Fundacja rodzinna pozwala ochronić majątek zamożnym Polakom

@RY1@i02/2018/074/i02.2018.074.14000060e.801.jpg@RY2@

Polska, wzorem krajów zachodnich, dorobiła się zamożnych biznesmenów, którzy zaraz przejdą na emeryturę i chcą dalej korzystać ze swojego majątku lub przekazać go rozsądnie następcom. Czy są obecnie możliwości ochrony majątku zamożnych Polaków?

Faktycznie, pierwsze pokolenie przedsiębiorców, które osiągnęło sukcesy biznesowe po 1989 r., zastanawia się nad swoją przyszłością. Jedni chcą wyjść z biznesu, zająć się łowieniem ryb, zwiedzaniem świata i zostawić wszystkie problemy biznesowe za sobą. To wiąże się z decyzją o sprzedaży biznesu lub przekazaniu go kolejnemu pokoleniu. Inni chcą zachować ograniczony udział w rozwoju i strategii firmy. Sprzedaż biznesu wiąże się z kolei z rozważaniami o tym, aby pieniądze uzyskane z tej transakcji zainwestować w sposób, który pozwoli na dalsze życie na niezmienionej, wysokiej stopie lub pomnażanie majątku na potrzeby własne lub rodziny. Część przedsiębiorców myśli też o tym, co by się stało, gdyby nagle zmarli. Rozważają więc, jak ułożyć swój biznes na przyszłość. Z tego względu przedsiębiorcy zaczynają zastanawiać się nad skorzystaniem z rozwiązań dotychczas mało popularnych, jakimi są np. fundacje rodzinne i trusty. Skorzystanie z takich rozwiązań ma na celu właśnie ochronę majątku i jest niezwykle popularne w krajach o wyższym poziomie zamożności niż Polska.

Jak można zapewnić taką ochronę?

Przykładowo, przenosząc majątek do fundacji rodzinnej lub trustu. Pozwalają one ułożyć mechanizmy związane z dziedziczeniem według woli spadkodawcy, a więc dużo bardziej elastycznie, niż przewidują to polskie przepisy. Innymi słowy, fundacja rodzinna ma swój zarząd, działający zgodnie z wolą fundatora zarówno za jego życia jak i po śmierci.

Takich rozwiązań nie przewidują polskie przepisy. Gdzie zatem można założyć fundację rodzinną?

Państwem, które od lat posiada takie regulacje, jest np. Austria. Skorzystanie z tamtejszej fundacji rodzinnej pozwala na ochronę majątku, który staje się własnością fundacji. Daje też możliwość dysponowania tym majątkiem zgodnie z wolą spadkodawcy, czyli założyciela. Przykładowo, dzieci mogą otrzymywać wypłaty z fundacji, ale np. pod warunkiem, że skończą studia na konkretnym uniwersytecie, będą chciały kontynuować działalność biznesową. Przepisy te dają więc dużą elastyczność.

A co z ochroną majątku? Na czym ona polega?

Wniesienie majątku do fundacji rodzinnej oznacza, że nie może on być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego czy jakiegokolwiek działania przeciwko niemu. W zamian za wniesiony majątek nie dostajemy żadnego ekwiwalentu. Innymi słowy, przedsiębiorca wnosi majątek do fundacji i w zamian nic nie dostaje. Jednak jako fundator ma on prawo tak ułożyć relacje w samej fundacji, jak chce.

Czy fundacja rodzinna może pomnażać też majątek, o ile tak zdecydował fundator?

Oczywiście tak. Przykładowo fundacja może zakładać nowe spółki czy inwestować na rynkach finansowych.

Czy do takiej fundacji, podlegającej przepisom austriackim, można wnieść również np. nieruchomość położoną na terenie Polski?

Tak. Do takiej fundacji rodzinnej można wnieść nie tylko nieruchomości, położone w dowolnym miejscu na świecie, ale również akcje, udziały, pieniądze. Jeśli chodzi o nieruchomości, to może to być np. rodzinna posiadłość, którą fundacja będzie zarządzać i uniemożliwi jej zbycie po śmierci fundatora.

Drugim atrakcyjnym sposobem zabezpieczenia majątku na przyszłość jest trust. Na czym polega różnica między fundacją rodzinną a trustem?

Trust jest anglosaskim odpowiednikiem fundacji. Przy czym jeśli w prawie kontynentalnym mówimy o prywatnej fundacji, np. austriackiej, to mamy do czynienia z podmiotem, który posiada osobowość prawną i w obrocie gospodarczym funkcjonuje jako odrębny podmiot. W przypadku trustów - nie jest on podmiotem, a umową między założycielem a powiernikiem. Powiernikiem najczęściej jest licencjonowany podmiot, który na podstawie umowy staje się właścicielem majątku i zgodnie z umową jest zobowiązany do zarządzania nim we wskazany przez założyciela sposób. Powiernik ma więc obowiązek podejmować działania zgodne z wolą założyciela.

A czy beneficjentem majątku wniesionego do fundacji lub trustu może być również fundator, czyli polski biznesmen?

Tak, oczywiście. Można sobie wyobrazić sytuację, że przedsiębiorca chce wnieść swoją firmę do podmiotu, który zadba o pomnażanie środków, chce zabezpieczyć się przed konfliktami z rodziną, innymi akcjonariuszami czy wierzycielami. Przekazuje więc majątek do fundacji i zapewnia sobie środki na dalsze życie. Zwróćmy też uwagę, że fundacja daje dużą elastyczność przy zmianie prywatnego miejsca zamieszkania - pozwala zabezpieczyć się przed funkcjonującym w niektórych krajach i planowanym w Polsce podatkiem wyjścia, czyli tzw. exit tax.

Co będzie opodatkowane tą nową daniną?

Exit tax ma objąć osoby, które zdecydują się na zmianę swojej rezydencji, czyli chcą przenieść swój ośrodek interesów życiowych z Polski do innego kraju. Dziś z samego faktu wyprowadzki nie wynikają żadne konsekwencje podatkowe. Po wejściu w życie exit tax moment wyprowadzki z Polski będzie uznawany za zdarzenie podatkowe, polegające na tym, że - mówiąc w uproszczeniu - podliczamy wartość rynkową aktywów podatnika (np. przedsiębiorca przez 30 lat prowadzi firmę, zakładał ją od zera, a obecnie jej wartość rynkowa to 20 mln zł) - i płacimy od nich 19-proc. podatek, tak jak od sprzedaży tych aktywów. W praktyce więc, mimo że przedsiębiorca nie sprzedaje majątku, nie uzyskuje też żadnego dochodu, musi zapłacić podatek w związku z przenosinami do innego kraju. To rozwiązanie będzie konsekwencją implementacji Dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, której celem jest doprowadzenie do opodatkowania dochodu i zwiększenia wartości majątku w kraju, w który powstał.

PARTNER