Trzeba będzie wprowadzić zmiany w umowach agencyjnych

Od 11 lutego 2012 r. obowiązują przepisy nowelizacji z 19 sierpnia 2011 r. zmieniającej m.in. ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych"). Nowe regulacje wprowadzają zmiany do ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz ubezpieczeń obowiązkowych w rolnictwie: OC rolników i budynków rolniczych.

Przekazywanie oświadczeń

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy przekazywania do zakładu ubezpieczeń zawiadomień oraz oświadczeń. Została ona wprowadzona do ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 11, poz. 66 z późn. zm.). Ma zatem zastosowanie do wszystkich umów ubezpieczenia, nie tylko obowiązkowych.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej - zawiadomienia i oświadczenia składane w związku z zawartą umową ubezpieczenia agentowi ubezpieczeniowemu uznaje się za złożone zakładowi ubezpieczeń, w imieniu lub na rzecz którego agent ubezpieczeniowy działa. Tego upoważnienia agenta w przypadku oświadczeń ubezpieczyciel nie może wyłączyć ani ograniczyć. Zawiadomieniem lub oświadczeniem jest np. odstąpienie od ubezpieczenia (w tym obowiązkowego), rozwiązanie umowy ubezpieczenia, powiadomienie o zajściu szkody, brak zgody na zaproponowaną przez ubezpieczyciela kwotę odszkodowania, zmiana adresu, zmiana osób uposażonych z umowy ubezpieczenia na życie.

Takie dokumenty ubezpieczony może złożyć agentowi także za pośrednictwem poczty.

Dobra organizacja

Nowe regulacje będą wymagały zmian w umowach agencyjnych m.in. poprzez nałożenie na agentów obowiązku sprawnego przekazywania otrzymanych oświadczeń i zawiadomień, nawet niepozostających w związku z obsługiwanymi przez nich umowami ubezpieczenia (w tym także pod względem terytorialnym). Z obowiązku tego wynika z kolei odpowiedzialność agenta wobec zakładu ubezpieczeń. Wyzwaniem dla ubezpieczycieli może okazać się organizacja sprawnego przekazywania przez agentów dokumentów i dyspozycji ustnych.

Na odległość

Zmieniły się także zasady dotyczące rozwiązywania umów ubezpieczenia obowiązkowego zawieranego na odległość w trybie art. 16c ustawy z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. nr 22, poz. 271 z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 ust. 4 tej ustawy - w wypadku odstąpienia od umowy jest ona uważana za niezawartą, a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowiązań.

Termin, w którym konsument może odstąpić od umowy, wynosi 30 dni od dnia poinformowania go o zawarciu umowy. Ustawodawca uznał jednak , że w tym okresie umowa ubezpieczenia funkcjonowała, bo za udzielaną ochronę należna jest składka ubezpieczeniowa.

Zasady kontynuacji

Nowelizacja wprowadziła szczegółowe przepisy dotyczące kontynuacji ubezpieczeń obowiązkowych. Ubezpieczyciel został zobowiązany do wysłania ubezpieczającemu w terminie nie krótszym niż 14 dni przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia została zawarta, informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres. Informacje te dotyczą wysokości składki, możliwości zmiany jej wysokości oraz pouczenia o trybie wypowiadania umowy i skutkach zarówno wypowiedzenia, jak i jego braku.

Zawarcie umowy na zasadzie kontynuacji ubezpieczenia obowiązkowego ubezpieczyciel powinien w terminie 14 dni potwierdzić, wysyłając informację o ubezpieczeniu. Pomimo tej procedury informacyjnej, ubezpieczonemu będzie przysługiwało prawo do wypowiedzenia tzw. podwójnego ubezpieczenia. W sytuacji gdy ubezpieczenie obowiązkowe jest zawarte z dwoma lub więcej zakładami ubezpieczeń, a co najmniej jedna z umów została zawarta w drodze kontynuacji ubezpieczenia, to umowa ta może być przez niego wypowiedziana, zaś ubezpieczyciel może żądać składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność.

Przeniesienie praw

Nowela wprowadziła również zmiany w przepisach dotyczących funkcjonowania ubezpieczenia w sytuacji przejścia lub przeniesienia prawa własności pojazdu mechanicznego, budynku rolniczego lub gospodarstwa rolnego. Na szczególną uwagę zasługuje przyjęta procedura dotycząca pojazdu mechanicznego, uregulowana w art. 31 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zostały utrzymane w mocy przepisy dotyczące możliwości rozwiązania umowy ubezpieczenia obowiązkowego przez nabywcę. Przy czym został zlikwidowany 30-dniowy okres, w ciągu którego mógł on dokonać tej czynności. Teraz nabywca może rozwiązać umowę ubezpieczenia obowiązkowego w każdej chwili, nie jest bowiem ograniczony żadnym terminem. Po otrzymaniu zawiadomienia o przeniesieniu własności, w razie niewypowiedzenia umowy, ubezpieczyciel wszczyna procedurę kalkulacji składki ubezpieczeniowej, biorąc pod uwagę czynniki dotyczące ubezpieczającego (zwyżki i zniżki). Nabywcy przysługuje, również bezterminowe prawo do żądania od zakładu ubezpieczeń ponownej rekalkulacji należnej składki.

Związana z tą problematyką jest kwestia zwrotu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia. W przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia zwrot następuje niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni.

W świetle nowych uregulowań o składaniu oświadczeń lub zawiadomień u agenta oraz liczenia daty ich złożenia od dnia nadania w placówce pocztowej, zapis ten może być w praktyce bardzo trudny do wykonania. Zakład ubezpieczeń przed dokonaniem płatności musi przecież dokonać odpowiednich procedur weryfikacji przekazanej dokumentacji. Niedotrzymanie terminu dokonania zwrotu składki wiąże się z naliczeniem odsetek ustawowych. Zgodnie z nowymi regulacjami będzie on przysługiwał za każdy niewykorzystany dzień ochrony ubezpieczeniowej.

Z funkcjonowaniem ubezpieczeń obowiązkowych wiąże się kontrola spełnienia tego obowiązku oraz sankcje nakładane za jego brak. Nowe regulacje wprowadziły połączenie wysokości opłaty za brak ubezpieczenia z wysokością minimalnego wynagrodzenia. Takie rozwiązanie sprzyja utrzymaniu realnego poziomu wartości opłat.

Ważne

Nowe regulacje mogą dotyczyć każdego: nawet ci, którzy nie są zobowiązani do zawarcia umowy ubezpieczenia OC, mogą stać się potencjalnymi poszkodowanymi

Ważne

Część nowych rozwiązań uzasadniano koniecznością wzmocnienia pozycji konsumentów. Mogą one jednak spowodować problemy organizacyjno-prawne zakładów ubezpieczeń, co przełoży się na większe koszty świadczonej usługi

Beata Mrozowska

radca prawny w Hogan Lovells

Podstawa prawna

Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 291, poz. 1707).