Od przyszłego roku wykonanie budżetu NIK będą mogli kontrolować zewnętrzni audytorzy

Audyt zewnętrzny w NIK przeprowadzany będzie nie rzadziej niż raz na trzy lata. Jest to całkiem nowe rozwiązanie wobec organu konstytucyjnego, niestosowane w ministerstwach resortowych.

Kontrola zewnętrzna

Audyt oznacza ogół działań służących do wyrażenia opinii obejmującej ocenę:

● prawidłowości i wiarygodności rocznego sprawozdania z wykonania budżetu NIK;

● zgodności stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów pobierania i gromadzenia środków publicznych, dokonywania wydatków ze środków publicznych, udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych;

● gospodarności, celowości i rzetelności dokonywania wydatków ze środków publicznych oraz udzielania zamówień publicznych, a także ocenę wykorzystania zasobów;

● sposobu prowadzenia gospodarki finansowej oraz stosowania procedur dotyczących procesów wymienionych.

Przeprowadzenie audytu zewnętrznego zleca marszałek Sejmu podmiotowi wybranemu w drodze przetargu publicznego.

Niezależność audytora

Audyt zewnętrzny przeprowadzać będzie podmiot niezależny od NIK posiadający odpowiednie kwalifikacje i wiedzę z zakresu audytu. Audyt mogą przeprowadzać:

● osoby spełniające warunki przewidziane dla audytora wewnętrznego określone w przepisach o finansach publicznych;

● osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zatrudniające przy przeprowadzaniu audytu osoby wymienione.

Koszty i sprawozdania

Koszty przeprowadzenia audytu zewnętrznego będą pokrywane z budżetu kancelarii Sejmu. Audytor będzie miał prawo wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem przeprowadzanej kontroli, w tym zawartych na nośnikach elektronicznych. Może wykonywać z nich kopie, odpisy, i wyciągi, zestawienia lub wydruki.

Pracownicy NIK będą zobowiązani, na żądanie audytora zewnętrznego, udzielać informacji i wyjaśnień oraz potwierdzać zgodność z oryginałem kopii dokumentów, ich odpisów, wyciągów, zestawień oraz wydruków.

Protokół podpisze audytor

Z przyjęcia ustnych informacji i złożonych ustnie wyjaśnień sporządzony zostanie protokół, który podpisze audytor zewnętrzny oraz osoba, która ich udzieliła lub je złożyła. Ponadto firma audytorska musi sporządzić sprawozdanie, w którym przedstawia w sposób jednoznaczny, rzetelny i zwięzły ustalenia i wnioski poczynione w trakcie kontroli. Sprawozdanie to przekazywane będzie marszałkowi Sejmu oraz prezesowi NIK w terminie 14 dni od dnia zakończenia audytu.

Zdaniem niektórych ekspertów przepisy nowelizacji ustawy z 24 września 2009 r. spowodować mogą, że prywatny audytor będzie mógł wpływać na proces kontrolny NIK. Omówione zmiany dopuszczają bowiem ocenię wydatków towarzyszących konkretnym kontrolom (np. zamówione ekspertyzy, liczbę skierowanych i delegowanych kontrolerów itp.). Tym samym Sejm pozwala prywatnemu audytorowi wejść do konstytucyjnego organu. A audytor ten może być związany z różnymi grupami interesów. Uwagi te są istotne dlatego, że NIK wykonuje bardzo istotną pracę dla interesów państwa, m.in. z zakresu obronności, bezpieczeństwa wewnętrznego i energetycznego. Zdaniem zwolenników nowelizacji ustawy nowe regulacje sprawią, że NIK będzie racjonalnie gospodarować swoimi wydatkami.

Inne zmiany w ustawie o NIK dotyczą:

● kadencyjności dyrektorów i wicedyrektorów Izby

● wprowadzenia konkursów na stanowiska dyrektorskie

● kadencyjność 5-letnia wiceprezesów NIK od 2013 roku

● nowe zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej kontrolerów

● wprowadzenie jednego dokumentu pokontrolnego zamiast dotychczasowych dwóch

● kontroli Izby poddano Krajową Radę Sądownictwa i Rzecznika Praw Dziecka

● określono możliwość i tryb przeprowadzania przez Izbę wspólnych kontroli z naczelnymi organami kontroli innych państw oraz organami kontroli Wspólnot Europejskich.

Katarzyna Żaczkiewicz

Podstawa

Art. 1 ustawy z 24 września 2009 r. o zmianie ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli. Ustawa będzie teraz rozpatrywana przez Senat. Wejdzie w życie w zakresie omawianych zmian po sześciu miesiącach od dnia ogłoszenia.