Umowa cesji nie naruszyła dóbr osobistych dłużnika

Umowa cesji wierzytelności (jej zawarcie przez wierzyciela z osobą trzecią) nie jest działaniem w jakikolwiek sposób naruszającym dobra osobiste dłużnika. Uprawnienie bowiem do zawarcia takiej umowy przysługuje wierzycielowi z mocy prawa (art. 509 k.c.) i wierzyciel może dokonać cesji bez zgody dłużnika.

Powód wniósł o zasądzenie od pozwanej kwoty 20 tys. zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyniku naruszenia przez pozwaną jego dóbr osobistych w postaci nazwiska, dobrego imienia, czci, sławy jako człowieka uczciwego i rzetelnego. Roszczenie swoje powód wywodził z - jego zdaniem - naruszającego dobra osobiste faktu wzywania go do zapłaty kary umownej w kwocie 631 zł mimo twierdzenia powoda o niezasadności żądań pozwanej. Ponadto podnosił, że po przelaniu przez pozwaną roszczenia na podmiot zajmujący się windykacją zadłużeń na stronie internetowej zamieszczono imię i nazwisko powoda. Sąd okręgowy oddalił powództwo uznając, że jest ono niezasadne, bowiem pozwana prowadząc przeciwko powodowi działania windykacyjne wykonywała swoje prawo podmiotowe, gdyż powód był jej dłużnikiem. Od wyroku apelację wniósł powód.

Sąd apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania. Uznał, że sąd okręgowy rozpoznając sprawę nie dokonał ustalenia i wyjaśnienia, jakie działania pozwanej naruszyło dobra osobiste powoda. Z treści pozwu oraz zgromadzonych dowodów wynika, że powód naruszenia dóbr osobistych upatruje przede wszystkim w zamieszczeniu na stronie internetowej jego danych osobowych jako nierzetelnego dłużnika.

Zamieszczenie danych osobowych powoda dokonane zostało przez firmę windykującą na skutek zawartej przez pozwaną z tą firmą umowy cesji wierzytelności w kwocie 631 zł. Okoliczność ta uzasadniałaby oddalenie powództwa wobec pozwanej w związku z brakiem po jej stronie legitymacji biernej do występowania w sprawie, zatem z przyczyn innych niż sąd okręgowy wskazał to w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Należy w tym miejscu podkreślić, że w zasadzie umowa cesji wierzytelności (jej zawarcie przez wierzyciela z osobą trzecią) nie jest działaniem w jakikolwiek sposób naruszającym dobra osobiste dłużnika. Uprawnienie bowiem do zawarcia takiej umowy przysługuje wierzycielowi z mocy prawa (art. 509 k.c.) i wierzyciel może dokonać cesji bez zgody dłużnika. Przyjmuje się, że przedmiotem przelewu może być co do zasady wierzytelność istniejącą, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Co prawda przedmiotem przelewu mogą być również wierzytelności przyszłe, jednak, jak wynika z przedmiotowej sprawy, pozwana stojąc na stanowisku przysługiwania jej od powoda należności w postaci różnicy miedzy ceną promocyjną, za jaką powód nabył aparat telefoniczny, a ceną bez upustu, dokonała przelewu wierzytelności - jej zdaniem - istniejącej.

Co do wierzytelności, zapłaty której pozwana domagała się od powoda, stwierdzić należy, że wątpliwości sądu apelacyjnego budzi stanowcza konstatacja sądu okręgowego, że działania podejmowane przez pozwaną miały na celu odzyskanie realnie istniejącego długu. Umowa z 2004 r., zawarta między stronami tego postępowania, dotycząca sprzedaży aparatów telefonicznych w ramach "programu wymiany aparatów dla osób fizycznych" zobowiązywała powoda do niezawieszania lub nierozwiązywania, jak również niespowodowania zawieszenia lub rozwiązania ze swojej winy w przypadkach określonych w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych przez pozwaną, świadczenia usług wynikających z umowy w terminie 24 miesięcy od daty zawarcia umowy. W przeciwnym bowiem wypadku pozwana miała prawo żądać od powoda zapłaty kary umownej. Powód, już po zawarciu umowy, otrzymał zawiadomienie o zmianie regulaminu oraz o możliwości dokonania przez niego wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji jej zmian. Powód z uprawnienia skorzystał; dokonał wypowiedzenia. Zatem w ocenie sądu apelacyjnego w sprawie nie zaszły okoliczności, o jakich mowa w umowie z 2004 r., a spełnienie których aktualizowałoby roszczenie pozwanej o zapłatę kary umownej. Nie jest też zasadne twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że wypowiedzenie przez powoda umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nastąpiło z naruszeniem paragrafu 18 ust. 5 regulaminu. Jak bowiem wynika z tego postanowienia regulaminu, w przypadku zmian w regulaminie abonent ma prawo w terminie 7 dni od upływu terminu płatności rachunku, z którym przesłane zostało zawiadomienie o zmianach, rozwiązać umowę za pisemnym wypowiedzeniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Zapis powyższy, wbrew twierdzeniom sądu okręgowego, nie oznacza, że możliwość dokonania wypowiedzenia zaistniała dopiero z dniem upływu terminu zapłaty rachunku. Zapis ten oznacza, że wypowiedzenia można dokonać najpóźniej w terminie 7 dni od upływu terminu zapłaty rachunku. Dokonanie wypowiedzenia przed terminem płatności rachunku nie może spowodować negatywnych dla powoda konsekwencji. Należy ponadto podkreślić, że pozwana na skutek dokonanego przez powoda wypowiedzenia poinformowała go o rozwiązaniu umowy z końcem stycznia 2005 r. Przy zachowaniu zatem 30-dniowego terminu wypowiedzenia pozwana nie uznała, by wypowiedzenie to nastąpiło wbrew przepisom regulaminu. Przyjęcie przez sąd okręgowy za udowodnione roszczenia pozwanej o zapłatę przez powoda kary umownej doprowadziło sąd I instancji do wniosku o braku bezprawności działania pozwanej, co zwalnia ją z odpowiedzialności za ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda.

z 13 maja 2010 r., sygn. akt VI ACa 1280/09

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Stosownie do art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Na tej podstawie przyznane świadczenie ma charakter ocenny, w każdym razie nie może być rażąco nieproporcjonalne do wyrządzonej krzywdy. Niezależnie od tego, ile dóbr zostało naruszonych, z tytułu tej samej krzywdy przysługuje jedno zadośćuczynienie. Zadośćuczynienie stanowi w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawcy środek o charakterze majątkowym, przysługujące pokrzywdzonemu obok środka o charakterze niemajątkowym (niepieniężnym) - przewidzianego w art. 24 k.c. Ocenę celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra oraz rozmiaru doznanej krzywdy pozostawia się sądowi.