Sprawa o unieważnienie małżeństwa trwa do 3 lat

Rozwód cywilny nie wywołuje skutków prawnokanonicznych, tzn. mając orzeczenie o rozwodzie nie możemy żądać od trybunału kościelnego uznania umowy małżeńskiej za nieobowiązującą w świetle prawa kanonicznego. Proces małżeński kościelny ma charakter pisemny i nie jest jawny. Nie ma zatem, tak jak w sądzie cywilnym - publicznych rozpraw, konfrontacji obojga stron wobec sędziego i świadków. Poza tym zeznania stron i świadków są składane indywidualnie w obecności sędziego audytora i notariusza (niekiedy wobec samego audytora). Strony składają jedno zeznanie. Trybunał kościelny nie orzeka o winie stron, lecz o nieważności małżeństwa. Nie ulega wątpliwości, że w zeznaniach często są ujawniane sytuacje problematyczne z życia małżonków. Nie znaczy to jednak, że wyrok będzie miał charakter moralny. Orzeczenie sądu kościelnego ma charakter kanoniczny, czyli wskazuje na wynik rozeznania sędziów co do nieważności małżeństwa.

W skardze powodowej opisujemy m.in. sferę decyzyjności strony, system wartości, w nawiązaniu do określenia konkretnego stanu faktycznego, dotyczącego praktyki postępowania strony. Jest to robione po to, aby sąd mógł w skardze powodowej odnaleźć związek przyczynowy między niezdolnością, którą przedstawiamy jako tytuł prawny, a konkretnym zachowaniem.

Całościowy obraz opisywanej problematyki ma urzeczywistnić problem polegający na niemożności lub niezdolności w zbudowaniu przez którąś ze stron autentycznej wspólnoty małżeńskiej. Opisywana niezdolność to działanie strony, która w swoim radykalizmie uniemożliwiła nawiązywanie poprawnych relacji osobowych z drugim współmałżonkiem, relacje te powinny być skierowane w swojej istocie ku dobru małżonków.

Skarga powodowa w treści nie powinna być zapisem czy zarysem historii małżeństwa w oparciu o rozkład pożycia małżeńskiego stron, jak ma to miejsce w sytuacji redagowania pozwu o rozwód. Sam opis przedstawiający jedynie historię małżeństwa określającą wystąpienie pierwszych problemów małżeńskich, bez argumentacji opisującej istotę problemu, jest niewystarczający.

Skorzystanie z pomocy prawnej adwokata jest możliwe na każdym etapie procesu kościelnego, jak i od samego początku jego trwania. Osoba zainteresowana lub adwokat strony powinien skierować skargę powodową do właściwego trybunału kościelnego. Do skargi powodowej należy dołączyć listę świadków, dokumenty przypisane przez prawo kanoniczne, a także, jeśli jest taka możliwość, listy, pisma urzędowe, dokumenty medyczne. Skarga powodowa zostaje przyjęta do procesu, jeśli jest uznana wiarygodność zaistnienia problemu prawnego, lub odrzucona z powodu jego braku.

W momencie przyjęcia skargi strona powodowa w trakcie procedowania jest zobowiązana do uiszczenia opłaty sądowej. Koszty sądowe w zależności od diecezji oscylują w granicach (I instancja 800 zł - 1200 zł, II instancja 400 zł - 500 zł). Niekiedy dodatkowe koszty dotyczą opinii psychologicznej (do 200 zł). Kwota na wniosek stron jest rozdzielana na raty.

Strony samodzielnie redagujące skargę powodową w swojej argumentacji próbują uzasadnić kilka tytułów prawnych, które jednocześnie się wykluczają, np. niezdolność natury psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich i symulacja zgody małżeńskiej. Nie można być niezdolnym do pozytywnego aktu woli, a jednoczenie powoływać się na to, że pozytywnym aktem woli wykluczyłem bądź wykluczyłam istotny przymiot małżeństwa.

Proces o nieważność małżeństwa w zależności od diecezji trwa około 2 - 3 lat. Strony, które wnioskują o stwierdzenie nieważności umowy małżeńskiej, coraz częściej, przy właściwej próbie weryfikacji zasadności procedowania, otrzymują wyroki pozytywne. Poprawne przedstawienie problemu prawnego najczęściej skutkuje orzeczeniem o nieważności małżeństwa. To pozwala stronie lub stronom ponowne zawarcie związku małżeńskiego w świetle prawa kanonicznego.

@RY1@i02/2011/194/i02.2011.194.183.012a.001.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Rafał Kornat, adwokat kościelny z Kancelarii Prawnej Kornat

Rozmawiał Adam Makosz