Sąd ubezpieczeń ustala wypadek przy pracy

Sąd ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do dokonania oceny, czy dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy, w sytuacji gdy poszkodowany odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej przyznania świadczenia z tego tytułu. Tak orzekł Sąd Najwyższy.

Poszkodowany w wypadku przy pracy zwrócił się do organu rentowego z wnioskiem o jednorazowe odszkodowania z ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm., dalej: ustawa wypadkowa). ZUS odmówił przyznania świadczenia w związku z brakiem protokołu powypadkowego (pracodawca chciał zatuszować sprawę). Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy wypadkowej ZUS odmawia przyznania prawa do świadczeń m.in. w razie nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku.

Od decyzji zakładu poszkodowany odwołał się do sądu rejonowego. Ten wezwał pracodawcę do udziału w sprawie jako zainteresowanego i ustalił okoliczności wypadku (do czego nie był uprawniony ZUS). W wyroku zmienił decyzję organu rentowego i przyznał wnioskodawcy odszkodowanie. Apelację od niego złożył zakład, argumentując, że poszkodowany może dochodzić, iż sporne zdarzenie było wypadkiem przy pracy tylko w sądzie pracy, gdzie pracodawca, a nie organ rentowy, jest stroną postępowania.

Sąd okręgowy nabrał wątpliwości, czy w tej sytuacji jest w ogóle uprawniony do badania stanu faktycznego i czy zatrudniający jest zainteresowanym w rozumieniu art. 477¹¹ kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). W tym celu zwrócił się do Sądu Najwyższego (SN) o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

W podjętej uchwale SN zwrócił przede wszystkim uwagę na rangę protokołu powypadkowego. Jak wyjaśniała sędzia sprawozdawca Agata Pyjas-Luty, jest on traktowany przez ZUS jako dowód podlegający ocenie, np. w sytuacji gdy istnieje podejrzenie, że może zawierać stwierdzenia bezpodstawne. Trudno więc odmówić mu rangi szczególnego dowodu. Jako taki od dawna funkcjonuje przed sądami pracy, gdzie ustalenie okoliczności wypadku jest celowe, gdyż umożliwia uzyskanie odpowiedniego świadczenia przed ZUS.

Jednocześnie zgodnie z k.p.c. wyrok sądu pracy nie ma mocy przed ZUS i sądem ubezpieczeń społecznych. Poszkodowany wygrywając sprawę przed sądem pracy, nie ma więc gwarancji, że otrzyma świadczenie z zakładu. W związku z tym, jak podkreśliła sędzia SN Agata Pyjas-Luty, ocena protokołu powypadkowego jest dopuszczalna i konieczna również przed sądem ubezpieczeń społecznych (na skutek wniesienia odwołania od decyzji ZUS, odmawiającej przyznania świadczenia).

SN odmówił rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w pozostałym zakresie ze względu na brak dostatecznego uzasadnienia wniosku.

Uchwała SN była zgodna ze stanowiskiem, jakie złożyła uczestnicząca w rozprawie prokurator Prokuratury Generalnej Henryka Gajda-Kwapień.

Michał Kuc

michal.kuc@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 11 lutego 2014 roku, sygn. akt I UZP 4/13.