Uzyskanie nowych dowodów może być podstawą wznowienia postępowania
Skargi, w których pracownicy domagają się wznowienia postępowania, przedstawiając nowe dowody, należą do najczęściej spotykanych w praktyce sądowej. Często jednak są one odrzucane bez merytorycznego rozstrzygnięcia, czego przyczyną jest niewłaściwe rozumienie przez skarżących pojęcia nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów w rozumieniu art. 403 par. 2 k.p.c.
Wznowienie postępowania z przyczyn opisanych powyżej ma na celu umożliwienie przeprowadzenia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocny wyrok jest niesłuszny gdyż materiał faktyczny i dowodowy, który istniał w poprzednim postępowaniu w chwili zamknięcia rozprawy był niepełny. Trzeba jednak pamiętać, że sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
Chwila ta jest decydująca dla oceny prawidłowości kwestionowanego w skardze wyroku. Wszystkie okoliczności faktyczne, jak i środki dowodowe, powstałe po zamknięciu rozprawy nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Niezrozumienie powyższych zasad jest najczęstszą przyczyną wnoszenia przez pracowników skarg o wznowienie postępowania, opartych na podstawie, która w istocie nie występuje, co skutkuje ich odrzuceniem.
Pracownik domagał się od pracodawcy odszkodowania z tytułu mobbingu. Po przeprowadzeniu obszernego postępowania dowodowego powództwo zostało oddalone. Już po wydaniu wyroku pracownik zaczął nagrywać pracodawcę, aby udowodnić, że podlega mobbingowi. Po nagraniu kilkunastu nagannych zachowań pracodawcy pracownik złożył skargę o wznowienie postępowania, twierdząc, iż uzyskał nowe przekonujące dowody na mobbingowanie go przez pracodawcę. Sąd odrzuci tę skargę, ponieważ dowody przedstawione przez pracownika powstały dopiero po zakończeniu poprzedniego postępowania. Stanowią one natomiast podstawę do wniesienia nowego powództwa.
Przyczyna wznowienia określona w przepisie art. 403 par. 2 k.p.c. dotyczy tych sytuacji, gdy wnoszący skargę o wznowienie nie mógł skorzystać z okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w poprzednim postępowaniu, chociaż one już wtedy istniały. Gdyby skarżący mógł z nich skorzystać, wchodziłyby one w skład ustaleń stanowiących podstawę wyrokowania sądu.
Zatem w sytuacji, gdy po uprawomocnieniu się wyroku ujawnią się takie okoliczności faktyczne lub dowody, instytucja wznowienia postępowania umożliwia ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które obiektywnie rzecz biorąc, już istniały w chwili wydawania wyroku (zamknięcia rozprawy), ale z których zainteresowana strona nie mogła skorzystać.
Wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub nowych środków dowodowych w rozumieniu omawianych przepisów oznacza zatem odkrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w poprzednim postępowaniu nieujawnionych, bo nieznanych stronom.
Taka konstrukcja określenia podstawy skargi o wznowienie prowadzi ponadto do dwóch dodatkowych wniosków. Po pierwsze, iż nie odnosi się ona do tych okoliczności i dowodów, które znane były wnoszącemu skargę już podczas poprzedniego postępowania, ale z nich nie skorzystał.
Nie odnosi się także do tych okoliczności, które zostały ujawnione w poprzednim postępowaniu, ale nie zostały dostrzeżone lub należycie docenione przez wnoszącego skargę o wznowienie.
Po drugie, wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 par. 2 k.p.c. dotyczy faktów i środków dowodowych, które były dla strony skarżącej wówczas nieujawnialne. Przepis ten obejmuje zatem fakty niemożliwe do ujawnienia albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, bo miała możliwość dostępu do nich, nie mogą być podstawą wznowienia (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 marca 2005 r., III CZP 134/04, LEX nr 151652).
Należą do nich także takie fakty, o których strona dowiedzieć się mogła, dochowując należytej staranności. Pojęcie wykrycie nowego dowodu obejmuje również takie sytuacje, gdy strona co prawda wiedziała o jego istnieniu dowodu w poprzednim postępowaniu, jednak nie mogła się na niego powołać, gdyż nie wiedziała gdzie się on znajduje lub czy w ogóle da się go odszukać.
Kolejną istotną okolicznością, o której powinien pamiętać pracownik decydujący się na wniesienie skargi o wznowienie opartej na omawianej podstawie, jest to, iż mogą to być tylko takie okoliczności faktyczne lub nowe dowody, których przedstawienie miałoby wpływ na decyzję sądu, a nie na stanowisko strony przeciwnej w procesie (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 września 2007 r., I ACz 837/07, OSA w Katowicach 2007/4/5).
Pamiętać należy, że dopóki wyrok się nie uprawomocnił, brak jest podstawy do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, co wynika wprost z treści art. 399 par. 1 k.p.c.
Trzymiesięczny termin przewidziany w art. 407 k.p.c. na złożenie skargi o wznowienie należy liczyć dopiero od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym stało się możliwe jej złożenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 r., III CZ 99/01, niepubl.).
Pracodawca pozwał pracownika o zapłatę odszkodowania z tytułu niedoboru, który powstać miał z powodu przywłaszczenia przez pracownika towarów poddanych jego pieczy w magazynie. Sąd uwzględnił powództwo przede wszystkim na podstawie zeznań świadków. W dwa miesiące po uprawomocnieniu się wyroku pracownik dowiedział się, że pomieszczenie przed magazynem było monitorowane przez firmę z sąsiedztwa, co pozwoliło wykryć prawdziwych sprawców zaboru towaru. Te nowe okoliczności, jak i dowód z zapisu monitoringu stanowią podstawy do wznowienia postępowania.
Pracownik został dyscyplinarnie zwolniony z pracy z powodu zarzutu zniszczenia mienia pracodawcy. W rzeczywistości jednak sprawcą tego był jego kolega, co pracownik zataił także podczas procesu o przywrócenie do pracy, chcąc uchronić go przed zwolnieniem. Gdy w niedługim czasie po prawomocnym oddaleniu powództwa doszło pomiędzy nimi do konfliktu, pracownik wniósł skargę o wznowienie, wskazując na prawdziwego sprawcę. Nie może ona zostać uwzględniona, ponieważ okoliczności, jakie powołał pracownik, były już mu znane w poprzednim postępowaniu.
Podstawa prawa
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.