Nie trzeba przedstawiać wyliczeń, wystarczy sam weksel

To pozwany poręczyciel winien udowodnić, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem.

Między stronami zawarta została umowa leasingu operacyjnego, której zabezpieczeniem był weksel in blanco, poręczony przez pozwanego. Do weksla dołączona została deklaracja wekslowa. Ponieważ przedmiot leasingu skradziono, powódka wypowiedziała umowę. Wystawca weksla wezwany został do zapłaty odszkodowania. Z tego pozwany zapłacił część. Powódka wystąpiła na drogę sądową o zapłatę reszty odszkodowania, którego kwotą wypełniono weksel i którego obowiązany nie uregulował. Sąd okręgowy uwzględnił powództwo poza należnościami zapłaconymi przez pozwanego. Pozwany wniósł apelację od wyroku w zakresie kwoty 6371 zł stanowiącej należność główną i kwoty 7629 zł stanowiącej skapitalizowane odsetki ustawowe.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Zgodził się z sądem okręgowym twierdzącym, że częściowa zapłata żądanej przez powódkę kwoty stanowi dorozumiane uznanie roszczenia. Wprawdzie pozwany uważa, że jedynie prawidłowe jest prezentowane przez niego wyliczenie i według niego zapłacił on całą należność, jednak nie wykazał prawidłowości tego wyliczenia, zaś zapłacenie przez niego części żądanej przez powódkę kwoty oznacza jego świadomość istnienia długu wobec powódki, po jego stronie. Skoro zaś uznanie powództwa jest oświadczeniem wiedzy, to należy przyjąć, że pozwany posiadał wiedzę o zadłużeniu wobec powódki i wyraził tę wiedzę płacąc kolejne części wyliczonej przez siebie należności.

Jak podkreślił sąd w literaturze wskazuje się, że uznanie roszczenia może być także dorozumiane, np. na skutek częściowego wykonania zobowiązania. Odsetki zasądzone zaskarżonym wyrokiem zostały wyliczone według kalkulatora odsetek, znajdującego się na stronie internetowej PIT.pl. Obecny na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik powódki nie potwierdził wpłaty dokonanej rzekomo przez pozwanego już po zapadnięciu wyroku sądu okręgowego. Kopia polecenia przelewu nie jest wystarczającym dowodem dokonania wpłaty (polecenie przelewu może być cofnięte). Nie zostało stwierdzone, że kwota ponad 13 tys. zł rzeczywiście wpłynęła na konto powódki. W tej więc sytuacji sąd apelacyjny brał pod uwagę stan zadłużenia pozwanego istniejący w chwili wydania wyroku przez sąd drugiej instancji. Uznał, że zarzuty apelacji nie są zasadne. Wbrew apelacji sąd okręgowy w uzasadnieniu wyroku nie stwierdził, że powódka nie jest związana zapisami porozumienia wekslowego i że jest uprawniona do wypełnienia weksla kwotą wyższą niż to wynika z zapisów porozumienia wekslowego. Dla prawidłowego odczytania treści porozumienia należy uwzględnić postanowienia umowy, dla zabezpieczenia wykonania której wystawiony został weksel, jeżeli porozumienie odwołuje się do tej umowy.

Deklaracja wekslowa stanowi, że powódka ma prawo wypełnić weksel na sumę odpowiadającą wszelkim zobowiązaniom finansowym korzystającego (wystawcy) wobec powódki, wynikającym z wymienionej umowy leasingu. Sformułowania "wszelkie zobowiązania finansowe" oznacza zarówno sumę wszystkich pozostałych do zapłacenia rat, jak również odsetki oraz koszty poniesione przez powódkę. Z treści umowy leasingu, dla zabezpieczenia wykonania której wystawiony został przedmiotowy weksel, i z załącznika do niej (ogólne warunki umowy leasingu) wynika, że pozwany winien zwrócić powódce poniesione przez nią koszty oraz wszystkie raty pozostałe do zapłacenia do chwili przewidywanego zakończenia umowy, z odsetkami za opóźnienie w ich zapłaceniu. Powoływany przez pozwanego zapis ogólnych warunków umowy leasingu w ogóle nie ma zastosowania w niniejsze sprawie, gdyż jest w nim mowa o sytuacji, gdy przedmiot leasingu nie został zwrócony, czyli o sytuacji dalszej niż ta, z którą mamy do czynienia w tym sporze. Nie chodzi w nim bowiem o zwrot przedmiotu leasingu, tylko o zapłatę odszkodowania w związku z wypowiedzeniem umowy. Zresztą w wezwaniu do zapłaty powódka nie powoływała postanowienia, o którym obecnie mówi pozwany. To pozwany poręczyciel winien udowodnić, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem. Pozwany okoliczności tej nie wykazał, przedstawił jedynie własne twierdzenia na ten temat, nie popierając ich żadnymi dowodami.

Zdaniem sądu powódka nie musiała w pozwie przedstawiać wyliczenia, wystarczy, że przedstawiła posiadany przez siebie weksel. Dopiero po złożeniu zarzutów od nakazu zapłaty przez pozwanego, który powołał się na istnienie stosunku podstawowego - umowy leasingu, powódka obowiązana była do określenia, z czego wynika dochodzona kwota, co uczyniła na rozprawie. Co do odsetek to ograniczenia przewidziane w art. 482 par. 1 kodeksu cywilnego nie mają charakteru bezwzględnego. Zakaz przewidziany tym przepisem nie obejmuje również przypadku, gdy zaległość z tytułu zaległych odsetek już powstała. Strony mogą się wtedy umówić na doliczenie zaległych odsetek do sumy dłużnej i tak powstałą całość mogą wtedy oprocentować. Możliwość doliczenia obejmuje tylko odsetki zaległe. Nie jest zatem możliwe skapitalizowanie odsetek mogących powstać w przyszłości. W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z odsetkami zaległymi. Słusznie sąd okręgowy zauważył, że od daty wezwania pozwanego do zapłaty do dnia wymagalności weksla biegły odsetki, które powódka skapitalizowała i doliczyła do sumy wymienionej w wekslu. Wbrew apelacji cofnięcie roszczenia głównego (w całości bądź w części) wcale nie oznacza zrzeczenia się odsetek od tego roszczenia. Odsetki mają byt odrębny w stosunku do roszczenia głównego i roszczenie powódki w tym zakresie wcale nie wygasło.

w Warszawie z 28 października 2011 r., sygn. akt VI ACa 546/11.

komentarz eksperta

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Weksel in blanco jest tzw. wekslem niezupełnym, a więc dokumentem opatrzonym wprawdzie podpisem wystawcy, ale niezawierającym innych istotnych treściowo elementów, znajdujących się w odrębnym dokumencie, tzw. porozumieniu wekslowym. Uzupełnienie weksla in blanco zgodnie z porozumieniem stanowi warunek powstania zobowiązania wekslowego. Tego rodzaju stosunek ma w zasadzie charakter samodzielny i abstrakcyjny. Osłabienie abstrakcyjnego charakteru weksla niezupełnego przejawia się m.in. w możliwości podniesienia przez dłużnika w stosunku do wierzyciela zarzutu wypełnienia weksla niezgodnie z treścią zawartego porozumienia. Ale też - co istotne - niezupełność, ani nawet brak uzgodnień dotyczących zasad uzupełnienia weksla nie wpływa na powstanie odpowiedzialności wekslowej dłużnika wywodzonej z wypełnionego weksla.