Roszczenie przedawnia się po 3 latach

Roszczenia przedawniają się, co do zasady, z upływem 10 lat, a w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - z upływem 3 lat (art. 118 kodeksu cywilnego). Równocześnie w ustawowo określonych przypadkach przewidziane są szczególne terminy przedawnienia (np. dwuletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy - art. 554 k.c.). Dla przedsiębiorcy szczególne znaczenie ma ogólny trzyletni termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie budzi wątpliwości, że roszczeniami takimi są w szczególności roszczenia przedsiębiorcy wobec jego partnerów biznesowych oraz klientów związane z realizacją różnego rodzaju umów. Należy jednak mieć na uwadze, że związek roszczenia z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć dużo szerzej. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z 16 września 2010 r. (sygn. akt III CZP 44/10).

Rozstrzygnięcie to zapadło w trybie odpowiedzi na pytanie prawne wynikłe na etapie postępowania apelacyjnego w sprawie, w której będąca powodem spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dochodziła od strony pozwanej (również spółki) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym powódki za okres blisko 5 lat. Przyczyną sporu był fakt przebiegania przez nieruchomość linii przesyłowych należących do pozwanej. W powyższej sytuacji sąd odwoławczy powziął wątpliwość, czy dochodzone przez powódkę roszczenie (niebędące roszczeniem okresowym) podlega trzyletniemu, czy też dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia - innymi słowy, czy roszczenie to jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odnosząc się do powyższego problemu, SN stwierdził, że jeżeli przedsiębiorca występuje z roszczeniem, to należy domniemywać, że roszczenie to jest związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Sytuacja powyższa nie ma miejsca jedynie wówczas, gdy roszczenie nie ma żadnego funkcjonalnego związku z przedmiotem prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. W ocenie SN związek taki będzie jednak zawsze zachodził, w przypadku gdy środki finansowe uzyskane w ramach dochodzonego roszczenia będą przez przedsiębiorcę przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej. Dotyczy to w szczególności środków uzyskanych tytułem odszkodowania za wyrządzoną przedsiębiorcy szkodę, z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia czy też jako wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Zdaniem Sądu Najwyższego dowód na to, że wyżej wskazane środki nie będą przeznaczone na cele związane z działalnością gospodarczą, a więc że i same roszczenie nie ma związku z tą działalnością, jest dość łatwy, gdy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. W przypadku pozostałych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą - w tym powodowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - dowód taki "będzie z reguły napotykał trudne do przezwyciężenia przeszkody". W efekcie SN w odpowiedzi na pytanie prawne stwierdził w sentencji uchwały, że "roszczenie przedsiębiorcy, który jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości przez inny podmiot przedawnia się w terminie trzech lat".

Omawiana uchwała stanowi odpowiedź na pytanie prawne zadane na tle konkretnego stanu faktycznego i dlatego ma stosunkowo wąski zakres. Z jej uzasadnienia wynika jednak, że pojęcie związku roszczenia z prowadzoną działalnością gospodarczą należy rozumieć bardzo szeroko. W przypadku spółek prawa handlowego będących przedsiębiorcami związek ten będzie zachodził, co do zasady, zawsze i w związku z tym, co do zasady, zawsze roszczenia tych podmiotów będą podlegały trzyletniemu terminowi przedawnienia (chyba że krótsze terminy wynikają z przepisów szczególnych).

@RY1@i02/2011/094/i02.2011.094.210.002a.001.jpg@RY2@

Michał Niemirowicz-Szczytt, radca prawny w Kancelarii bnt Neupert Zamorska & Partnerzy

Michał Niemirowicz-Szczytt

radca prawny w Kancelarii bnt Neupert Zamorska & Partnerzy