadniony i będzie oddalony.

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga trzech sędziów zawodowych tego sądu, w którym sprawa się toczy (np. pierwszej lub drugiej instancji). Są to sędziowie, których nie dotyczą przesłanki wyłączenia. Sędzia, którego wniosek dotyczy, musi złożyć wyjaśnienia. Jeśli sąd nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów zawodowych, sprawę rozpoznaje sąd wyższej rangi. W przypadku gdy wniosek zostanie odrzucony, strona ma prawo domagać się ponownie wyłączenia tego samego sędziego, ale powinna wskazać na inne okoliczności niż poprzednio. Wniosek oparty na tych samych okolicznościach zostanie przez sąd odrzucony bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Artykuły 50 - 53 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).