Ważne, aby odwołanie złożyć w terminie

Postępowanie przed sądem w sprawach przeciwko organowi rentowemu jest odformalizowane i ma na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Jednak może się zdarzyć, że sąd odrzuci odwołanie od decyzji ZUS. Nie bada wtedy w ogóle zasadności jego wniesienia. Ma to miejsce w dwóch sytuacjach, tj. gdy ubezpieczony przekroczył termin do złożenia odwołania oraz jeżeli nie wniósł sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

W razie spóźnienia

Zasadą jest, że odwołania wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji na piśmie do organu rentowego, który ją wydał lub też ustnie do protokołu sporządzonego przez ten organ. Jeżeli termin zostanie przekroczony, ZUS i tak ma obowiązek przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy do właściwego sądu. Ten jednak je odrzuci, chyba że uzna, iż przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Tak mówi art. 477⁹ par. 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm., dalej: k.p.c.).

Wskazane dwie przesłanki pozwalające na rozpoznawanie sprawy pomimo niezachowania terminu przewidzianego na złożenie odwołania muszą być spełnione łącznie. Sąd z urzędu w trakcie wstępnego badania odwołania dokonuje sprawdzenia, czy zachowany został przez stronę termin na jego wniesienie. W przypadku stwierdzenia opóźnienia, ocenia jego rozmiar oraz przyczyny. W razie ustalenia, że było ono nadmierne lub nastąpiło z przyczyn zależnych od odwołującego, sąd odrzuci odwołanie, wydając w tym zakresie postanowienie, na które przysługuje zażalenie. [przykład]

Okoliczności niezależne od odwołującego to przede wszystkim ciężka choroba uniemożliwiająca mu terminowe złożenie odwołania. Nie jest taką przyczyną przekroczenie terminu wskutek oczekiwania np. na zaświadczenie o zarobkach lub uzyskanie innych dokumentów. Podobnie za taką przyczynę nie można uznać omyłkowego wystąpienia z odwołaniem np. do prezesa ZUS lub innego organu nieuprawnionego do wydania rozstrzygnięcia.

W przypadku zawinionego uchybienia terminu przez pełnomocnika procesowego (adwokata, radcę prawnego) sąd odrzuci także odwołanie jako spóźnione. Opóźnienie pełnomocnika wywołuje niekorzystne skutki dla reprezentowanej przez niego strony. Wskazywał na to SN w postanowieniu z 15 grudnia 1999 r., sygn. akt I UKN 678/99, OSNP 2001/11/402).

W przypadku odrzucenia odwołania przez sąd z powodu niezachowania terminu na złożenie odwołania ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu na podstawie art. 168 k.p.c.

W przypadku niezłożenia sprzeciwu

Także zaniechanie złożenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS może skutkować odrzuceniem odwołania. Stosownie do art. 14 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.

Sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia przez lekarza orzecznika ZUS niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji - jeżeli ubezpieczony nie wniósł sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS, a odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Potwierdził to SN w uchwale z 15 marca 2006 r. (sygn. akt II UZP 17/05, OSNP 2006/15-16/245).

Ważne

Ocena, czy przekroczenie terminu było nadmierne i czy nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego, jest pozostawiona uznaniu sądu. Tak wskazał SN w wyroku z 21 marca 2006 r. (sygn. akt III UK 168/ 05, LEX nr 277825). Jednak musi ona być uzasadniona i podlega kontroli przez sąd drugiej instancji

Ważne

Wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika warunkuje późniejsze dochodzenie praw przed sądem

PRZYKŁAD

Dwumiesięczne przekroczenie

Pan Jan otrzymał decyzję ZUS 12 sierpnia 2013 r. Odwołanie wniósł 24 listopada 2013 r., gdyż dopiero wówczas zasięgnął porady prawnej, z której wynikało, że jest szansa na wygranie sprawy. Sąd uznał, że ponad dwumiesięczne przekroczenie przez ubezpieczonego terminu do wniesienia odwołania było nadmierne i wynikało z przyczyn zależnych od niego, więc odrzucił jego odwołanie

@RY1@i02/2014/005/i02.2014.005.03300020c.806.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 477⁹ ustawy z 17 listopada 1974 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 14 ust. 2a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.).