Wyjawianie majątku przed komornikiem nie zastąpi procedury sądowej

Rozpoczęły się prace nad założeniami do projektu nowej ustawy o komornikach sądowych. Czy należy w nich uregulować problem prowadzenia mediacji przez komorników?

Używanie określenia mediacja komornicza jest niebezpieczne, bo takie postępowania prowadzone są jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, np. w postępowaniu karnym między sprawcą a pokrzywdzonym, gdy istnieją jeszcze różne możliwości rozwiązań, oraz w cywilnym i administracyjnym. Dlatego komornik nie powinien podejmować działań niweczących rozstrzygnięcia, które zapadają w tych postępowaniach. Natomiast może skłaniać dłużnika do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim zobowiązania, pod warunkiem że nie będzie to jednocześnie działaniem na szkodę wierzyciela.

Ma prawo więc jedynie wytłumaczyć dłużnikowi, jakie korzyści wynikają z dobrowolnej zapłaty, wskazując, jakich kosztów w związku z tym uniknie. Natomiast nie wolno mu nakłaniać wierzyciela do rezygnacji z pobrania karnych odsetek, chociaż może sugerować stronom, aby porozumiały się odnośnie do sposobu, w jaki rozwiążą sprawę odsetek. Wprawdzie komornik ma prawo doprowadzić też do konwersji długu, ale moim zdaniem w ten sposób wychodzi poza swoją rolę polegającą na egzekwowaniu świadczeń.

Czy w trakcie postępowania egzekucyjnego porozumienie między dłużnikiem a wierzycielem jest w ogóle możliwe?

Strony zawsze mogą porozumieć się co do umorzenia części zadłużenia albo odsetek, rozłożenia płatności na bardziej dogodne raty, a komornik nie musi być obecny podczas tych negocjacji.

Komornik powinien dłużnikowi wytłumaczyć, jakie odniesie korzyści, wówczas gdy dobrowolnie podda się egzekucji, np. eksmitowany uiści znacznie niższe koszty, gdy dobrowolnie opuści lokal i nie trzeba będzie wzywać policji, aby go wyprowadzić. Natomiast dogadanie się na temat przesunięcia terminu wykonania eksmisji o tydzień nie zalicza się do negocjacji. Nic nie stoi przy tym na przeszkodzie, aby komornik przy pierwszej swojej czynności wysyłał strony do profesjonalnego mediatora. Wtedy ograniczy się do wykonywania swojej funkcji przymusu państwowego w celu zrealizowania orzeczenia.

Mediacje prowadzi się również po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy. Dlatego mogą doprowadzić do odnowienia długu, zastąpienia jednego świadczenia przez drugie, bądź do ustanowienia innego zabezpieczenia. W takich przypadkach mediacja wspiera działania komornika.

Czy komornicy powinni uzyskać prawo do żądania, aby dłużnik wyjawił majątek?

Uważam, że wyjawienie majątku przed sądem nie można zastąpić wyjawianiem przed komornikiem. Sąd jest organem, który jest do tego przygotowany. Wprawdzie komornicy chcą w ten sposób odciążyć sądy, ale potem dojdzie do sytuacji, że gdy dłużnik dobrowolnie nie wyjawi majątku, to trzeba będzie uruchomić aparat państwowy, aby go do tego zmusił lub ukarał. Będzie więc podwójne postępowanie, bo sąd rozpoznając wniosek o wymierzanie sankcji, będzie musiał sprawdzić, czy jest ono uzasadnione. W dodatku na dłużniku nie zrobi takiego wrażenia wezwanie do wyjawienia majątku wysłane przez komornika jak wówczas, gdy zrobi to sąd.

@RY1@i02/2013/228/i02.2013.228.18300130b.802.jpg@RY2@

Roman Nowosielski adwokat, Kancelaria Nowosielski Gotkowicz i partnerzy Adwokaci i Radcy Prawni

Rozmawiała Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz