Prawidłowa kapitalizacja odsetek może niekiedy znacząco wpływać na koszty postępowania

Jak wynika z treści art. 20 kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego. Jednocześnie zgodnie z poglądami prezentowanymi przez Sąd Najwyższy przywołany przepis nie ma zastosowania w sytuacji, w której powód dokona kapitalizacji odsetek w znaczeniu prawnym (postanowienie SN z 30 maja 2007 r., I CZ 38/07, LEX nr 346207).

Wspomniana kapitalizacja w znaczeniu prawnym będzie miała miejsce w sytuacji, gdy podmiot żąda zasądzenia świadczenia głównego i obok niego odsetek wyliczonych kwotowo za określony, zamknięty okres, przy czym od odsetek wyliczonych kwotowo żąda odsetek albo też gdy żąda zasądzenia świadczenia głównego, z którym zostały zsumowane odsetki za określony, zamknięty okres wraz z odsetkami od tak powiększonego świadczenia głównego. Przy tak sformułowanych żądaniach odsetki zdaniem Sądu Najwyższego nie są dochodzone obok świadczenia głównego, gdyż same stają się świadczeniem głównym (patrz uzasadnienie uchwały SN z 21 października 1997 r., III ZP 16/97, OSNP 1998/7/204) Naturalnie, żądając odsetek od odsetek pamiętać, należy o ograniczeniach, jakie wprowadza art. 482 kodeksu cywilnego (k.c.).

Podkreślenia wymaga fakt, iż o tym, czy dokonać kapitalizacji odsetek, czy też nie, decyduje sam powód, formułując powództwo. Przed podjęciem decyzji w tym zakresie warto zwrócić uwagę na wiążące się z nią konsekwencje. Zmiana charakteru odsetek z należności okresowej na kapitał spowoduje zmianę wartości przedmiotu sporu, która decyduje przecież o wysokości opłat sądowych, właściwości rzeczowej sądu i o innych kosztach procesu, w skład których wchodzi również wynagrodzenie fachowego pełnomocnika reprezentującego stronę. Warto przedstawić wymienione zależności, posługując się dwoma przykładami.

Załóżmy, iż podmiotowi A przysługuje wobec podmiotu B roszczenie o wartości 199 900 zł, którego termin spełnienia przypadał na 10 listopada 2010 r. Sprawa nie będzie rozpoznawana ani w postępowaniu nakazowym, ani elektronicznym postępowaniu upominawczym. Jednocześnie oba podmioty reprezentowane są przez fachowych pełnomocników (co istotne, stawki minimalne określone w par. 6 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu są takie same jak stawki określone w par. 6 rozporządzenie ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - dalej zwane rozporządzeniami, a pozew składany jest 2 grudnia 2010 r. Powód może zatem żądać zapłaty kwoty 199 900 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od 11 listopada 2010 r. do dnia zapłaty. Od takiego żądania powód obowiązany będzie uiścić opłatę stosunkową w kwocie 9995 zł, natomiast stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego lub adwokata wyniesie 3600 zł (par. 6 pkt 6 rozporządzeń).

Jednak powód ma także możliwość skapitalizowania odsetek. Wówczas mógłby żądać zapłaty kwoty 201 395,14 zł (199 900 zł + 1495,14 zł odsetek ustawowych liczonych od kwoty 199 900 zł za okres od dnia 11 listopada 2010 r. do dnia 1 grudnia 2010 r.) wraz z odsetkami od kwoty 201 395,14 zł liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. W takiej sytuacji powód uiści opłatę stosunkową w kwocie 10 070 zł, jednakże stawka minimalna wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wyniesie 7200 zł (par. 6 pkt 7 rozporządzeń). W rozpatrywanym przypadku odmienne sformułowanie żądania zwiększyło zatem opłatę stosunkową jedynie o 75 zł przy jednoczesnym skoku stawki minimalnej aż o 3600 zł.

W drugim przykładzie przyjmijmy te same założenia co w pierwszym z tą różnica, iż kwota przysługującego podmiotowi A wobec podmiotu B roszczenia to 99 900 zł. Załóżmy także, że sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu w sprawach gospodarczych. Powód może więc żądać zapłaty kwoty 99 900 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od dnia 11 listopada 2010 r. do dnia zapłaty. Od takiego żądania powód obowiązany będzie uiścić opłatę stosunkową w kwocie 4995 zł, a stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego lub adwokata wyniesie 3600 zł. Właściwym rzeczowo będzie sąd rejonowy (art. 16 i 17 k.p.c). Powód ma także możliwość skapitalizowania odsetek. Wówczas mógłby żądać zapłaty kwoty 100 647,20 zł (99 900,00 zł + 747,20 zł odsetek ustawowych liczonych od kwoty 99900,00 zł za okres od 11 listopada 2010 r. do 1 grudnia 2010 r.) wraz z odsetkami od kwoty 100 647,20 zł liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. W takiej sytuacji opłata stosunkowa wzrośnie do 5033 zł, stawka minimalna wynagrodzenia fachowego pełnomocnika nie ulegnie zmianie, jednakże właściwym rzeczowo do rozpoznania sprawy stanie się sąd okręgowy, a nie jak wcześniej rejonowy.

Przytoczone powyżej przykłady obrazują, jakie skutki wywołać może kapitalizacja odsetek. Okoliczność ta powinna być zatem dokładnie rozważona przez powoda na etapie formułowania powództwa.

§ 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.

Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.

Jeżeli obok świadczenia głównego dochodzone są odsetki i to obojętnie w jakiej postaci - określone procentowo, czy wyliczone jako kwota, to zachodzi sytuacja objęta unormowaniem z art. 20 k.p.c., bowiem powód dochodzi świadczenia głównego i obok niego świadczenia ubocznego w postaci odsetek.

W myśl art. 393 pkt 1 in fine k.p.c. do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia kasacją stosuje się odpowiednio przepisy o wartości przedmiotu sporu. Znajduje więc w tym wypadku zastosowanie art. 20 k.p.c., według którego do wartości przedmiotu sporu nie zalicza się odsetek, z czego wynika, że i do wartości przedmiotu zaskarżenia nie wlicza się odsetek.

@RY1@i02/2011/006/i02.2011.006.210.006a.001.jpg@RY2@

Maciej Burkowski, radca prawny

Maciej Burkowski

radca prawny

Art. 481, 482 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 16 i17 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296).

Par. 6 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).

§ 6 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).