Dowody w trybie egzekucyjnym

Zarówno obecnie obowiązująca, jak i projektowana krajowa instytucja zabezpieczenia dowodów (zabezpieczenia środków dowodowych) nie mają rdzennie polskiego charakteru. Są one efektem implementacji tego unijnego środka prawnego do naszego prawa. Mamy tu do czynienia z unijnym środkiem prawnym unormowanym w art. 7 dyrektywy 2004/48/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (podlegającej implementacji do 29 kwietnia 2006 r., co jednak następowało stopniowo i z dużymi trudnościami). Jednocześnie o tej instytucji mówi preambuła rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2012 r. nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Akt ten expressis verbis podkreśla, że art. 7 dyrektywy 2004/48 nie stanowi klasycznego zabezpieczenia dowodów. Jest środkiem tymczasowym i bezpośrednio dotyczy roszczenia, które ma być (lub już jest) dochodzone, a nie tylko czynności przeprowadzania dowodzenia. Dlatego prawodawca unijny nie umieścił tej instytucji, wprawdzie werbalnie określanej mianem „zabezpieczenia dowodów”, w obszarze regulacji rozporządzenia Rady nr 1206/2001 z 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych.

W Polsce instytucja zabezpieczenia dowodów jest obecnie unormowana przepisami art. 80 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, art. 2861 ustawy – Prawo własności przemysłowej, art. 11a ustawy o ochronie baz danych, art. 36b ust. 1 ustawy o ochronie prawnej odmian roślin. Są one stosowane w związku z art. 310–315 k.p.c. normującymi tradycyjne zabezpieczenie dowodów przeznaczone dla wszystkich spraw cywilnych. Zauważyć trzeba, że ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie reguluje tej instytucji, co jest negatywnie oceniane przez doktrynę.