Zapis windykacyjny ułatwi dziedziczenie

Dziś nie ma możliwości przekazania spadkobiercom konkretnych przedmiotów: samochodu, działki czy mieszkania. Można tylko zobowiązać spadkobierców do wydania rzeczy określonej osobie. Potem, aby wyegzekwować takie postanowienie, trzeba niejednokrotnie iść do sądu. Wprowadzony właśnie do kodeksu cywilnego zapis windykacyjny umożliwi przekazanie rzeczy oznaczonych co do tożsamości, zbywalnych praw majątkowych, przedsiębiorstw lub gospodarstw rolnych bliskim testatora. Możliwe będzie także ustanowienie na rzecz zapisobiorcy użytkowania lub służebności.

Zapis windykacyjny będzie można wprowadzić jedynie w testamencie notarialnym. Zdaniem ekspertów z Biura Analiz Sejmowych takie ograniczenie jest nieuzasadnione i podwyższy koszty dokonania tej czynności. Ewentualne wątpliwości związane z interpretacją zapisu, np. we własnoręcznym testamencie można byłoby zniwelować w prosty sposób - poprzez wprowadzenie reguły, że w razie wątpliwości zawarty w testamencie zapis uważać należy za zapis zwykły, wywołujący skutki obligacyjne.

Nabycie rzeczy lub prawa na podstawie zapisu windykacyjnego będzie mógł stwierdzić sąd (w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku) lub notariusz. Zapis windykacyjny będzie bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca jest zobowiązany do jego zbycia. Zastrzeżenie warunku lub terminu przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego będzie traktowane za nieistniejące.

Ten, kto przyjmie zapis windykacyjny, będzie musiał się liczyć także z niekorzystnymi obowiązkami. W stosunku do zapisobiorcy bliscy testatora pozbawieni spadku będą mogli zwrócić się o zachowek.

To gwarancja, że przez zapis windykacyjny spadkodawca nie będzie mógł omijać przepisów i uniemożliwiać bliskim dochodzenia zachowku. Wprowadzona zostanie także odpowiedzialność zapisobiorcy windykacyjnego za długi spadkowe. Do chwili działu spadku będzie on ponosił ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jego odpowiedzialność będzie ograniczona do wartości zapisu windykacyjnego.

Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny. Przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności będą stosowane odpowiednio do zapisów windykacyjnych.

Taki cel ma nowelizacja przepisów wprowadzona do kodeksu cywilnego. Zmianę uchwalili posłowie, teraz trafiła ona do Senatu. Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od ich ogłoszenia.

Wydłuży się okres przedawnienia roszczeń o zachowek z trzech do pięciu lat od ogłoszenia testamentu.

ewa.ivanova@infor.pl

Art. 981¹ par. 1 - 1042 ustawy z 4 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw.