Akt notarialny musi na żądanie trafić do sądu

Notariusz musi przedłożyć sporządzony przez siebie akt notarialny, jeżeli wezwie go do tego sąd. Inaczej grozi mu grzywna za nieuzasadnioną odmowę wydania dokumentu - uchwalił Sąd Najwyższy.

W toczącej się przed sądem rejonowym w R. sprawie cywilnej pomiędzy dwiema spółkami sąd nakazał notariuszowi przedłożyć sądowi dokument - akt notarialny, który rejent sporządził w kwietniu 2014 r. Sąd, wydając takie polecenie, działał na podstawie art. 248 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym każdy obowiązany jest przedstawić na zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu dokument znajdujący się w jego posiadaniu i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne. Paragraf 2 tego przepisu przewiduje z kolei wyjątkowo możliwość uchylenia się od tego obowiązku, ale tylko w przypadku, gdy posiadacz dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznań albo gdy ma dokument jedynie w imieniu osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu dokumentu.

Jednak notariusz odmówił wydania żądanego aktu, powołując się z kolei na art. 110 par. 2 prawa o notariacie (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 164). Przewiduje możliwość wydania innym osobom aktu notarialnego tylko za zgodą stron lub na podstawie prawomocnego postanowienia sądu okręgowego, w którego okręgu znajduje się kancelaria notariusza. W tym wypadku postanowienia sądu okręgowego nie było, a notariusz stwierdził, że w tej sytuacji nie może wydać sądowi I instancji dokumentu. Zgodnie z art. 110 prawa o notariacie wypisy aktu notarialnego wydaje się zasadniczo tylko stronom aktu lub osobom, dla których zastrzeżono w nim prawo otrzymania wypisu, a także ich następcom prawnym.

Sąd uznał to za niesubordynację osoby dysponującej dokumentem i na podstawie art. 251 k.p.c. skazał notariusza na grzywnę w kwocie 5000 zł. Ukarany odwołał się od tego postanowienia. Rozpoznający zażalenie sąd okręgowy w R. uznał zaś, że w sprawie istnieje zasadnicza wątpliwość - czy każdym, wskazanym w art. 248 par. 1 k.p.c. zobowiązanym do przedstawienia dokumentu jako dowodu przed sądem może być również notariusz. Wątpliwości sądu pogłębiło dość nieprecyzyjne sformułowanie przepisów k.p.c., ale także art. 111 par. 2 prawa o notariacie, zgodnie z którym rejent w przypadkach prawem przewidzianych przesyła sądom i innym organom państwowym informacje pisemne o sporządzonych dokumentach i wypisy tych dokumentów. Dlatego sąd okręgowy zdecydował się skierować do Sądu Najwyższego pytanie prawne dotyczące tych kwestii.

SN, obradując w składzie trzech sędziów, udzielił odpowiedzi w uchwale, stwierdzając, że obowiązek przedstawienia dokumentu przewidziany w art. 248 par. 1 k.p.c. dotyczy także notariusza i obejmuje sporządzone przez niego akty notarialne.

To oznacza, że notariusz musi, w razie przeprowadzenia przez sąd dowodu z dokumentów, na wezwanie sądu przedłożyć dokument, jaki został przez niego sporządzony, także jeżeli jest to akt notarialny, chyba że znajdują się w nim informacje niejawne.

Michał Culepa

 dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 18 listopada 2015 r., sygn. III CZP 69/15. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia