Właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie

W świetle art. 129 ust. 1 i 2 oraz art. 136 ust. 3 prawa ochrony środowiska podstawą do zgłaszania roszczeń odszkodowawczych jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez stworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

Zabudowana nieruchomość powódki znalazła się w granicach utworzonego na mocy rozporządzenia wojewody mazowieckiego z 7 sierpnia 2007 r. obszaru ograniczonego użytkowania dla portu lotniczego. Powódka wniosła więc o zasądzenie od pozwanego przedsiębiorstwa kwoty 300 tys. zł tytułem odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości wskutek wprowadzenia strefy ograniczonego użytkowania oraz kwoty 50 tys. zł tytułem zwrotu nakładów koniecznych do zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w/w nieruchomości. Sąd okręgowy oddalił powództwo wskazując, iż przepis art. 135 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, na podstawie którego wydano rozporządzenie, uległ zmianie. W konsekwencji tego ww. rozporządzenie 15 listopada 2008 r. straciło moc. Od wyroku apelację wniosła powódka.

Sąd apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania. Podzielając pogląd wyrażony w orzecznictwie na tle tego rodzaju spraw, wskazał, że apelująca słusznie zarzuca nieuprawnione przyjęcie przez sąd I instancji braku materialnoprawnej podstawy roszczeń powódki, konstruowanych w powiązaniu z obowiązywaniem wydanego na podstawie delegacji ustawowej aktu prawa miejscowego - rozporządzenia wojewody mazowieckiego nr 50. W świetle art. 129 ust. 1 i 2 oraz art. 136 ust. 3 prawa ochrony środowiska podstawą do zgłaszania roszczeń odszkodowawczych jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez stworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco (przed 15 listopada 2008 r. znacząco) oddziaływać na środowisko lub dla zakładów lub innych obiektów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako takie przedsięwzięcie, określa się na zasadach wskazanych w art. 135 ust. 2 prawa ochrony środowiska. Przepis ten zawiera delegację do określenia obszaru ograniczonego użytkowania, jak również oznaczenia, jakie przedsięwzięcia mogą znacząco oddziaływać na środowisko. Przed zmianą przepis art. 135 ust. 2 prawa ochrony środowiska wskazywał, że obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko tworzy wojewoda w drodze rozporządzenia. Przepis ten uległ zmianie na podstawie ustawy z 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw i według tej nowelizacji obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko tworzy sejmik województwa w drodze uchwały.

Zgodnie z zasadami techniki prawodawczej jeżeli zmienia się treść przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego w ten sposób, że zmienia się rodzaj aktu wykonawczego albo zakres spraw przekazanych do uregulowania aktem wykonawczym lub wytyczne dotyczące treści tego aktu, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej treść przepisu upoważniającego. Ale też jeżeli zmiana treści przepisu upoważniającego polega na tym, że zmienia się organ upoważniony do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt zachowuje moc obowiązującą, w takim przypadku organem upoważnionym do zmiany lub uchylenia aktu wykonawczego wydanego na podstawie zmienionego przepisu upoważniającego jest organ wskazany w zmienionym upoważnieniu. Przepis ten stosuje się przy tym odpowiednio do aktów prawa miejscowego. Z powyższego wynika, że zmiana organu upoważnionego do wydania aktu wykonawczego z wojewody na sejmik województwa nie wpłynęła na moc obowiązującą rozporządzenia wojewody mazowieckiego nr 50. Wspomniane rozporządzenie nie utraciło mocy obowiązującej też dlatego, że wspomniana ustawa z 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw równocześnie w art. 47 ust. 2 wskazała, że akty prawa miejscowego wydane na podstawie przepisów zmienianych niniejszą ustawą z zakresu zadań i kompetencji podlegających przekazaniu niniejszą ustawą zachowują moc do czasu wydania nowych aktów prawa miejscowego przez organy przejmujące zadania i kompetencje. Przepis ten, wbrew stanowisku sądu okręgowego, nadal obowiązuje, nie został derogowany, brak jest bowiem aktu prawnego, który by go uchylił lub zmienił. Wbrew poglądowi sądu okręgowego rozporządzenie wojewody mazowieckiego nr 50 z 7 sierpnia 2007 r. w dacie wyrokowania przez ten sąd obowiązywało. W takim stanie rzeczy sąd pierwszej instancji zobligowany był do rozpoznania żądań powódki związanych z wprowadzeniem na terenie, na którym znajduje się ich nieruchomość, obszaru ograniczonego użytkowania. W dacie rozstrzygania apelacji powódki zafunkcjonowała - choć jeszcze nie ze skutkiem jej stosowania - w myśl przepisów regulujących normatywną kwestię tworzenia przedmiotowego obszaru, uchwała nr 76/11 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla portu lotniczego. Uchwała ta została wydana na podstawie m.in. art. 135 ust. 1 i ust. 2 prawa ochrony środowiska. Wchodzi ona w życie w ciągu 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Pojawienie się w obrocie prawnym tego aktu obliguje sąd do rozważenia jego zastosowania w niniejszej sprawie.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 lipca 2011 r., sygn. akt VI ACa 140/11.

Właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części, jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone. Właściciel może także żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Szkoda obejmuje też zmniejszenie wartości nieruchomości, jak również koszty poniesione w celu wypełnienia wymagań technicznych przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Z wymienionymi roszczeniami można wystąpić w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.