Przy ryczałcie nieprzewidziane koszty ponosi wykonawca

Sygn. akt I ACa 167/14

z 24 lipca 2014 r.

Powódka, spółka z o.o., wygrała przetarg nieograniczony i zawarła z pozwanym powiatem X umowę o wykonanie robót budowlanych. Wartość umowy strony określiły ryczałtowo. Cena miała zawierać koszty związane z wykonaniem przedmiotu umowy. W trakcie wykonywania umowy w porozumieniu z projektantem i uzgodnieniu z inwestorem zostały wprowadzone zmiany i uzupełnienia do zakresu robót. Po zakończeniu prac powódka sporządziła obmiary i kosztorysy powykonawcze. Wniosła o zapłatę kwoty, która nie była objęta ryczałtem.

Sąd okręgowy oddalił powództwo. Wskazał, że stosownie do art. 632 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c.), jeżeli strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Wyjątek od tej zasady ustanowiono w par. 2, zgodnie z którym, jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. W niniejszej sprawie powód nie wskazywał jednak na rażącą stratę.

Apelację od wyroku wniosła powodowa spółka.

Apelacja podlegała oddaleniu. Sąd drugiej instancji wskazał, że w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż strony, decydując się na przyjęcie formy wynagrodzenia ryczałtowego, muszą liczyć się z jej bezwzględnym i sztywnym charakterem. Zgodnie z art. 632 par.1 k.c. polega on na tym, że przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, nawet jeżeli w momencie zawarcia umowy nie dało się przewidzieć rozmiaru lub kosztu prac. Tylko wyjątkowo sąd podwyższa ryczałt lub rozwiązuje umowę.

W wyroku z 4 lutego 2011 r. (sygn. akt III CSK 143/10) Sąd Najwyższy wskazał natomiast, że art. 629 i 632 par. 2 k.c. mogą mieć zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane. W wypadku przyjęcia tych przepisów jako podstawy prawnej modyfikacji wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych, wykonywanych na podstawie umowy zawartej w trybie zamówienia publicznego, art. 144 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 907; dalej: p.z.p.) ma zastosowanie w zakresie, w jakim określa dopuszczalność zmiany umowy.

Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.z.p. dokonywanie zmian postanowień zawartych umów w stosunku do treści oferty jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy możliwości i warunki takiej zmiany zostały przewidziane w ogłoszeniu o zamówieniu lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Sąd zauważył, że pozwany w specyfikacji istotnych warunków zamówienia wskazał, iż cena oferty musi zawierać wszelkie koszty niezbędne do zrealizowania robót, a wykonawca powinien przewidzieć wszystkie okoliczności mogące wpłynąć na ostateczny koszt.

To wykonawca, ustalając cenę oferty, odpowiada za to, że będzie musiał ponieść wszelkie koszty związane z realizacją zadania i nie może dochodzić zwiększenia wynagrodzenia ryczałtowego. Okoliczność, że przedstawiona w pierwotnej wersji dokumentacja wymagała korekt, nie dawała podstawy do zmiany wysokości ustalonego wynagrodzenia.

@RY1@i02/2014/199/i02.2014.199.21500080b.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk