Skuteczna mediacja musi być przymusowa

Stworzenie wyspecjalizowanego organu ochrony konsumentów na rynku finansowym, nagłaśnianie wyników kontroli czy wprowadzenie obowiązku poddania się mediacji przez przedsiębiorcę w razie sporu. Takie m.in. są propozycje sejmowej komisji do spraw kontroli państwowej mające zapewnić lepszą ochronę klientów w tym sektorze.

Postulaty to pokłosie informacji Najwyższej Izby Kontroli o funkcjonowaniu systemu ochrony praw klientów podmiotów rynku finansowego. Organ wskazał na niewystarczającą skuteczność obecnych rozwiązań mimo prawidłowego działania powołanych do tego instytucji. Swoje stanowisko w związku z propozycjami komisji przedstawił na posiedzeniu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Lepsza współpraca

Komisja zaproponowała stworzenie wyspecjalizowanej instytucji działającej na rzecz klientów całego rynku finansowego.

"Słabą stroną systemu, utrudniającą konsumentom szybkie uzyskanie pomocy, jest rozproszenie i niejasny podział kompetencji pomiędzy poszczególnymi organami i instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę konsumentów" - uzasadniali swój postulat posłowie.

Dorota Karczewska, wiceprezes UOKiK, wskazała podczas posiedzenia na inną możliwość rozwiązania problemu. W ocenie urzędu skuteczniejsze byłoby stworzenie sieci podmiotów, które zajmują się rozpatrywaniem sporów konsumenckich z przedsiębiorcami. Zgodnie z propozycją w sieci uczestniczyłyby zarówno podmioty publiczne, jak i niepubliczne, które wzajemnie wymieniałyby się zebranymi informacjami.

UOKiK wskazał przy tym, że największą barierą skutecznego działania są ograniczenia kadrowe i finansowe obecnie funkcjonujących organów. Szczególnie widoczne jest to w przypadku miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów.

- Zdarzają się takie miasta, gdzie rzecznik konsumentów zatrudniony jest na 1/5 etatu. Trudno mówić o tym, że pomoc niesiona przez takiego rzecznika jest skuteczna - argumentowała Dorota Karczewska.

Nowe mediacje

NIK w raporcie wskazał na niską skuteczność sądownictwa polubownego. Posłowie chcą wzmocnić pozycję konsumenta m.in. poprzez nałożenie na przedsiębiorców obowiązku poddania się mediacji w razie zaistnienia sporu z konsumentem.

Uskutecznić mediacje ma również wprowadzenie domniemanej zgody instytucji finansowej na przeprowadzenie postępowania przed sądem polubownym. Nieprzystępowanie przedsiębiorców do mediacji jest bowiem główną przyczyną nieskuteczności alternatywnych metod rozwiązywania sporów.

"Obowiązujące uregulowania prawne umożliwiały przedsiębiorcom rynku finansowego unikanie polubownego rozstrzygania sporów z konsumentami poprzez ignorowanie wezwań lub niewyrażanie zgody na udział w postępowaniu przed sądem polubownym. Konsumentom pozostawało długotrwałe i kosztowne dochodzenie roszczeń przed sądem powszechnym" - wskazuje komisja w dokumencie.

Ważna prewencja

Zarówno w ocenie posłów, jak i UOKiK skutecznym mechanizmem ochronnym mają być działania zapobiegające naruszaniu interesów konsumentów. Jako obecnie działające narzędzia Dorota Karczewska wskazała m.in. rekomendacje i listy ostrzeżeń publikowane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ekspertka podkreśliła, że nowe narzędzia prewencyjne przewiduje nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm.), która już niedługo wejdzie w życie.

- Od 18 stycznia 2015 r. również prezes UOKiK będzie miał możliwość, jeszcze zanim wyda decyzję administracyjną, opublikowania informacji, że zachowanie przedsiębiorcy może naruszać zbiorowe interesy konsumentów- wyjaśniła Karczewska.

95 postępowań prowadzi obecnie UOKiK w sprawie przedsiębiorców działających na rynku finansowym

Joanna Kowalska

joanna.kowalska@infor.pl