Jak zawrzeć umowę sponsoringu

Faktyczna różnica między sponsoringiem a reklamą polega na odmiennych technikach komunikacji. Jeżeli więc założyć, że zachwalająca coś wprost reklama obliczona jest na natychmiastowy skutek, to sponsoring niczego nie narzuca. Sponsor stoi w cieniu sponsorowanego i porozumiewa się ze swoją klientelą za jego pośrednictwem. Sponsoring polega bowiem np. na pokazywaniu w tle imprezy sportowej, kulturalnej czy naukowej znaku towarowego lub logo sponsora w zamian za korzyści materialne, jakie uzyskuje organizator. Może też wiązać się z informacją, że jakiś film, spektakl, czy audycja zostały wyprodukowane dzięki staraniu sponsora.

Niemniej ten sposób finansowania choćby najbardziej niekomercyjnych przedsięwzięć (takich jak koncerty muzyki sakralnej wykonywanej przez kalekie dzieci czy zdobywanie biegunów Ziemi) zawsze jest wolnorynkową metodą walki o klienta i nie ma nic wspólnego z bezinteresownością ani działalnością charytatywną. Sponsor angażuje się nie dlatego, że podoba mu się cel imprezy i nie dlatego, że wiąże się ona z realizacją szczytnych ideałów, lecz z tego powodu, że liczy on na wzrost własnego prestiżu, popularności lub choćby stara się o poprawę wizerunku. No i ostatecznym skutkiem sponsorowania czegoś lub kogoś zawsze ma być wzrost obrotów przedsiębiorstwa sponsora.

Sponsoring bywa też przyrównywany do product placement, czyli techniki propagandy używanej w Ameryce od 80 lat. Polega ona na umieszczaniu produktu czy marki w przekazie niereklamowym, czyli np. w filmie (bohaterowie używają określonej rzeczy, albo wspominają o produkcie; zdarza się też pokazywane logo w tle - np. Bond nosi zegarki Omega, pije wódkę Smirnoff i używa telefonów komórkowych Ericssona, przejeżdżając koło określonych billboardów reklamowych). Niemniej, choć cele są te same i metody zbliżone, to sponsoring jest bardziej wyrazisty. Tu bowiem na podstawie umowy dwóch podmiotów - sponsora i sponsorowanego, w zamian za przekazanie przez tego pierwszego środków niezbędnych do realizacji celów sponsorowanego, ten ostatni zobowiązuje się do promowania dobrego imienia sponsora (np. Orange należący do grupy Telekomunikacji Polskiej jest sponsorem polskiej reprezentacji w piłce nożnej, więc w jego reklamach pojawiają się piłkarze, a drużyna przy rozmaitych okazjach pokazuje logo na koszulkach graczy).

Z prawnego punktu widzenia sponsoring jest umową nienazwaną. Oznacza to, że choć w wielu aktach prawnych można znaleźć odniesienia do niej czy nawet definicje natury ekonomicznej, to jednak ani w kodeksie cywilnym, ani w innych ustawach nie została ona uregulowana (tak jak np. umowa sprzedaży czy dostawy) przez podanie chociażby składników przedmiotowo istotnych, bez których nie można mówić o zawarciu umowy (w wypadku sprzedaży składniki przedmiotowo istotne to określenie przedmiotu sprzedaży i ceny). Prawne regulacje sponsoringu odnoszą się raczej do sfery administracyjnej i karnej, a nie cywilnej. Dotyczą bowiem przede wszystkim ograniczeń sponsoringu oraz konsekwencji ich nieprzestrzegania przez sponsorów i sponsorowanych.

Tak więc w ustawie o radiofonii i telewizji sponsoringiem jest bezpośrednie lub pośrednie finansowanie, względnie współfinansowanie tworzenia lub rozpowszechniania audycji albo innych przekazów przez osobę niebędącą nadawcą ani producentem. Natomiast celem sponsoringu jest upowszechnianie, utrwalenie lub podnoszenie renomy nazwy, firmy, znaku towarowego czy innego oznaczenia indywidualizującego przedsiębiorcę, jego działalność, towar lub usługę. W ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych sponsoring oznacza wspieranie w formie finansowej lub rzeczowej działalności osób i instytucji związane z eksponowaniem nazw produktów i firm handlowych oraz ich symboli graficznych. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zaś sponsoring definiuje jako bezpośrednie lub pośrednie finansowanie działalności osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej dla upowszechnienia, utrwalenia lub podniesienia renomy lub nazwy producenta czy dystrybutora, znaku towarowego bądź innego oznaczenia indywidualizującego przedsiębiorcę, jego działalność, towar lub usługę. W zamian sponsor uzyskuje informowanie o sponsoringu.

