Przedsiębiorca może dochodzić odszkodowania od firmy windykacyjnej

HALINA KWIATKOWSKA,

radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

– Możliwości działania prywatnej firmy windykacyjnej są ograniczone w istocie do starań o polubowne zakończenie sporu i dobrowolną spłatę zobowiązania przez przedsiębiorcę dłużnika. W przypadku zajęcia przez prywatnych egzekutorów przedmiotów należących do dłużnika, będzie ono kwalifikowane w taki sam sposób jak każdy inny przypadek bezprawnego zaboru mienia, umożliwiając skierowanie przeciwko dokonującemu go podmiotowi zarzutów karnych.

Poza odpowiedzialnością na podstawie art. 278 par. 1 kodeksu karnego (k.k.) z tytułu zaboru w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, w grę może wchodzić także odpowiedzialność za oszustwo z art. 286 k.k. Prywatny windykator nie może bowiem np. przesyłać dłużnikowi pism zawierających informacje o możliwości stosowania przez tego windykatora egzekucji terenowej w miejscu zamieszkania oraz pracy dłużnika. Takie postępowanie stanowi celowe wprowadzenie dłużnika w błąd.

– Za bezprawne zajęcie majątku przedsiębiorcy dłużnika firma windykacyjna ponosi odpowiedzialność. Warunkiem takiej odpowiedzialności jest działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co w przypadku prywatnej egzekucji właściwie zawsze będzie miało miejsce, gdyż firmy windykacyjne działają na zasadach rynkowych, a więc w celu osiągnięcia zysku z prowadzonej działalności.

Występek z art. 286 par. 1 k.k. zagrożony jest karą pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do ośmiu lat. Tej samej karze podlega ten, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

– Wizyty windykatorów w miejscu pracy przedsiębiorcy czy upublicznianie informacji na temat stanu zobowiązań dłużnika stanowią bezprawne naruszenie czci zainteresowanego. W przypadku, gdyby na skutek działań firmy windykacyjnej doszło do wyrządzenia szkody dłużnikowi, wówczas przysługują mu roszczenia odszkodowawcze. Podobne konsekwencje wiązać się będą z ewentualnymi czynnościami w ramach egzekucji terenowej dokonywanej przez prywatnych windykatorów, niezależnie od konsekwencji prawnokarnych związanych z takim działaniem. Kierowane do dłużników pisma często bezprawnie ingerują w prywatność przedsiębiorców dłużników i wprowadzają w błąd co do faktycznych możliwości działania windykatorów.

Najlepiej świadczy o tym liczba skarg, składanych w związku z działalnością prywatnych windykatorów do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Prezes UOKiK wydał dwie decyzje (nr DDK-23/2007 z 31 grudnia 2007 r. oraz nr RWR-52/2007 z 31 grudnia 2007 r.), uznając, że część działań prywatnych windykatorów ma charakter praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

– Analizując wspomniane decyzje prezesa UOKiK, można wskazać na podstawowe praktyki firm windykacyjnych, które uznane zostały za godzące w interesy konsumentów. Należy do nich m.in. kierowanie do dłużników pism, zawierających zawyżone kalkulacje dotyczące kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego w przypadku braku dobrowolnej spłaty zobowiązania; informowanie o możliwości podjęcia terenowych działań windykacyjnych, mimo braku uprawnień do przymusowej egzekucji z majątku dłużnika; informowanie o braku skuteczności zarzutu przedawnienia zgłaszanego przez dłużników oraz zapowiedź sporządzenia przez firmę windykacyjną wykazu majątku dłużnika w celu określenia składników majątkowych nadających się do przymusowej egzekucji.

UOKiK uznał ponadto, że działania polegające na zamieszczaniu w pismach kierowanych do konsumentów w toku prowadzonych czynności windykacyjnych haseł i treści, mających na celu zastraszanie konsumentów, wywołanie w nich uczucia lęku, wywarcie presji psychicznej oraz wprowadzenie w błąd, w szczególności zaś informowanie dłużników o planowanych wizytach we właściwych miejscowo oddziałach ZUS, stanowi naruszenie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.