Roszczenia przedsiębiorców przedawniają się po trzech latach

Sąd Najwyższy w uchwale z 16 września 2010 r. (III CZP 44/10) przyjął, że roszczenie przedsiębiorcy - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości przez inny podmiot przedawnia się w terminie trzech lat.

Związek roszczenia z działalnością gospodarczą w rozumieniu art.118 kodeksu cywilnego z reguły polega na tym, że owo roszczenie łączy się z czynnościami prawnymi dokonywanymi w toku prowadzenia tej działalności. Jednak przywołane kryterium częstokroć nie wystarcza do oddzielenia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej od innych. Dzieje się tak w szczególności, gdy przedsiębiorca dochodzi naprawienia wyrządzonej mu szkody czy też domaga się zaspokojenia jego roszczeń wynikających z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Część doktryny postuluje, aby w sytuacjach granicznych skłaniać się ku szerokiemu rozumieniu pojęcia roszczenia związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ten nurt zdaje się również wpisywać wskazana powyżej uchwała Sądu Najwyższego, zgodnie z którą należy domniemywać, że jeżeli z roszczeniem występuje przedsiębiorca, to jest to roszczenie związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a w konsekwencji przedawnia się ono w terminie trzech, a nie dziesięciu lat. Zdaniem Sądu Najwyższego roszczenie wynikające z bezpodstawnego wzbogacenia będzie związane z prowadzoną przez danego przedsiębiorcę działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy uzyskane w ten sposób fundusze przeznaczy on na prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie w uzasadnieniu przywoływanej uchwały zaakcentowano, że tylko gdyby w konkretnym stanie faktycznym wykazano, że uzyskane w ten sposób przychody przedsiębiorca przeznacza na inne cele niż związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, można by uznać, że w takiej sytuacji jego roszczenie nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Z całą mocą podkreślić należy, że udowodnienie przedmiotowych okoliczności wskazanych przez SN w przywołanym orzeczeniu będzie niezmiernie trudne. Trudności w ich wykazaniu w mojej ocenie dotyczą nie tylko spółek z ograniczoną odpowiedzialnością działających w celach zarobkowych, ale także wszystkich innych przedsiębiorców, w tym osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Istotne bowiem jest to, że wykazanie, na co przeznaczane są dochodzone należności, musi nastąpić w toku postępowania sądowego, a zatem jeszcze przed ich uzyskaniem. Mając na uwadze możliwość utrwalenia się powyższego stanowiska w judykaturze, w celu uniknięcia poważnych trudności dowodowych, zalecałbym wszystkim przedsiębiorcom dochodzenie swoich należności wynikających z bezpodstawnego wzbogacenia w terminie trzech lat. Warto także rozważyć złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej (od którego uiszczana jest jedynie opłata stała w kwocie 40 zł) powodującego przerwanie biegu terminu przedawnienia.

@RY1@i02/2011/002/i02.2011.002.210.002b.001.jpg@RY2@

Maciej Burkowski, radca prawny

Maciej Burkowski

radca prawny