Zgodę na operację dziecka wydają oboje rodzice

Lekarz przed podjęciem leczenia pacjenta musi uzyskać jego zgodę. Kto wyraża ją w przypadku, gdy chory jest niepełnoletni?

Każdy dorosły pacjent, który nie jest ubezwłasnowolniony, sam podejmuje decyzje dotyczące leczenia. W przypadku dziecka lekarz musi uzyskać zgodę zastępczą od jego przedstawiciela ustawowego. Najczęściej są to rodzice, rzadziej przysposabiający czy opiekunowie. Jeżeli mały pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub gdy np. nie można się z nim skontaktować, lekarz musi w takim przypadku uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Należy pamiętać, że dziecko, które ukończyło 16 lat, musi również zgodzić się na leczenie. Jeżeli sprzeciwia się czynnościom medycznym, prócz zgody rodziców wymagana jest również ta wydana przez sąd opiekuńczy. Należy też podkreślić, że w przypadku gdy mały pacjent wymaga niezwłocznej pomocy lekarskiej z powodu zagrożenia zdrowia lub życia, a nie ma przy nim przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego i porozumienie z nimi jest niemożliwe, wówczas lekarz może działać bez zgody. Powinien jednak w miarę możliwości skonsultować się z innym specjalistą.

Czy zgoda powinna być wyrażona na piśmie, czy wystarczy ustne oświadczenie rodziców?

Lekarz musi uzyskać na piśmie zgodę przedstawiciela ustawowego dziecka na wszystkie zabiegi operacyjne, również na czynności diagnostyczne, niosące ryzyko dla małego pacjenta. Jeżeli chory ukończył 16 lat, w takim przypadku jest także potrzebna jego pisemna zgoda. W przypadku drobniejszych zabiegów wystarczy oświadczenie ustne lub też takie zachowanie rodziców, które w sposób niebudzący wątpliwości stanowi wolę rodzica.

Czy zgodę na leczenie dziecka wyrażają oboje rodzice?

Jeżeli oboje posiadają pełnię władzy rodzicielskiej, to każdy z nich jest uprawniony do decydowania o sprawach potomka. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 97 par. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie konieczności decydowania o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. Do takich istotnych spraw należy np. zabieg chirurgiczny oraz inne świadczenia wymagające większej ingerencji w organizm. W przypadku wizyt i badań kontrolnych wystarczająca jest oczywiście obecność jednego z rodziców dziecka.

Czy rodzice, powierzając dziecko innemu opiekunowi, np. wysyłając je na wakacje z babcią, muszą upoważnić ją do podejmowania decyzji co do leczenia dziecka? Czy osoba ta będzie mogła wydać zgodę na leczenie?

Zgodnie z przepisami art. 32 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty w przypadku prostych czynności, np. badania dziecka, zgodę może wyrazić opiekun faktyczny, czyli np. babcia. Z kolei, jeżeli będzie chodziło o bardziej skomplikowany zabieg, to upoważnienie na piśmie innej osoby do wyrażenia zgody na leczenie dziecka jest niewystarczające. W takim przypadku lekarz powinien skontaktować się z rodzicami, a jeżeli nie jest to możliwe, wymagana będzie zgoda sądu na leczenie. Oczywiście za wyjątkiem sytuacji nagłych, gdy lekarz musi ratować życie lub zdrowie małego pacjenta.

@RY1@i02/2013/107/i02.2013.107.18300090a.802.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Katarzyna Przyborowska, radca prawny z kancelarii Lege Artis

Rozmawiała Beata Lisowska