Bezpodstawnie zwolniony urzędnik może się domagać podwójnego odszkodowania

Powyższą tezę można wysnuć z wyroku Sądu Najwyższego z 17 września 2009 r. (II PK 59/09).

Orzeczenie to zapadło na tle następującego stanu prawnego.

Celina O. od 1998 roku była zatrudniona w Kancelarii Prezydenta jako urzędnik mianowany. Następnie od stycznia 2002 r. zajmowała stanowisko eksperta Zespołu Doradców w Gabinecie Prezydenta. W marcu 2006 r. zmieniono statut Kancelarii. Zadania zespołu przejęło Biuro Doradców, Ekspertyz i Opinii. Następnie Celinie O. wypowiedziana została umowa, a jako przyczynę wskazano zmiany organizacyjne. Do momentu wręczenia wypowiedzenia z pracownikiem nie rozmawiano na temat możliwości ewentualnej pracy na innym stanowisku bądź wykonywania innych zadań.

Zwolniona urzędniczka wniosła pozew do sądu rejonowego o zasądzenie na jej rzecz od Kancelarii odszkodowania w wysokości 26 tys. zł z tytułu nieuzasadnionego i niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Ten oddalił to żądanie, ale zasądził od Kancelarii na rzecz zwolnionej 1,8 tys. zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Od wyroku obie strony odwołały się do sądu okręgowego. Ten uznał, że złożone Celinie O. oświadczenie woli o wypowiedzeniu stosunku pracy było nieuzasadnione, bo pracodawca podał nieprawdziwą przyczynę swojej decyzji. Zmiany organizacyjne w Kancelarii nie powodowały konieczności rozwiązania stosunku pracy z Celiną O., zwłaszcza że była ona pracownicą mianowaną, której można wypowiedzieć stosunek pracy w ściśle określonych sytuacjach i tylko wtedy, gdy nie było możliwości przeniesienia jej na inne stanowisko w urzędzie. Sąd okręgowy uznał, że ze względu na pozorność przyczyny wypowiedzenia nie zaistniały przesłanki do wypłaty Celinie O. świadczenia określonego w art. 131 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm.). Świadczenie to przysługuje pracownikowi mianowanemu tylko w przypadku likwidacji urzędu albo jego reorganizacji. Jeżeli zaś przyczyny podane w wypowiedzeniu umowy o pracę są nieprawdziwe, to pracownik nabywa prawo do odszkodowania z art. 45 k.p., tracąc jednocześnie możliwość uzyskania świadczenia ze środków budżetu państwa, przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy od dnia pozostawania bez pracy. Sąd okręgowy oddalił więc apelację obu stron.

Od wyroku Celina O. wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Ten wskazał, że z art. 131 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką nabycia przez pracownika prawa do świadczenia pieniężnego jest rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym z powodu likwidacji urzędu lub jego reorganizacji. Zdaniem SN nie ma znaczenia to, czy rozwiązanie to jest uzasadnione, czy nieuzasadnione lub wadliwe z innej przyczyny. Takie świadczenie rekompensuje zwolnionemu z pracy urzędnikowi brak pracy i brak wynagrodzenia do czasu podjęcia nowego zatrudnienia lub działalności gospodarczej (nie dłużej niż przez sześć miesięcy).

SN wskazał też, że należy uznać, że uzyskanie prawa do wymienionego świadczenia w sytuacji, gdy wypowiedzenie było uzasadnione pozorną likwidacją lub reorganizacją, nie stoi na przeszkodzie nabyciu przez pracownika prawa do wskazanego w art. 45 par. 1 k.p. odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia. Sąd Najwyższy uchylił więc zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez sąd okręgowy.

Oprac. Artur Radwan