Spółdzielcy wreszcie zaczną mieszkać na swoim?

Problem z nieuregulowanym stanem prawnym gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe to dziedzictwo PRL. Transformacja ustrojowa spowodowała, iż tereny, które należały do Skarbu Państwa, zostały nieodpłatnie przekazane samorządom. Gminy poza prawami do tych gruntów przejęły też zobowiązanie do ustanowienia na rzecz spółdzielni prawa użytkowania wieczystego. Przez ponad 30 lat nie wprowadzono jednak kompleksowego i ustawowego uregulowania możliwości ustanowienia tytułu prawnego do gruntów na rzecz spółdzielni, na których wybudowały one swoje budynki mieszkalne. Mieszkańcy tych terenów nie mogą przekształcać posiadanych spółdzielczych praw do lokali w odrębną własność. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 24 maja 2013 r. (sygn. akt III CZP 104/125), jeśli spółdzielnia mieszkaniowa nie dysponuje własnością (współwłasnością) gruntu lub jego użytkowaniem wieczystym, to nie może dojść do ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

SN zmienia zdanie

Wcześniej, przed tym orzeczeniem, panował pogląd przeciwny. Zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 438 ze zm.) do 2007 r. spółdzielcze własnościowe prawa do lokali w budynkach na gruntach nieuregulowanych mogły być ustanawiane, a do 2012 r. spółdzielcze lokatorskie prawa w budynkach na tych terenach mogły być przekształcane w spółdzielcze własnościowe prawo. Unia Spółdzielców Mieszkaniowych zwraca uwagę, że wydając w 2013 r. ww. uchwałę, Sąd Najwyższy zaprzeczył swojemu dotychczasowemu stanowisku, zawartemu w uchwale z 30 maja 1994 r. (III CZP 73/94) oraz uchwale z 28 września 1994 r. (III CZP 121/94).