W prawie farmaceutycznym sponsoring został zrównany z reklamą. Oznacza tu wszelką działalność, bez względu na obszar jej oddziaływania, z którą łączy się informacja i zachęta do stosowania produktu leczniczego mająca na celu zwiększenie liczby wypisywanych recept, dostarczanie, sprzedaż lub konsumpcję leków. Ustawa o grach hazardowych natomiast przez sponsorowanie rozumie bezpośrednie lub pośrednie finansowanie albo współfinansowanie działalności osób fizycznych, prawnych czy jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej w celu upowszechniania, utrwalania lub podniesienia renomy gier cylindrycznych, gier w karty, w kości, zakładów wzajemnych oraz gier na automatach. Celem może być również korzyść podmiotów prowadzących te gry w zamian za informowanie o sponsorowaniu. Jednocześnie informowanie o sponsorowaniu oznacza tu prezentowanie informacji zawierającej nazwę, względnie inne oznaczenia indywidualizujące sponsora.

Sponsoring to umowa wzajemna, odpłatna i obustronnie przysparzająca. Tym samym świadczenie jednej ze stron (sponsorowanego) jest odpowiednikiem świadczenia drugiej (sponsorującego). Nie muszą one jednak być obiektywnie równoważne. W tej kwestii decyduje ocena stron. Można więc przyjąć, że ekwiwalentem świadczenia przedsiębiorcy finansującego powiedzmy koncert, jest świadczenie sponsorowanego, polegające na zamieszczeniu logo sponsora wśród dekoracji sali koncertowej, zapisanie w programie, że pieniądze na imprezę pochodzą z określonej firmy, a ponadto sponsorowany zapewnia kolportowanie w prezerwach i po zakończeniu występów materiałów promocyjno-reklamowych sponsora. Nie jest więc sponsoring czynnością jednostronną, ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści jedynie przez sponsorowanego. Tak byłoby w przypadku darowizny. Dlatego tylko w razie nieprecyzyjnie zawartej umowy o sponsorowanie, gdyby wynikało z niej, że sponsor nic nie musi otrzymać od sponsorowanego (nie zobowiązałby się nawet do promowania sponsora), jej skutki byłyby takie same jak przy darowiźnie. Taka umowa byłaby jednak umową darowizny, a nie sponsoringu, ze wszystkimi tego konsekwencjami (również podatkowymi), ponieważ o tym, z jaką umową mamy do czynienia, decyduje nie tytuł, lecz zawartość merytoryczna umowy.

Sponsorem i sponsorowanym może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. W wypadku przedsiębiorców rodzaj i forma prawna ich działalności też jest bez znaczenia poza ściśle oznaczonymi ustawowo ograniczeniami dotyczącymi branż alkoholowej, tytoniowej, farmaceutycznej czy hazardowej. Nie ma również swobody w sponsorowaniu partii politycznych.

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i o przeciwdziałaniu alkoholizmowi zakazuje informowania o sponsorze, który jest producentem napojów zawierających ponad 18 proc. alkoholu. Wytwórcy piw czy win (alkoholi mających od 8 do 18 proc. czystego spirytusu) mogą sponsorować imprezy sportowe, koncerty i inne imprezy masowe, tyle że ich korzyść musi się ograniczać do krótkiej informacji na bilecie, zaproszeniu czy afiszu. W mediach elektronicznych może pojawić się wyłącznie nazwa sponsora producenta lub jego znak towarowy, ale pod warunkiem że nie zostanie przy tym wykorzystany wizerunek człowieka.

Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych nie dopuszcza sponsorowania przez producentów papierosów działalności sportowej, kulturalnej, oświatowej zdrowotnej i społeczno-politycznej.

Prawo farmaceutyczne natomiast zakazuje nie tylko organizowania, ale i sponsorowania spotkań promocyjnych dla lekarzy wystawiających recepty i farmaceutów czy innych osób organizujących obrót farmaceutykami, jeżeli przejawy gościnności wykraczałyby w czasie takiego, powiedzmy, zjazdu poza główny cel spotkania.

Gdy chodzi o gry hazardowe, to art. 29 ustawy regulującej tę działalność zabrania informowania o sponsorowaniu przez podmiot prowadzący działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, w kości, przez przyjmującego zakłady wzajemne oraz przez przedsiębiorcę prowadzącego gry na automatach. Jest więc to wykluczenie z grona sponsorów np. kasyn. Dopuszczono tylko jeden wyjątek. Możliwe jest informowanie przez sponsorowanego o sponsorowaniu przez podmiot prowadzący działalność polegającą na przyjmowaniu zakładów wzajemnych albo tę działalność wraz z innymi rodzajami aktywności niepodlegającymi ograniczeniom w zakresie promocji. Niemniej i w takich przypadkach możliwe jest prezentowanie jedynie informacji zawierającej nazwę lub inne oznaczenie indywidualizujące sponsora.

Zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy o partiach politycznych z 27 czerwca 1997 r. strukturze takiej mogą być przekazywane środki finansowe jedynie przez osoby fizyczne w formie darowizn, spadków oraz zapisów, przy czym łączna suma wpłat od osoby fizycznej nie może przekraczać w jednym roku 15-krotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Nie ma więc mowy o sponsorowaniu. Ustawa o radiofonii i telewizji również zawiera zakazy sponsorowania - np. serwisów informacyjnych, a także wymienia podmioty, które nie mogą być sponsorami. Chodzi m.in. o partie polityczne, a także producentów, których wyroby nie mogą być reklamowane w radiu i telewizji (np. firmy tytoniowe).

Umowa o sponsorowanie - jak każdy dobrze konstruowany kontrakt - powinna zawierać część podstawową, dodatkowe, przydatne klauzule i postanowienia końcowe. Część podstawowa musi określać podmioty umowy, a także treść kreowanego stosunku prawnego (sponsoringu). Zapisuje się więc obowiązki podmiotów umowy. Polega to na wyraźnym określeniu świadczeń sponsora z podaniem rodzaju przedmiotu umowy (mogą to być świadczenia pieniężne, rzeczowe lub usługi); jeżeli przedmiot świadczenia jest rzeczą, to należy określić liczbę lub ilość, jakość, ewentualne szczególne cechy, sposób dostarczenia oraz podmiot ponoszący koszty transferu; gdy świadczenie ma formę usługi, to należy określić jej rodzaj, opisać techniczny sposób wykonania oraz, kto ją wykonuje - sponsor czy inny podmiot; w obu przypadkach należy dołączyć do umowy w formie aneksu szczegółową specyfikację z zaznaczeniem sposobu i czasu uzyskania świadczenia przez sponsorowanego.

Umowa powinna określać wielkość, czas i sposób wypełnienia zobowiązań obu stron. Jeżeli polegają one na świadczeniach okresowych, to warto określić rozmiar rat, czas, w jakim części świadczenia mają być wykonane. Gdy w grę wchodzi zezwolenie sponsora na korzystanie przez sponsorowanego z jego własności intelektualnej i przemysłowej (logo, nazwy, godła, symbolu, znaku towarowego, licencji), potrzebny jest szczegółowy opis sytuacji. Wskazuje się, kto występuje w roli organizatora i który z podmiotów nawiązuje z nim stosunek prawny (tak jest o ile żaden z podmiotów nie jest organizatorem sponsorowanej imprezy). Zawsze przydatny jest szczegółowy opis czynności, które ma wykonać i czego dopilnować sponsorowany. Podobnie jak precyzyjne określenie obowiązku informowania sponsora o podejmowanych czynnościach. Nie bez znaczenia wydaje się również określenie czasu, na jaki zawierana jest umowa (jeżeli na czas kreślony, to do kiedy, a kiedy chodzi o czas nieokreślony, to można to wskazać). Poza tym w tej części można wskazać, jak sponsor będzie wykonywał uprawnienia nadzorcze i kontrolne. Można wskazać prawa do udzielania wskazówek co do sposobu wykonania czynności sponsorowanych. Przydatny jest także opis świadczeń dodatkowych, szczególnie jeśli występują podmioty współsponsorujących (gdy w finansowaniu imprezy ma uczestniczyć kilku przedsiębiorców, to trzeba określić ich udział w przedsięwzięciu i tego, kto jest sponsorem głównym lub dominującym). Niewykluczone jest również zapisanie takich postanowień w formie osobnej umowy. Zawsze jednak należy w umowie głównej wskazać osoby trzecie po każdej ze stron, o ile uczestniczą w całej akcji. Ważne jest również określenie cywilnej odpowiedzialności stron, również na wypadek opóźnienia w realizacji zobowiązań (zapisuje się wówczas kary umowne lub odsetki). Przydatne natomiast (choć nie są konieczne) wydają się postanowienia mówiące, kto odpowiada za organizację biura czy sekretariatu sponsorowanej imprezy, wyjazdów itd. Sponsorzy i sponsorowani powinni rozważyć także zapisanie dodatkowych klauzul. Przykładem niech będzie klauzula antykonkurencyjna. Może się składać z zapisu mówiącego, że sponsorowany nie będzie umawiał się na to samo z innym podmiotem, lub że sponsor nie będzie sponsorował innego podmiotu. Można też wyłączyć współsponsorów i współsponsorowanych.

