Jakie są skutki małżeńskich umów majątkowych w czasie trwania małżeństwa i po rozwodzie

ale tylko pod warunkiem, że małżonkowie sporządzili ją co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Małżonek upadłego będzie mógł wówczas liczyć na uwzględnienie swoich roszczeń, ponieważ będzie występował w charakterze wierzyciela upadłego. Bezskuteczna w stosunku do masy upadłości będzie również rozdzielność majątkowa, która powstała na skutek orzeczenia sądu w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o upadłość. Wyjątek od tej zasady zostanie dopuszczony wówczas, gdy pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżonek złożył do sądu co najmniej na dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.

Natomiast małżonkowie, między którymi istniała wspólność majątkowa w momencie ogłoszenia upadłości męża, muszą liczyć się z tym, że z mocy prawa powstanie między nimi rozdzielność majątkowa. W takim przypadku do masy upadłości nie wejdą jednak przedmioty służące małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, mimo że są objęte majątkową wspólnotą małżeńską. Zasada ta nie będzie jednak dotyczyła przedmiotów służących do prowadzenia takiej działalności, które zostały nabyte z majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Wprawdzie po orzeczeniu separacji między małżonkami powstała rozdzielność majątkowa, to jednak po zniesieniu separacji przestaje ona istnieć. Między małżonkami powstaje wówczas ustawowy ustrój majątkowy od uprawomocnienia się postanowienia o zniesieniu separacji.

Rozdzielność majątkowa, która po orzeczeniu separacji powstaje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się wyroku lub postanowienia orzekającego separację. Natomiast sąd nie może jej wówczas orzec z dniem wcześniejszym. Nie wydaje wówczas orzeczenia w sprawie ustanowienia tej separacji. Po zniesieniu separacji możliwe jest jednak utrzymanie rozdzielności majątkowej między małżonkami. Sąd orzeknie w tej sprawie na zgodny wniosek małżonków.

Umowa o rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków prowadzi do tego, że po ustaniu rozdzielności majątkowej, np. po ustaniu małżeństwa, może nastąpić wyrównanie dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa. Nastąpi to na żądanie małżonka, którego dorobek jest mniejszy. W ten sposób zostanie podzielony przyrost wartości w majątku osobistym tego małżonka, który ma większy dorobek. Małżonek z mniejszym dorobkiem uzyska więc część tego, czego dorobił się w czasie trwania małżeństwa jego mąż lub żona.

Za dorobek uważa się wzrost wartości majątku każdego małżonka, który nastąpił już po zawarciu umowy majątkowej. Natomiast przy ustalaniu wartości nie bierze się pod uwagę przedmiotów nabytych przed zawarciem intercyzy, przedmiotów nabytych w zamian za nie oraz odziedziczonych, otrzymanych w drodze darowizny, niezbywalnych, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie, uzyskanych z tytułu odszkodowania, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, praw autorskich, pokrewnych, własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Natomiast dolicza się niektóre świadczenia czynione przez jednego małżonka na rzecz drugiego, mimo że faktycznie nie przyczyniły się do wzrostu majątku małżonka.

Gdyby małżonkowie nie mogli porozumieć się co do sposobu lub wysokości wyrównania, to wówczas spór między nimi rozstrzygnie sąd.

Przy rozliczaniu dorobków przyjmuje się ceny aktualne w momencie dokonywania rozliczenia oraz stan dorobku w chwili ustania rozdzielności majątkowej.

Po rozwodzie małżonków każdy z nich może domagać się, aby sąd dokonał podziału majątku. Dzielony jest majątek wspólny małżonków. Natomiast sąd nie dokonuje podziału majątku osobistego małżonków, czyli majątku nieobjętego wspólnością ustawową. Po rozwodzie swój majątek osobisty zatrzymuje każdy z rozwiedzionych małżonków.

Wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa, pod warunkiem że narzeczeni przed ślubem nie sporządzili intercyzy, czyli umowy o rozdzielności majątkowej, albo o rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków.

W opisanym liście umowa o rozdzielności majątkowej została sporządzona dopiero kilka lat po ślubie. Dlatego od zawarcia małżeństwa aż do momentu podpisania intercyzy między małżonkami istniała z mocy ustawy wspólność ustawowa. W tym okresie powstawał ich majątek wspólny obejmujący przedmioty, które wówczas oboje nabyli bądź też nabył je tylko jeden małżonek.

Do majątku wspólnego weszły: pobrane w tym czasie wynagrodzenia za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego małżonka, dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego każdego z małżonków oraz środki zgromadzone na rachunku otwartym lub pracowniczym funduszu emerytalnym każdego z małżonków.

Natomiast przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego małżonka. Przede wszystkim są to przedmioty, które nabyli przed powstaniem tej wspólności i po ustaniu jej, a także odziedziczone, otrzymane w darowiźnie przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie, przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia, albo zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków, prawa autorskie, prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy, a także przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą męża (żony), to wówczas wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Natomiast gdyby małżonek zaciągnął zobowiązania bez zgody drugiego albo zobowiązania małżonka nie wynikają z czynności prawnej, to wierzyciel może domagać się tylko z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, z jego praw autorskich, pokrewnych, własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. Gdyby wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, to również z przedmiotów majątkowych, które wchodzą w jego skład.

Skoro mąż zaczął zadłużać się, to warto sporządzić intercyzę, aby od momentu zawarcia tej umowy małżonkowie przestali już tworzyć majątek wspólny. Bez wzglądu na to, czy drugi małżonek wyraził zgodę na zaciąganie długów, egzekucja zobowiązań nie będzie prowadzona z majątku osobistego małżonka dłużnika.

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską tylko wówczas, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Skuteczność intercyzy jest więc ograniczona. Wierzyciel, który w momencie powstania wierzytelności nie wiedział o istnieniu takiej umowy, ma prawo domagać się zaspokojenia wierzytelności z majątku wspólnego małżonków oraz osobistego jednego z nich.

Skuteczność intercyzy zależy więc od wiedzy wierzycieli o istnieniu i rodzaju takiej umowy. Taką wiedzę wierzyciel powinien podjąć przed powstaniem wierzytelności, jaka mu przysługuje. Natomiast dłużnik, który powołuje się na zawarcie intercyzy, musi udowodnić, że wierzyciel o niej wiedział.