Kiedy członek spółdzielni ma prawo przejrzeć jej dokumenty

Czy mogę otrzymać kopię protokołu lustracji spółdzielni

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.812.jpg@RY2@

Prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi mają wyłącznie członkowie spółdzielni. Osoby mające mieszkania stanowiące odrębną własność nie mają obowiązku posiadania członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, ale mają za to do tego prawo. Jeżeli zdecydują się na ten krok, otrzymują uprawnienia, dzięki którym mogą wpływać na sposób zarządzania spółdzielnią, uczestnicząc w walnych zgromadzeniach, wybierając i odwołując osoby wchodzące w skład organów spółdzielni czy zaskarżając podejmowane przez nie decyzje.

Podstawa prawna

Art. 8¹ ust. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.).

Czy mogę zajrzeć do każdej umowy podpisanej przez zarząd

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.813.jpg@RY2@

Od 31 lipca 2007 r. ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych daje członkom spółdzielni prawo do otrzymania kopii faktur i umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi. Z kolei art. 18 par. 3 ustawy - Prawo spółdzielcze przewiduje, że spółdzielnia może odmówić członkowi wglądu do umów zawieranych z osobami trzecimi (np. przedsiębiorstwami wykonującymi prace remontowe w budynkach spółdzielni), jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni znaczną szkodę. Zdaniem części prawników reguł pozwalających na zachowanie w tajemnicy takich umów nie można stosować w przypadku spółdzielni mieszkaniowych. Do nich stosuje się bowiem rozwiązania szczególne, które mają na celu zwiększenie uprawnień mieszkańców spółdzielczych bloków. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Sąd Najwyższy. W wyroku z 3 grudnia 2010 r. (sygn. akt I CNP 16/2010) orzekł on, że art. 18 par. 3 ustawy - Prawo spółdzielcze ma zastosowanie także do członków spółdzielni mieszkaniowych. Stwierdził on, że ustawodawca wprawdzie w art. 8¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie zawarł żadnych ograniczeń udostępniania dokumentów członkom, niemniej - jak podniósł SN - regulację tę wprowadził do prawa spółdzielczego przez zamieszczenie wskazanego wyżej zastrzeżenia.

Podstawa prawna

Art. 8¹ ust. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.).

Art. 18 par. 3 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy spółdzielnia może windować ceny za kserokopie

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.814.jpg@RY2@

W związku z udostępnieniem dokumentów członek spółdzielni ma obowiązek ponieść jedynie koszty sporządzania odpisów oraz kopii uchwał i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz faktur i umów zawieranych z osobami trzecimi. Za darmo musi za to otrzymać odpis statutu i regulaminów uchwalonych na podstawie statutu. Przepisy pozwalają spółdzielni jedynie na żądanie zwrotu kosztów sporządzenia odpisów i kopii. Chodzi oczywiście o koszty rzeczywiste (papier, zużycie tonera i drukarki), a nie wymyślone przez spółdzielnię. Nie może ona domagać się pieniędzy za samo udostępnienie faktury czy umowy spółdzielcy, który w trakcie wizyty w administracji spółdzielni sporządzi samodzielnie ich fotokopie. Dodatkowych opłat nie można domagać się też za dodatkowe czynności techniczne związane z dostarczeniem dokumentów z archiwum.

Przepisy nie określają ponadto czasu, w jakim spółdzielnia musi zrealizować żądanie udostępnienia dokumentacji. Takie uregulowania powinny znajdować się za to w statucie lub wewnątrzspółdzielczych regulaminach. Z zasady powinno to następować niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 14 dni. W uzasadnionych przypadkach, kiedy udostępnienie dokumentu lub sporządzenie jego kopii napotyka na szczególne trudności, np. w związku z zabezpieczeniem dokumentu przez prokuraturę, spółdzielca powinien zostać o nich poinformowany.

Podstawa prawna

Art. 8¹ ust. 2 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.).

