Jeżeli powód zbytnio się pospieszy ze złożeniem pozwu, sam zapłaci za proces

Organizator promocji nie może regulaminem wyłączyć swojej odpowiedzialności za szkody i straty powstałe w wyniku niewłaściwego działania pracowników sklepu, jeżeli wykonując swoje zobowiązania, korzysta z ich pomocy.

Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Pozwany nie daje podstaw do wytoczenia sprawy, jeżeli jego postępowanie i postawa wobec roszczenia strony powodowej usprawiedliwią wniosek, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa.

Stowarzyszenie wniosło pozew przeciwko L.R. prowadzącej działalność gospodarczą. Domagało się w nim uznania za niedozwolone i zakazania wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego o treści: "Organizator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i straty powstałe w wyniku niewłaściwego działania pracowników sklepu". Kwestionowane postanowienie znalazło się w regulaminie promocji, którą zorganizował pozwany. Strona pozwana uznała powództwo oraz wniosła m.in. o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazała, że zaprzestała już stosowania tego postanowienia i nie będzie go stosować w przyszłości.

Ponadto wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania uzasadniła faktem, iż nie została uprzednio przez powoda wezwana do zaprzestania praktyki stosowania objętych pozwem niedozwolonych postanowień umownych, natomiast niezwłocznie, przy pierwszej czynności procesowej, tj. w odpowiedzi na pozew, uznała powództwo.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie jednak zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że zakwestionowane postanowienie stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy konsumentów. Zgodnie z art. 471 kodeksu cywilnego dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Dodatkowo dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, przy pomocy których zobowiązanie wykonuje (art. 474 k.c.). Strony mogą te przepisy umownie modyfikować. Jednakże w sytuacji gdy przedsiębiorca w narzucanym wzorcu umowy odstępuje od tych uregulowań na niekorzyść konsumentów, należy uznać, że ich interesy doznają uszczerbku.

W ocenie sądu tak zakreślone ograniczenie odpowiedzialności pozwanej jest sprzeczne z przepisami kodeksu cywilnego, stawiając przedsiębiorcę w sytuacji korzystniejszej od przewidzianej tymi przepisami. Na wypadek zaistniałej u pomocnika przeszkody, odpowiedzialność pozwanej została wyłączona, gdy tymczasem według zasad ogólnych przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność wobec konsumenta, natomiast dalej w ramach roszczeń regresowych pomocnik może ponosić odpowiedzialność wobec przedsiębiorcy z tej samej przyczyny.

Sprzeczne z dobrymi obyczajami jest to, że pozwana w razie zaistnienia szkody w majątku konsumenta spowodowanej działaniami pomocnika pozwanej przerzuciła na konsumenta konieczność dochodzenia roszczeń od swojego pomocnika, podczas gdy strony te nie są związane ze sobą stosunkiem umownym. Jest to postępowanie nielojalne wobec konsumenta, gdyż w razie dochodzenia przez niego roszczeń od pomocnika przedsiębiorcy w ramach odpowiedzialności deliktowej (odpowiedzialność kontraktowa nie ma tu miejsca, gdyż stron tych nie łączy umowa) obciąża go obowiązek udowodnienia winy pomocnika.

Tymczasem w ramach odpowiedzialności kontraktowej to dłużnik (przedsiębiorca) byłby zobowiązany do wykazania braku winy swojego pomocnika.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 101 kodeksu postępowania cywilnego. Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Przepis stanowi wyjątek od przewidzianej w art. 98 k.p.c. ogólnej zasady odpowiedzialności za wynik sporu - normuje on zwrot kosztów procesu według zasady zawinienia.

W tym przypadku powód skierował do sądu pozew bez podjęcia próby uprzedniego pozasądowego spowodowania zaprzestania stosowania przez pozwanego postanowienia regulaminu. Działanie takie spowodowało zaangażowanie wymiaru sprawiedliwości w sytuacji, kiedy efekt w postaci zaprzestania stosowania przez przedsiębiorcę tej klauzuli mógł zostać osiągnięty w sposób równie skuteczny i szybszy bez angażowania sądu.

Powód jest stowarzyszeniem, które w założeniu działa w celu ochrony interesów konsumentów i ten cel powinien w pierwszej kolejności przyświecać działaniom przez stowarzyszenie podejmowanym.

W rezultacie sąd doszedł do przekonania, że słuszne będzie zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez pozwaną, pomimo że formalnie stroną wygrywającą w całości proces był powód.

DGP przypomina

● W tej kwestii wypowiadał się już Sąd Najwyższy. W swoim orzeczeniu z 13 kwietnia 1961 r. (sygn. akt IV CZ 23/61 OSNC 1962/3/100) wskazał, że pozwany nie daje podstaw do wytoczenia sprawy, jeżeli jego postępowanie i postawa wobec roszczenia strony powodowej - ocenione zgodnie z doświadczeniem życiowym - usprawiedliwią wniosek, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt XVII AmC 656/12