Na czym polega wykonywanie władzy rodzicielskiej i kiedy można ją stracić

Ze względu na wiek syna czytelnika można stwierdzić, że nie jest on zobligowany do posłuszeństwa w zakresie wyboru zawodu.

Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o jego fizyczny i duchowy rozwój oraz przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka. Także dzieci mają pewne obowiązki wobec rodziców. Przede wszystkim są zobligowane do posłuszeństwa. Władza rodzicielska jest ograniczona w czasie. Ma ona zastosowanie do uzyskania przez dzieci pełnoletności. Zwykle ma to miejsce w momencie ukończenia 18 lat. Od tej reguły są też pewne wyjątki dotyczące osób, które uzyskują wcześniej pełnoletność ze względu na zawarcie związku małżeńskiego na podstawie odpowiedniego zezwolenia sądu opiekuńczego.

Podsumowując, można stwierdzić, że dzieci są zobowiązane do posłuszeństwa wobec swoich rodziców. Ten obowiązek ustaje dopiero wraz z osiągnięciem pełnoletności.

Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku. Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Co więcej, rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Jednakże żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską. Tak samo jest w przypadku czynności prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.

W związku z tym można stwierdzić, że rodzice mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego nabywać dla małoletniego dziecka nieruchomość, która nie jest obciążona żadnymi zobowiązaniami, na podstawie umowy darowizny.

Ze względu na ubezwłasnowolnienie, którego skutkiem było pozbawienie męża czytelniczki zdolności do czynności prawnych, nie ma on już władzy rodzicielskiej nad ich dziećmi.

Z obowiązujących w tym zakresie przepisów wynika, że w sytuacji gdy jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy przypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.

Poza tym warto wiedzieć, że jeżeli ojcostwo nie zostało ustalone albo jeżeli zostało ustalone sądownie bez przyznania ojcu władzy rodzicielskiej, władza rodzicielska przysługuje matce. Z kolei w sytuacji gdy żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.

Jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej, obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą małoletniego umieszczonego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania należą do rodziny zastępczej albo placówki opiekuńczo-wychowawczej. Inne obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej nadal należą do rodziców małoletniego.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. W przypadku braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Wyjazd dziecka za granicę w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka, wymaga zgody obojga rodziców wykonujących władzę rodzicielską. W sytuacji gdy nie ma takiej zgody, potrzebne jest orzeczenie sądu opiekuńczego.

W przypadku sądowego ustalenia ojcostwa władza rodzicielska przysługuje ojcu tylko wtedy, gdy przyznał mu ją sąd w wyroku ustalającym ojcostwo. Sąd opiekuńczy może ojcu przyznać władzę rodzicielską także po ustaleniu ojcostwa. W razie sądowego ustalenia ojcostwa nieprzyznanie ojcu dziecka władzy rodzicielskiej nad nim nie wyłącza prawa ojca dziecka do osobistej z nim styczności. Z przedstawionych przez czytelnika informacji wynika, że nie przyznano mu władzy rodzicielskiej ani w wyroku ustalającym ojcostwo, ani później. Jednak nie wyklucza to jego prawa do kontaktów osobistych z dzieckiem.

Rzeczywiście w sytuacji opisanej przez czytelniczkę sąd może uznać, że przesłanki pozbawienia jej siostry władzy rodzicielskiej są spełnione.

Sąd opiekuńczy pozbawia rodziców władzy rodzicielskiej, w przypadku gdy nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody. Tak też może się stać w sytuacji, gdy rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka (pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców).

Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

Należy zaznaczyć, że w razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, można liczyć na to, że sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

To, że zawieszono postępowanie o odebraniu władzy rodzicielskiej, nie oznacza, że nie będzie ona załatwiona. Sąd z pewnością zajmie stanowisko w tej sprawie.

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

Jeżeli sprawa o rozwód lub o separację jest w toku, nie może być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron. W razie potrzeby orzeczenia o władzy rodzicielskiej stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.

Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację ulega z urzędu zawieszeniu, a o władzy rodzicielskiej przez cały czas trwania sprawy o rozwód lub o separację sąd orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd postanowi podjąć postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej, jeżeli w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie o rozwód lub o separację nie orzeczono o władzy rodzicielskiej. W przeciwnym wypadku postępowanie ulega umorzeniu.

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy, w razie zmiany okoliczności, może zmienić zawarte w wyroku orzekającym rozwód orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania.