Kiedy i jak można zabezpieczyć roszczenie

T ak. Do sądu w sprawie zabezpieczenia roszczenia ma prawo wystąpić strona, która uprawdopodobni przysługujące jej roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Zabezpieczenie może polegać na zajęciu: ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego, innej wierzytelności lub innego prawa bądź na obciążeniu nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową. W celu zabezpieczenia sąd może ustanowić także zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma księgi wieczystej, bo nie została dla niej założona albo zaginęła bądź uległa zniszczeniu. Zabezpieczenie może nastąpić również przez ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem (zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa albo jego częścią).

Gdy zostaną zajęte papiery wartościowe, sąd złoży je w banku. Natomiast zajęte pieniądze są składane na rachunku depozytowym sądu. Aby uniknąć strat z powodu zmiany wartości pieniądza oraz inflacji, sąd umieszcza tę kwotę na wydzielonym rachunku bankowym oprocentowanym w taki sposób jak wkłady wypłacane na każde żądanie. Gdyby jednak z okoliczności sprawy wynikało, że zabezpieczenie może trwać dłużej niż trzy miesiące, to wówczas na wniosek zobowiązanego pieniądze powinny zostać umieszczone we wskazanym przez niego banku na rachunku, który jest oprocentowany tak jak dla lokat terminowych. Na poczet zabezpieczenia mogą być także zajęte prawa z instrumentów finansowych, które są zapisane np. na rachunku papierów wartościowych. W takim przypadku zobowiązany może zlecić ich sprzedaż w ciągu trzech miesięcy od ich zajęcia, a uzyskaną kwotę umieścić na rachunku depozytowym sądu. Na zabezpieczenie może zostać zajęty również rachunek bankowy przedsiębiorcy. W takim przypadku zobowiązany przedsiębiorca może wystąpić w ciągu tygodnia od doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu z wnioskiem do sądu o wskazanie, jakie kwoty może on pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę, podatek od wynagrodzeń i inne ustawowe ciężary, aby w ten sposób mógł wywiązać się z bieżących zobowiązań oraz pokryć bieżące koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

Gdy sąd ustanowi zakaz zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, to wówczas w założonej dla niego księdze wieczystej zostanie wpisane ostrzeżenie o zakazie zbywania tego prawa. Sąd wieczystoksięgowy dokona tego wpisu na wniosek uprawnionego, a postanowienie doręczy również spółdzielni mieszkaniowej. W ten sposób ewentualni nabywcy mieszkania zostaną poinformowani o tym, że prawo spółdzielcze zostało objęte tym zakazem. Gdyby spółdzielnia mieszkaniowa podjęła czynności umożliwiające sprzedaż tego prawa mimo ustanowienia zakazu, będzie odpowiadała za wyrządzoną w ten sposób szkodę.

Ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem polega na odebraniu dłużnikowi zarządu nad nimi i oddaniu go zarządcy, którego ustanowił sąd. Zarządca może przeznaczyć dochody uzyskane z przedsiębiorstwa na zaspokojenie wierzyciela, pod warunkiem że zobowiązany wyrazi na to zgodę. Aby uzyskać zabezpieczenie przez zarząd przymusowy, trzeba we wniosku podać numer księgi wieczystej albo rejestr sądowy, do którego zostało wpisane przedsiębiorstwo oraz jego pełną nazwę i dokładny adres. Gdy wniosek dotyczy tylko części firmy, należy opisać, która część ma zostać objęta zabezpieczeniem.

Zasadą jest, że po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia, które uwzględniło roszczenie, zabezpieczenie upada i przestaje chronić interesy wierzyciela. Po uprawomocnieniu się orzeczenia może on bowiem prowadzić postępowanie egzekucyjne. Już po dwóch tygodniach od uprawomocnienia się wyroku upadnie zabezpieczenie polegające na zajęciu ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego lub innej wierzytelności i prawa majątkowego, a także przez ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem. Upadnie ono, gdy w tym terminie uprawniony nie wniósł o dokonanie dalszych czynności egzekucyjnych. Postanowienie stwierdzające upadek sąd wydaje na wniosek zobowiązanego.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 747 - 754¹ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).