Życie Kapuścińskiego dostępne dla wszystkich

Wątpliwości, czy książka Artura Domosławskiego powinna ujrzeć światło dzienne, pozostały. - Nie chodzi o cenzurę. Ale musimy się zastanowić, czy powinniśmy pozwalać na tak głęboką ingerencję w prywatność - mówi Jacek Żakowski, publicysta Polityki.

Książka "Kapuściński non-fiction" do księgarń ma trafić 1 marca. Autor rozprawia się m.in. z mitem reportaży Kapuścińskiego. Udowadnia, że pisarz w wielu miejscach koloryzował i mijał się z prawdą. Domosławski pisze też - co akurat nie jest nowością, bo ponad dwa lata temu donosił o tym tygodnik Newsweek - o współpracy Kapuścińskiego z wywiadem PRL.

To, co może jednak wzbudzać najwięcej kontrowersji, dotyczy intymnego życia pisarza. Żakowski, który jest w trakcie lektury, mówi wprost: ta książka jest dowodem, że jesteśmy w trakcie kryzysu kulturowego. - Mam takie poczucie grozy, że za chwilę sfera intymna każdego z nas będzie mogła stać się tematem publicznym - mówi Żakowski. Publicysta zastrzega, że nie ma zastrzeżeń do rzetelności Domosławskiego. - Na pewno czeka nas bardzo poważna debata na temat, czy mamy prawo naruszać intymność, pamięć zmarłych, uczucia rodziny. I co może usprawiedliwiać takie sytuacje - zaznacza.

Prawdopodobnie z takich powodów na wydanie książki nie zdecydował się Znak. Redaktor naczelny Jerzy Illg tłumaczył niedawno, że nie opublikował książki Domosławskiego, bo chciał być w zgodzie ze swoim sumieniem. - Rysiek był moim przyjacielem, nie mógłbym spojrzeć mu w oczy, gdybym wydał taką książkę - mówił.

Wczoraj sąd odrzucił wniosek Alicji Kapuścińskiej o zakaz rozpowszechniania książki. Kapuścińska złożyła pozew, w którym zarzuca Domosławskiemu i wydawcy biografii naruszenie jej dóbr osobistych jako wdowy po twórcy - czyli prawa do dobrej pamięci po zmarłym. Żona Kapuścińskiego od decyzji sądu zamierza się odwołać.

Satysfakcji z faktu, że sąd nie zakazał rozpowszechniania publikacji, nie ukrywał jej autor.

- To bardzo dobrze, że książka wyjdzie, ludzie ją poznają i będą mogli sami ją ocenić, spierać się o nią - mówił Domosławski. I podkreślił, że Kapuścińskiego sam uważa za bohatera i mistrza.

Podobne kontrowersje, co książka o Kapuścińskim, w ostatnim czasie wywołała także publikacja Pawła Zyzaka o Lechu Wałęsie. I też nie obeszło się bez sądu. Pozew przeciwko autorowi i wydawcy wytoczyła jedna z córek byłego prezydenta, Anna. Jak sama argumentowała, książka obraża jej uczucia "wyrażające się szacunkiem i miłością do ojca oraz jej poczucie godności osobistej". Oprócz przeprosin Anna Domińska żąda m.in. zakazu druku, rozpowszechniania i sprzedaży komu innemu praw do książki Zyzaka. Proces jest w toku.

W Europie takie procesy są na porządku dziennym. I zdarzało się, że sąd wstrzymywał publikację książki. Tak było w przypadku "Łowcy szpiegów" Petera Wrighta, byłego agenta brytyjskiego wywiadu. Na wniosek gabinetu Margaret Thatcher sąd zakazał rozpowszechniania książki na terenie Wielkiej Brytanii. Dlatego Wright wydał ją za granicą. Z kolei w krajach takich, jak Hiszpania, Włochy czy Szwecji, "prewencyjna cenzura" jest konstytucyjnie zakazana.

@RY1@i02/2010/038/i02.2010.038.000.005a.001.jpg@RY2@

Fot. PAP CAF/Ryszard Kapusciński

Sławę przyniosły Kapuścińskiemu reportaże z Afryki

Kamila Wronowska

kamila.wronowska@infor.pl