Przetarg na wniosek zastawnika

Umowa zastawnicza może przewidywać, że zaspokojenie zastawnika nastąpi przez sprzedaż przedmiotu zastawu rejestrowego w przetargu publicznym. Przeprowadza go albo notariusz, albo komornik, w terminie 14 dni od złożenia przez zastawnika (czyli wierzyciela) wniosku o dokonanie sprzedaży.

Miejsce, warunki, sposób i koszty takiej procedury określił w rozporządzeniu, które weszło w życie 4 kwietnia 2009 r., minister sprawiedliwości. Przepisów tych nie stosuje się jedynie do sprzedaży praw z instrumentów finansowych (chodzi zarówno o papiery wartościowe, jak i niebędące nimi m.in. certfikaty inwestycyjne, jednostki uczestnictwa, finansowe kontrakty terminowe, umowy forward dotyczące stóp procentowych, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe czy opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych lub na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje), mimo że zastaw można ustanowić i na nich.

Wniosek zastawnika o przeprowadzenie przetargu powinien zawierać oznaczenie stron zastawu, przedmiot, który ma być sprzedany i jego wartość szacunkową. Powinien też ów dokument mówić, w czyim posiadaniu i gdzie się znajduje się przedmiot. A jeśli jest to rzecz ruchoma, to także czy i kiedy można ją oglądać. Zastawnik może również wskazać dzień, w którym należy dokonać ogłoszenia o przetargu oraz zażądać, by zostało zamieszczone nie tylko w dzienniku poczytnym w miejscowości, w której będzie prowadzony przetarg, lecz także w innym medium. Może nawet domagać się wysłania indywidualnych zawiadomień do podmiotów wskazanych we wniosku. Do wniosku zastawnik dołącza przede wszystkim poświadczony odpis umowy zastawniczej, odpis postanowienia sądu o wpisie zastawu rejestrowego do rejestru zastawów lub odpis z rejestru zastawów i odpis własnego pisma do zastawcy wraz z dowodem doręczenia lub nadania, zawiadamiającego o zamiarze sprzedaży.

Przetarg odbywa się ustnie. Może zostać przeprowadzony, jeżeli zgłosiła się przynajmniej jedna osoba. Nie wolno jednak w tej procedurze uczestniczyć ani zastawnikowi, ani zastawcy, ani dłużnikowi, który nie jest zastawcą, podobnie zresztą jak przeprowadzającemu przetarg. Nie mają prawa licytować także małżonkowie wyłączonych, ich rodzice, dziadkowie, dzieci i wnuki ani osoby obecne na przetargu w charakterze urzędowym. Uczestnik musi złożyć rękojmię w wysokości pzynajmniej 10 proc. wartości szacunkowej sprzedawanej rzeczy lub prawa. Najpóźniej w chwili rozpoczęcia przetargu. Czyni to przelewem lub w gotówce, chyba że zastawnik zgodzi się na inny sposób.

Przeprowadzający rozpoczyna przetarg od ogłoszenia ceny wywołania. I jeśli strony umowy zastawniczej nie postanowiły inaczej, wynosi ona połowę wartości szacunkowej. W przypadku rzeczy ze złota, platyny i srebra - 75 proc. Zbiór rzeczy lub praw stanowiących całość gospodarczą (np. magazyn albo nawet całe przedsiębiorstwo) podlega sprzedaży w całości, o ile zastawca i zastawnik nie zechcieli przeprowadzić transakcji inaczej.

Uczestnicy przetargu podają coraz wyższe ceny. Postąpienie nie może jednak wynosić mniej niż jeden procent ceny wywołania, z zaokrągleniem wzwyż do pełnego złotego. Zaoferowana cena przestaje wiązać uczestnika, gdy ktoś inny zaoferował więcej. Przeprowadzający przetarg udziela przybicia, gdy po trzykrotnym wezwaniu do kolejnego postąpienia nikt nie zaoferuje wyższej ceny. Ten, kto zgłosił najwyższą cenę, zostaje nabywcą przedmiotu zastawu. Pozostałym uczestnikom niezwłocznie zwracane są ich rękojmie. Tę, którą wpłacił nabywca, zalicza się na poczet ceny. Staje się on właścicielem przedmiotu zastawu z chwilą zapłaty całej należności z przybicia. A - co do zasady - musi uczynić to bez zwłoki. W przeciwnym razie traci wpłaconą część ceny oraz rękojmię i prawa wynikające z przybicia. Nie może także uczestniczyć w dalszym przetargu, który zostaje wkrótce wznowiony. Nabywca, który zapłacił całą cenę nabycia, powinien jak najszybciej odebrać swoją rzecz lub (w przypadku prawa majątkowego) dokumenty pozwalające na dysponowanie nią, chyba że zastawnik i nabywca określili inny termin. Do obowiązków przeprowadzającego przetarg należy niezwłoczne wystawienie nabywcy zaświadczenia stwierdzającego nabycie przedmiotu zastawu i w razie potrzeby przekazanie także innych dokumentów. Musi on również sporządzić protokół z procedury, którego odpis doręcza zastawnikowi, zastawcy i dłużnikowi (jeżeli nie jest on zastawcą), a także nabywcy.