Czy mogę zaskarżyć odmowę wglądu w dokumenty do sądu

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.815.jpg@RY2@

Należy pamiętać, że spółdzielca ma prawo wglądu do wszelkich dokumentów związanych z działalnością spółdzielni, a prawo spółdzielcze pozwala na odmowę jedynie do umów zawieranych z osobami trzecimi. Taka odmowa powinna być wyrażona na piśmie i zawierać uzasadnienie. Członek, któremu odmówiono wglądu do umów zawieranych przez spółdzielnie z osobami trzecimi, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie spółdzielni do udostępnienia tych umów. Wniosek należy złożyć w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia członkowi pisemnej odmowy.

Podstawa prawna

Art. 18 par. 3 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy dokumenty muszą być w internecie

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.816.jpg@RY2@

Zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych statut spółdzielni mieszkaniowej, regulaminy, uchwały i protokoły obrad organów spółdzielni, a także protokoły lustracji i roczne sprawozdanie finansowe powinny być udostępnione na stronie internetowej spółdzielni. W rzeczywistości tylko nieliczne spółdzielnie umieszczają w internecie wszystkie wymienione dokumenty, a w szczególności pełne treści protokołów lustracyjnych. Większość zarządów, które mają własną stronę, ogranicza się do publikowania na niej samego statutu i regulaminów. W pierwszej kolejności należy jednak zwrócić uwagę na to, że zawarte w art. 8¹ ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych określenie "powinny być udostępnione" jest nieprecyzyjne i przez to nierównoznaczne z bezwzględnym obowiązkiem umieszczania takich treści na stronie internetowej spółdzielni. Ponadto zgodnie z art. 18 par. 2 ustawy - Prawo spółdzielcze prawo zaznajamiania się z uchwałami organów spółdzielni, protokołami obrad organów spółdzielni, protokołami lustracji, rocznymi sprawozdaniami finansowymi, umowami zawieranymi przez spółdzielnię z osobami trzecimi mają członkowie spółdzielni. Umieszczenie ich na ogólnodostępnej stronie daje nieograniczony dostęp do takich dokumentów także osobom spoza grona spółdzielców. Spółdzielnia, która chce zapewnić wgląd do dokumentacji spółdzielczej tylko osobom uprawnionym, a więc członkom spółdzielni, musi ograniczyć krąg osób posiadających dostęp do takich treści, wprowadzając np. system logowania się na stronie za pomocą określonego hasła.

Podstawa prawna

Art. 8¹ ust. 3 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.).

Art. 18 par. 3 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2009 r., sygn. akt K. 64/2007.

Czy mogę złożyć zawiadomienie na policję

@RY1@i02/2013/028/i02.2013.028.18300110e.817.jpg@RY2@

W praktyce zdarzają się przypadki nadużyć popełnianych przez władze spółdzielni mieszkaniowych w związku z przeprowadzanymi remontami. Najczęściej nieprawidłowości dotyczą przeprowadzanych przetargów i polegają m.in. na wykluczeniu firm składających niższe oferty, braku weryfikacji kosztorysów przedstawionych przez oferentów, a także pomijaniu procedur przetargowych. Zgodnie z art. 296 par. 1 kodeksu karnego osoby zobowiązane na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi spółdzielni mieszkaniowej, przez nadużycie udzielonych im uprawnień lub niedopełnienie ciążących na nich obowiązków wyrządzają jej znaczną szkodę majątkową (tzn. powyżej 200 tys. zł) i popełniają przestępstwo. Grozi za nie kara od 3 miesięcy do lat 5 pozbawienia wolności. Należy jednak pamiętać, że jeżeli prace zostały przeprowadzone zgodnie z umową i sztuką budowlaną, wszystko zgadza się z zaakceptowanym przez walne zgromadzenie kosztorysem i przetarg został przeprowadzony zgodnie z regulaminem, to najczęściej pociągnięcie do odpowiedzialności karnej członków organów spółdzielni będzie niedopuszczalne. W procedurze wewnątrzspółdzielczej można z kolei usunąć niegospodarnych członków zarządu z pełnionych dotychczas przez nich funkcji.

Podstawa prawna

Art. 296 par. 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl