Prawa ze spółki cywilnej wchodzą do majątku osobistego małżonka-wspólnika

Zgodnie z art. 33 pkt 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom. Majątek wspólników spółki cywilnej stanowi taki przypadek, albowiem objęty jest współwłasnością łączną uregulowaną w kodeksie cywilnym. W rezultacie zatem wszelkie prawa spółkowe jednego z małżonków wchodzić będą do majątku osobistego małżonka-wspólnika. Będzie to mieć miejsce nawet jeśli małżonek taki wniósł tytułem wkładu do spółki cywilnej przedmioty majątkowe należące do majątku wspólnego małżonków. Wówczas takie przesunięcie majątkowe stanowić będzie nakład z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty, który może podlegać rozliczeniu w trybie przepisu art. 45 k.r.o. w razie podziału majątku wspólnego.

Pojawia się zatem pytanie, w jaki sposób wierzyciel, który zawarł umowę ze wspólnikami spółki cywilnej, może się zaspokoić w razie, gdyby umowa taka nie została prawidłowo wykonana. Zaznaczenia wymaga, że wspólnicy spółki cywilnej za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie. Oznacza to, że wierzyciel może pozwać wszystkich wspólników, niektórych z nich lub każdego z osobna, aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy wspólnicy pozostają zobowiązani. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 778 kodeksu postępowania cywilnego do egzekucji z majątku wspólnego wspólników spółki prawa cywilnego konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom.

Aby zatem wszcząć egzekucję w stosunku do składników majątku wspólników spółki cywilnej (np. nieruchomości, wierzytelności od kontrahentów, ruchomości itp.) – wierzyciel musi najpierw uzyskać prawomocny wyrok w stosunku do wszystkich wspólników. Jeśli zatem pozwie tylko niektórych z nich – droga ta pozostanie dla niego zamknięta.

Niezależnie od majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej wierzyciel ma do dyspozycji również:

● majątek osobisty małżonka będącego wspólnikiem,

● jego wynagrodzenie za pracę (o ile pozostaje w stosunku pracy),

● wypłacony małżonkowi zysk z tytułu członkostwa w spółce,

● korzyści uzyskane z jego praw autorskich i pokrewnych, z praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Wierzyciel będzie mógł skierować egzekucję do majątku wspólnego małżonków tylko pod warunkiem, że małżonek wspólnika spółki cywilnej wyraził zgodę na umowę zawartą przez tę spółkę z danym wierzycielem, a zgoda ta została zawarta w dokumencie prywatnym lub urzędowym.

Na podstawie takiej zgody sąd – w myśl art. 787 k.p.c. – nada tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko wspólnikowi klauzulę wykonalności przeciwko jego małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową. W każdym przypadku nie podlegać będzie egzekucji majątek osobisty współmałżonka takiego wspólnika.

Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że przedsiębiorcy zawierający umowy ze wspólnikami spółek cywilnych, którzy pozostają w związkach małżeńskich objętych ustrojem wspólności ustawowej (co ma miejsce w ogromnej większości przypadków) – powinni we własnym interesie uzyskać na zawarcie umowy zgody współmałżonków tych wspólników. Co do formy, treści oraz terminu udzielenia takiej zgody odsyłam do artykułu z 30 czerwca 2009 r.

Nie można oprzeć się wrażeniu, że opisane regulacje prowadzą do istotnego spowolnienia obrotu gospodarczego. Staranny przedsiębiorca, który wchodzi w relację biznesową z przedsiębiorstwem prowadzonym w formie spółki cywilnej, powinien zawczasu domagać się zgód na zawarcie umowy współmałżonków wszystkich wspólników. Oczekiwanie to spowoduje zaś zapewne przedłużenie czasu potrzebnego na zamknięcie transakcji, a także – w niektórych sytuacjach – pewnego rodzaju podejrzliwość i zniechęcenie.

Mimo tych niedogodności warto przystępować do zawierania umów ze wspólnikami spółek cywilnych, pamiętając o wyżej omówionych zasadach odpowiedzialności.