Za błędy komornika musi płacić wierzyciel

● Dłużnik może złożyć skargę na nierzetelne czynności wykonywane przez komornika

● Dochodzący długu może domagać się odszkodowania za dodatkowe opłaty

Wierzyciele w Polsce muszą płacić za pomyłki komorników popełniane w trakcie egzekucji długu. Zamiast uzyskać pomoc przy dochodzeniu swoich pieniędzy, są oni narażani na dodatkowe koszty. Tak jest w przypadku złożenia przez dłużnika skargi na czynności komornika. Jeżeli sąd uzna, że jest ona słuszna, koszty odbytego postępowania paradoksalnie obciążają wierzyciela, a nie winnego popełnienia błędu komornika.

- W postępowaniu sądowym ze skargi na czynności komornika stosuje się przepisy o zwrocie kosztów procesu. Skoro sąd przyznał rację dłużnikowi, koszty związane z wniesieniem skargi powinien ponieść wierzyciel - mówi adwokat Tomasz Martiszek z kancelarii Łatała i Wspólnicy.

Taka sytuacja może mieć przykładowo miejsce, gdy prowadzący egzekucję dokonał nieskutecznego zajęcia składnika majątku dłużnika ze względu na jego nieprawidłowe oznaczenie.

Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym nie regulują procedury zwrotu kosztów poniesionych przez dłużnika przy wniesieniu skargi na czynności komornika.

- Orzeczenie takie zapada w oparciu o ocenę sądu zasadności obciążenia jednej ze stron kosztami postępowania - mówi radca prawny Sławomir Karasiński z kancelarii Fortak & Karasiński.

Brak konkretnych regulacji powoduje, że w praktyce zasądzenie kosztów odbywa się w oparciu o krzywdzącą dla wierzycieli zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

- Oznacza to, że w razie uwzględnienia skargi dłużnika na czynność komornika sąd powinien nałożyć obowiązek zwrotu kosztów postępowania na wierzyciela - tłumaczy Małgorzata Czarnecka z kancelarii Gabriela Morawska-Stanecka, Marek Stańko.

Jak wskazuje Leszek Paterek z kancelarii Izabella Żyglicka i Wspólnicy, może mieć to miejsce w sytuacji, gdy pomimo wywiązywania się przez dłużnika z obowiązków określonych tytułem wykonawczym i tak została przeciwko niemu wszczęta egzekucja.

Takie działanie jest jednak sprzeczne z generalną regułą ochrony wierzyciela, według której, co do zasady, koszty egzekucji prowadzonej przez komornika ponoszone są przez zalegającego z zobowiązaniem dłużnika.

- Koszty te ustala postanowieniem komornik, a ich ściągnięcie następuje wraz z egzekwowanym roszczeniem. Koszty postępowania ponosi zatem dłużnik, z tym zastrzeżeniem, iż muszą one być niezbędne oraz celowe - podkreśla Leszek Paterek.

Jeżeli komornik prowadzący egzekucję nie przestrzega przepisów prawa, zalegający z długiem może złożyć skargę na jego działania do sądu rejonowego. Takie prawo mają także inne osoby, których prawa zostały naruszone przez działania komornika.

- Egzekucja służy ochronie praw wierzyciela. Trzeba jednak pamiętać, że obok stron występują organy egzekucyjne, przede wszystkim komornik, którego obowiązkiem jest przestrzeganie przepisów dotyczących formy czynności egzekucyjnych - wskazuje Małgorzata Czarnecka.

Jej złożenie ma na celu wyeliminowanie czynności dokonanych z naruszeniem przepisów regulujących procedurę prowadzenia egzekucji.

- Po jej rozpoznaniu sąd wydaje postanowienie uwzględniające albo oddalające skargę - tłumaczy Małgorzata Czarnecka.

W postanowieniu wydanym na skutek złożenia skargi sąd rozstrzyga jednocześnie o obowiązku spłaty poniesionych kosztów.

- Postępowanie uruchomione skargą pociągać może za sobą pewne koszty, jak choćby opłatę stałą w wysokości 100 zł - podkreśla radca prawny Leszek Paterek.

Wierzyciel nie zawsze jest skazany na utratę poniesionych kosztów. Jeżeli dana czynność stanowi wyłącznie efekt wadliwego działania samego komornika, wierzyciel ma możliwość żądania naprawienia szkody wyrządzonej mu przez jego niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie. Należy pamiętać, że każdy komornik ma obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą zostać wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności egzekucyjnych.

- W przypadku gdy działanie lub zaniechanie komornika będące przyczyną uwzględnienia skargi stanowiło naruszenie przepisów prawa, jest on zobowiązany do naprawienia wyrządzonej szkody - wskazuje Tomasz Martiszek.

W celu uzyskania odszkodowania wierzyciel musi wykazać, że zapłacił dłużnikowi zasądzone koszty, oraz wskazać naruszenie prawa przez komornika, które stało się przyczyną uwzględnienia skargi.

- W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego odpowiedzialność komornika wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: szkody i bezprawności, natomiast jest niezależna od przesłanki winy - tłumaczy Anna Węgrzyn z kancelarii Wierciński, Kwieciński, Baehr.

Jak wskazuje Małgorzata Czarnecka, jeżeli czynność nie ma związku z działaniem wierzyciela, sąd powinien odstąpić od obciążania go obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynność komornika.

@RY1@i02/2010/141/i02.2010.141.183.007a.001.jpg@RY2@

Skargi na czynności komornika

Agnieszka Bobowska

agnieszka.bobowska@infor.pl

prezes Krajowej Rady Komorniczej

@RY1@i02/2010/141/i02.2010.141.183.007a.002.jpg@RY2@

Fot. Radek Pietruszka/PAP

Jarosław Świeczkowski, prezes Krajowej Rady Komorniczej

W obecnych uregulowaniach prawnych komornik może obciążyć kosztami egzekucji wierzyciela. Może się bowiem okazać, że egzekucja została wszczęta mimo wcześniejszego spełnienia świadczenia. Zdarza się, że komunikacja między pełnomocnikiem a wierzycielem nie przebiega, tak jak powinna, i wówczas niecelowe byłoby obciążenie dłużnika kosztami takiej egzekucji. Są również sytuacje, w których to sąd może ustalić osobę obciążoną kosztami, zwłaszcza jeżeli chodzi o ich rozdzielenie. Natomiast za błędy będące działaniami niezgodnymi z prawem komornik odpowiada na ogólnych zasadach.