Bez akceptacji pracownika związek zawodowy nie może go reprezentować

W polskim systemie prawa pracy związek zawodowy ma dość szerokie kompetencje, w tym również procesowe. O ile w przypadku uprawnień związanych z kształtowaniem sytuacji pracowników (konsultacje, postulaty) związek reprezentuje ogół członków lub pracowników, o tyle w przypadku spraw procesowych reprezentuje konkretnego, indywidualnie oznaczonego pracownika lub pracowników.

Związek może reprezentować osoby występujące w roli powoda, ale nie pozwanego. Wynika to z art. 61 par. 4 k.p.c., w którym mowa o pracowniku będącym powodem w sprawie. Związek zawodowy może zarówno wytoczyć powództwo na rzecz pracownika, jak i wstąpić do już toczącego się postępowania w każdym jego stadium (a więc np. również po wydaniu orzeczenia w I instancji). Warunek jest jeden - zgoda pracownika. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego forma zgody może być dowolna. Sąd Najwyższy uznał nawet, że przejawem zgody konkludentnej jest przynależność pracownika do związku zawodowego, który go reprezentuje. Jeśli natomiast pracownik będący związkowcem sprzeciwi się czynnościom procesowym związku, wtedy związek traci prawo występowania w imieniu tego pracownika (uchwała z 9 grudnia 2010 r., II PZP 6/10, Biul.SN 2010/12/28). W postanowieniu z 26 maja 2010 r., (II PZ 16/10, LEX nr 603842) Sąd Najwyższy posunął się dalej, stwierdzając, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych organizacje społeczne, o których mowa w art. 8 k.p.c., mogą nawet bez zgody obywateli (pracowników lub ubezpieczonych) powodować wszczęcie postępowania oraz wstępować do postępowania w każdym jego stadium.

Uprawnienia procesowe związku zawodowego nie doznają ograniczeń podmiotowych w sprawach pracowniczych (w przypadku wyrażenia zgody zainteresowanego), są jednak zawężone przedmiotowo. Związek zawodowy, wytaczając powództwo na rzecz pracownika, nie może bowiem domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa dotyczącego tego związku oraz nie może powoływać się na własny interes prawny w ustaleniu (wyrok SN z 24 czerwca 1998r., I PKN 186/98, OSNP 1999/13/424).

Warto wskazać, że związek zawodowy może w postępowaniu sądowym zajmować stanowisko, nie wstępując do procesu. Wypowiedzenie poglądu istotnego dla sprawy przez organizację społeczną jest pośrednią formą udziału organizacji w postępowaniu sądowym i nie wiąże się z bezpośrednim udziałem organizacji w postępowaniu rozpoznawczym. Wtedy stroną procesu pozostaje pracownik występujący w postępowaniu osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika. Rola związku zawodowego ogranicza się natomiast do wyrażania stanowiska na piśmie, co wiąże się z brakiem zawiadomień o toczącym się postępowaniu, terminach posiedzeń oraz brakiem doręczania pism procesowych na rzecz związku zawodowego.

@RY1@i02/2011/018/i02.2011.018.209.002a.001.jpg@RY2@

dr Anna Śmigaj, radca prawny Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy we Wrocławiu

dr Anna Śmigaj

radca prawny Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy we Wrocławiu