Jawność w procesie jest nieodzowna

Wprowadzenie możliwości wydawania wyroków na posiedzeniu niejawnym w procesie cywilnym będzie naruszało konstytucję - uważa Helsińska Fundacja Praw Człowieka (HFPC). Organizacja krytykuje regulację, która znalazła się w noweli kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw. Zgodnie z projektem jawność będzie mogła być wyłączona w przypadku, gdy pozwany uznał powództwo albo sąd dojdzie do wniosku, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Decyzja ma się opierać na analizie pism procesowych i innych złożonych dokumentów.

"Ustanowienie tak niedookreślonych przesłanek dopuszczających wydawanie wyroków w cywilnym postępowaniu procesowym na posiedzeniu niejawnym - bez udziału stron i ich wysłuchania - narusza art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 konstytucji" - czytamy w piśmie HFPC skierowanym do sejmowej komisji nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, która zajmuje się projektem.

Fundacja zwraca uwagę przede wszystkim na wyrażoną w konstytucji zasadę, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ust. 2 art. 45 konstytucji stanowi ponadto, że wyłączenie jawności może nastąpić tylko ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publicznym, ochronę prywatności stron czy inny ważny interes prywatny.

W przypadku zaś tej nowelizacji ustawodawca uzasadnił swój zamysł przesłanką ekonomiczną. Autorzy przyznali, że co prawda takie rozwiązanie ingeruje w zasadę jawności, ale realizuje normę szybkości postępowania. Co więcej, jawne rozpatrzenie sprawy uzależnili od złożenia przez powoda wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Zdaniem HFPC nie można uzależniać przyznania stronie prawa do jawnego rozstrzygnięcia od złożenia odpowiedniego pisma.

Joanna Kowalska

 joanna.kowalska@infor.pl

Projekt ustawy po I czytaniu w komisjach sejmowych