Przy pozwie grupowym rzecznik musi korzystać z usług radcy

Pozew w postępowaniu grupowym, wniesiony bez zachowania obowiązkowego zastępstwa powoda przez adwokata lub radcę prawnego, podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków.

Powiatowy rzecznik praw konsumenta jako reprezentant grupy wniósł pozew zbiorowy przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń Axa Życie SA w Warszawie. Przewodniczący wydziału w sądzie okręgowym zwrócił go, wskazując, że w postępowaniu grupowym obowiązuje zastępstwo powoda przez adwokata lub radcę prawnego. Z takim orzeczeniem nie zgodził się reprezentant grupy i zaskarżył zarządzenie przewodniczącego. Sąd apelacyjny, rozpatrując zażalenie, nabrał wątpliwości i o pomoc poprosił Sąd Najwyższy.

W ocenie Sądu Najwyższego reprezentant grupy prowadzi postępowanie w imieniu własnym, na rzecz wszystkich członków grupy. Oznacza to, że powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów pełniący rolę reprezentanta grupy w postępowaniu grupowym jest powodem i dotyczą go wszystkie przepisy ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym regulujące sytuację powoda. Zdaniem Sądu Najwyższego odnosi się to również do obowiązkowego zastępstwa przez adwokata bądź radcę prawnego. W ocenie SN członkowie grupy, czyli osoby bezpośrednio zainteresowane wynikiem sprawy, są w tym postępowaniu pozbawione w zasadzie wszystkich uprawnień tradycyjnie przyznawanych stronie procesu. Przykładowo przystępując do grupy, powierzają swe uprawnienia reprezentantowi i są związane skutkami jego działań. W tej sytuacji zdaniem sędziów Sądu Najwyższego przymus adwokacko-radcowski po stronie powoda staje się podstawową gwarancją ochrony procesowych interesów członków grupy.

Innymi słowy w ocenie sędziów SN nie ma jakichkolwiek argumentów przemawiających za potrzebą zwolnienia powiatowego rzecznika praw ochrony konsumenta z przymusu adwokacko-radcowskiego. Wprawdzie, jak podkreślił Sąd Najwyższy, powiatowy rzecznik wykonuje zadania w zakresie ochrony praw konsumentów, ale nie można go jednak uważać za osobę zajmującą się zawodowo wykonywaniem funkcji pełnomocnika strony w postępowaniu sądowym, zwłaszcza że ustawa nie wymaga od niego w sposób bezwzględny posiadania nawet podstawowych kwalifikacji prawniczych.

Z uwagi na to, że postępowanie grupowe jest rodzajem postępowania cywilnego, Sąd Najwyższy zwrócił też uwagę na konieczność odpowiedniego stosowania kodeksu postępowania cywilnego w sprawach w niej nieuregulowanych. Takim przepisem jest m.in. art. 130 par. 5 kodeksu. Zgodnie z nim pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87¹ (zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym) podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków. Oznacza to, że pozew w postępowaniu grupowym niepodpisany przez adwokata lub radcę prawnego zostanie przez sąd zwrócony bez wzywania do usunięcia braków.

Oprac. Łukasz Sobiech

@RY1@i02/2011/178/i02.2011.178.207.008a.001.jpg@RY2@

Zygmunt Wielogórski, starosta siedlecki

Uchwała Sądu Najwyższego w sprawie uprawnień powiatowych rzeczników praw konsumenta ma ważne znaczenie praktyczne. Przecina ona jednoznacznie mogące występować w codziennej pracy rzeczników wątpliwości, co do konieczności korzystania przez nich z obowiązkowego zastępstwa radcy prawnego bądź adwokata, w sytuacji gdyby chcieli oni wytaczać powództwa w ramach postępowań grupowych. Tym bardziej że pojawiały się już orzeczenia Sądu Najwyższego, z których wynikało, że na gruncie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzecznik konsumentów jest zwolniony z przymusu adwokacko-radcowskiego (por. postanowienie z 13 kwietnia 2005 r., V CZ 19/05, niepubl). Należy zatem przychylić się do stanowiska SN, zgodnie z którym, gdyby ustawodawca zamierzał udzielić rzecznikowi takiego zwolnienia, zastosowałby formułę użytą w ustawie o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Ustawa ta przewiduje, że w postępowaniu cywilnym RPO może występować na prawach przysługujących prokuratorowi. Oznacza to, że nie musi on m.in. korzystać z pomocy adwokata czy radcy. Tymczasem w przypadku powiatowych rzeczników przepisy o prokuratorze stosuje się tylko odpowiednio.