Inne przydatne postanowienia wynikają z klauzuli lojalności. Polega ona na oświadczeniu o wzajemnym poszanowaniu interesów stron umowy i obietnicy udzielania wszelkich potrzebnych informacji przy realizacji umowy. Można także w niepewnych czasach i rozchwianych kursach walut włączyć klauzulę niwelującą inflację. W sponsorowaniu sportu zaś nierzadko umieszcza się klauzulę salda. Mówi ona, że w przypadku niepobrania świadczeń rzeczowych zostaną one przełożenie na pieniądze. Klauzula ubezpieczeniowa wskazuje, kto jest podmiotem zobowiązanym do występowania w roli ubezpieczającego przedsięwzięcie i wykorzystywane środki rzeczowe. Przy okazji zapisuje się, jak wyglądałaby ewentualna odpowiedzialność cywilna stron, nawet jeżeli nie miałyby one wpływu na niewykonanie obowiązków wynikających z umowy. Jeśli strony wolą na wypadek braku porozumienia przy wykonywaniu kontraktu arbitraż od sądu powszechnego, to powinny od razu umieścić w umowie zapis na sąd polubowny. Kiedy zaś sponsoring ma się odbywać w skali międzynarodowej, to trzeba (żeby nie komplikować sytuacji w przyszłości) wybrać od razu prawo właściwe dla umowy i sąd, który miałby rozstrzygać nieporozumienia. Możliwe są także wszelkie inne klauzule niesprzeciwiające się obowiązującemu porządkowi prawnemu czy dobrym obyczajom handlowym.

Ustalenia końcowe każdej umowy określają możliwości przedłużenia umowy. Gdyby zaś wypowiedzenie umowy było tylko możliwe, ale niekonieczne, to warto określić jego tryb i czas. I jeśli strony mają pokusę zapisania, że może się to zdarzyć jedynie z ważnych powodów, to powinny określić, chociażby przykładowo, jakie okoliczności mogą być za nie uznane. Zobowiązania oby stron nie powinny jednaK ani preferować którejkolwiek ze stron, ani nie mogą nadmiernie ingerować w sponsorowane przedsięwzięcie.

● należytego wykonania wszystkich czynności objętych umową,

● korzystania z udzielonych sponsorowanemu zezwoleń licencyjnych ze sfery własności intelektualnej i przemysłowej,

● uwzględniania jego wskazówek przy wykonywaniu sponsorowanych czynności,

● opracowania harmonogramu podejmowanych działań,

● wpływu na dobór osób trzecich do sponsorowanego projektu,

● nieuprawiania takiej samej działalności, jak objęta umową sponsoringu na korzyść innego podmiotu,

● dopuszczenia do współdziałania przy wykonywaniu czynności sponsorowanych,

● informacji i sprawozdań z przebiegu wykonania umowy,

● zestawień rachunkowych.

● wykonać świadczenie, które przyrzekł spełnić w umowie,

● powstrzymać się od sponsorowania w tym samym czasie innych przedsięwzięć o zbliżonym charakterze na tym samym lub sąsiednim obszarze,

● domagać się spełnienia przez sponsora przyrzeczonego świadczenia,

● żądać od sponsora udzielenia mu zezwolenia na korzystanie z określonych praw własności intelektualnej i przemysłowej niezbędnych do wykonania przez niego umowy,

● do korzystania z udzielonych mu praw niemajątkowych - nazwy, godła, emblematu, symbolu, znaku towarowego (usługowego) itd.,

● zawierania umów towarzyszących z osobami trzecimi mającymi związek z umową sponsoringu, niezbędnymi do należytego jej wykonania,

● żądać lojalności i utrzymania w tajemnicy informacji dotyczących samego sponsorowanego lub prowadzonej przez niego działalności,

● wypowiedzieć umowę lub od niej odstąpić.

● należytego wykonania wszystkich czynności, do których zobowiązał się w umowie,

● wykorzystania uzyskanych od sponsora korzyści w sposób określony w umowie,

● ujawnienia sponsora w toku czynności wskazanych w umowie (nazwę, przedmiot działalności, siedzibę sponsora),

● podejmowania działań lub zaniechań uwzględniających wskazówki sponsora,

● osobistego wykonania uzgodnionych czynności, jeżeli wynika to z ich właściwości lub umowy,

● dbać o renomę sponsora,

@RY1@i02/2010/085/i02.2010.085.087.0004.001.jpg@RY2@

Wzór

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).