Jakie są uprawnienia komornika

Najnowsza nowelizacja ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ograniczyła prawo do swobodnego wyboru osoby egzekwującej wierzytelności, które przysługiwało do tej pory wierzycielom posiadającym ważny tytuł wykonawczy. Komornik może odmówić egzekwowania długów poza obszarem sądu apelacyjnego obejmującego jego rewir. Natomiast nie może tego zrobić, gdy egzekucja będzie prowadzona na terenie właściwości sądu apelacyjnego obejmującego jego rewir.

Na takich samych zasadach komornik może odmówić wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych działań.

Do 9 września 2010 r., to jest do wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. nr 155, poz. 1038), wierzyciele mogli powierzać egzekwowanie zaległych należności dowolnie wybranym komornikom, nawet z rewiru na obszarze innego sądu apelacyjnego, pod warunkiem że egzekucja nie będzie prowadzona z nieruchomości.

Ograniczenie to stosowane jest także w razie egzekucji z ułamkowej części nieruchomości, z użytkowania wieczystego, z własnościowego prawa do lokalu spółdzielczego oraz z miejsc postojowych w garażach wielostanowiskowych, z lokali stanowiących odrębną nieruchomość, a nawet ze statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego. Oprócz tego dotyczy ono również egzekucji prowadzonej w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej.

Wierzyciel, wybierając komornika do prowadzenia egzekucji, składa wniosek o wszczęcie egzekucji oraz oświadczenie na piśmie, że korzysta z prawa wyboru. Nie musi go uzasadniać. W ten sposób dokonuje wyłączenia komornika właściwego miejscowo do prowadzenia jego sprawy.

Natomiast ustne oświadczenie w sprawie wyboru komornika nie jest skuteczne, podobnie jak samo skierowanie wniosku o wszczęcie egzekucji do wybranego komornika bez dołączonego do niego wyraźnego oświadczenia wierzyciela o wyborze.

Wybrany przez wierzyciela komornik nie może odmówić wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności, które wchodzą w zakres jego ustawowych zadań, gdy będą prowadzone w obszarze właściwości sądu apelacyjnego, który obejmuje jego rewir.

Taka zasada obowiązuje dopiero od 9 września 2010 r. Natomiast zawsze komornik mógł odmówić wykonania tych czynności, gdy miał zaległości w zakresie prowadzonych egzekucji i wynosiły one ponad sześć miesięcy.

Zaległość obliczana jest w ten sposób, że liczbę spraw niezałatwionych w poprzednim półroczu dzieli się przez średni miesięczny wpływ spraw również w poprzednim półroczu. Przy tych obliczeniach wyłącza się sprawy o egzekucję świadczeń powtarzających się.

Komornik wydaje postanowienie wówczas, gdy odmówił wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań. Doręcza je wierzycielowi, który dokonał wyboru i złożył w jego kancelarii wniosek o wszczęcie egzekucji wraz z oświadczeniem.

Wierzyciel może je zaskarżyć, składając skargę na czynności komornika do sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Skarga powinna spełniać wymogi przewidziane dla pisma procesowego. Dlatego skarżący się musi oznaczyć w niej sąd, do którego kieruje pismo procesowe, podać dane swoje oraz komornika, a także opisać zarzuty wysuwane przeciwko komornikowi i wskazać podstawę skargi. Określa się zaskarżoną czynność, wnioskuje o jej zmianę lub uchylenie, a także uzasadnia swoje stanowisko w sprawie zaskarżonej czynności komornika.. Na końcu podpisuje się pismo własnoręcznie.

Skargę w imieniu wierzyciela może złożyć jego pełnomocnik: adwokat albo radca prawny.

Zawsze wnosi się ją do sądu w ciągu tygodnia od dnia doręczenia przez komornika z innego rewiru postanowienia o odmowie wszczęcia egzekucji.

Natomiast odpis skargi przesyła się komornikowi, który w ciągu trzech dni na piśmie ma obowiązek uzasadnić, dlaczego odmówił wszczęcia egzekucji. Następnie uzasadnienie wraz z aktami sprawy komornik przekazuje do sądu, do którego skarga została wniesiona.

Komornik po zapoznaniu się ze skargą może jednak zdecydować się przyjąć sprawę i przeprowadzić egzekucję na terenie innego sądu apelacyjnego niż ten, który jest właściwy dla jego rewiru. Uwzględniając w całości skargę wierzyciela, powinien o swojej decyzji zawiadomić sąd, skarżącego i wszystkich, których skarga dotyczy.

Gdy komornik skargi nie uwzględni, to sąd rozpozna ją w ciągu tygodnia od daty wpływu i orzeknie, czy komornik powinien tę konkretną egzekucje wykonać poza swoim rewirem.

Zdarza się, że wniesiona do sądu skarga na czynności komornika zawiera braki formalne. Wtedy sąd rozpozna ją w ciągu tygodnia po jej uzupełnieniu.

Natomiast nieuzupełnioną w terminie skargę albo wniesioną po terminie sąd odrzuca, a na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi strona ma prawo wnieść zażalenie.

Wpływ na wybór komornika wierzyciel może mieć również w ten sposób, że wystąpi z wnioskiem na piśmie o wyłączenie go. Taki wniosek składa komornikowi, który prowadzi postępowania, wskazuje w nim przyczynę wyłączenia i uprawdopodabnia ją. W ciągu trzech dni od złożenia wniosku komornik musi przekazać go do sądu rejonowego, przy którym działa. Powinien dołączyć do niego również pisemne wyjaśnienie. Natomiast sąd wniosek o wyłączenie komornika musi rozpoznać w ciągu siedmiu dni od przekazania mu go. Gdy orzeknie o wyłączeniu komornika, to musi jednocześnie wskazać innego do przejęcia po nim sprawy wierzyciela, który wystąpił z wnioskiem o wyłączenie go. Wyłączenie to dotyczy również zastępcy komornika i aplikantów komorniczych wówczas gdy prowadzą postępowanie lub dokonują czynności w tej sprawie. Na postanowienie sądu o wyłączeniu komornika zażalenie nie przysługuje.

Oprócz tego zmiana komornika może nastąpić też za zgoda wierzyciela i wtedy przekaże on całą sprawę lub jej część innemu komornikowi, który wyraził na to zgodę.

● Wierzyciel musi uzyskać tytuł wykonawczy; np. wyrok sądu powszechnego, wyrok sądu polubownego, ugodę zawartą przed sądem polubownym albo przed mediatorem, a nawet akt notarialny, w którym dłużnik poddaje się egzekucji.

● Tytuł egzekucyjny sąd opatruje klauzulą wykonalności, ponieważ dopiero po dopełnieniu tej procedury stanie się tytułem wykonawczym i na jego podstawie będzie można prowadzić egzekucję.

● Do wniosku o wszczęcie egzekucji komorniczej wierzyciel dołącza oryginał tytułu wykonawczego.

● Komornik wzywa wierzyciela do uzupełnienia braku formalnego, gdy złoży wniosek o wszczęcie egzekucji bez tego tytułu.

● Po bezskutecznym upływie wskazanego przez komornika terminu na uzupełnienie wniosku zostanie on zwrócony wierzycielowi.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tj. Dz.U. nr 167, poz. 1191 z 2006 r. z późn. zm.).

Art. 760 - 770 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks podstępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz.296 z późn. zm.).