Jak można powołać biegłego przed sądem

Do udziału w sprawie sąd może powołać nawet kilku biegłych. Robi to z urzędu albo na wniosek strony wówczas, gdy dowód nie może zostać zastąpiony inną czynnością dowodową, na przykład przesłuchaniem świadka. Strona może domagać się powołania biegłego już w pozwie lub w odpowiedzi na pozew, albo złożyć taki wniosek w piśmie procesowym już w trakcie toczącej się sprawy. Zawsze musi wówczas wskazać, na jaką okoliczność powinien on sporządzić opinię oraz uzasadnić, dlaczego jest ona konieczna. O dopuszczeniu dowodu z biegłych sąd postanawia, gdy do właściwego rozpoznania sprawy wymagane są wiadomości fachowe z różnych dziedzin nauki, sztuki i techniki, rzemiosła i obrotu gospodarczego.

Strona może zawnioskować powołanie konkretnego biegłego. Powinna go wybrać z listy biegłych sądowych, którą uzyska w sekretariacie sądu. Na liście są biegli, którzy przedłożyli dokumenty lub inne dowody potwierdzające posiadanie wiadomości specjalnych. Natomiast prezes sądu ocenia, czy posiadanie ich zastało w dostateczny sposób wykazane. Gdy potrzebny będzie biegły posiadający wiadomości specjalne z jakiejś gałęzi nauki, sztuki, rzemiosła, techniki lub innych umiejętności, który nie figuruje na liście, to wówczas prezes sadu może zwrócić się do właściwych stowarzyszeń lub organizacji zawodowych, przedsiębiorstw państwowych, instytucji, szkół wyższych o wskazanie odpowiedniej osoby.

Za wykonane czynności biegły ma prawo do wynagrodzenia. Zanim wyda opinię ustnie lub na piśmie, może domagać się zaliczki na poczet wydatków. Wprawdzie sam określa wysokość należości za wykonaną pracę, ale ostatecznie decyduje o niej sąd, uwzględniając wymagane kwalifikacje oraz nakład pracy i poświęcony czas potrzebne do wydania opinii. Sąd uwzględnia także wydatki niezbędne do wydania opinii (na przykład na ekspertyzy). Sąd ma prawo nawet zmniejszyć żądane przez biegłego wynagrodzenie wówczas gdy nadmiernie rozbudował on opinię ponad rzeczywistą potrzebę. O wysokości wynagrodzenia sąd decyduje, wydając postanowienie, od którego strona ma prawo wnieść zażalenie twierdząc, że jest ono za wysokie w stosunku do wykonanej pracy.

Strona może domagać się wyłączenia biegłego, z takich samych przyczyn, jakie decydują o wyłączeniu sędziego, na przykład wówczas gdy wydaje opinię w sprawie swojego małżonka, krewnych i powinowatych w linii prostej lub bocznej do drugiego stopnia, osób związanych z nim z tytułu przysposobienia opieki lub kurateli, a także w sprawie, w której występuje jako strona lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje również i na jego prawa i obowiązki. Z takich powodów nie można jednak domagać się wyłączenia jednostki naukowej lub naukowo-badawczej powołanej jako biegły. Jednak wniosek o wyłączenie będzie skuteczny, gdy pracownicy instytutu pozostawali z drugą stroną w stosunkach dających podstawę do wyłączenia ich.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 278 - 288 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).