Jak nie dopuścić do utraty statusu bezrobotnego w urzędzie pracy

Bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do swojego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez niego terminie po to, by przyjąć propozycję odpowiedniej pracy lub inną formę pomocy. Wizyta bezrobotnego jest też potwierdzeniem, że jest on gotów do podjęcia pracy.

Dyrektor urzędu pracy wyda decyzję o wykreśleniu bezrobotnego na trzy miesięcy z rejestru bezrobotnych i pozbawieniu go prawa do zasiłku, jeśli nie stawił się w urzędzie. Zostanie on wykreślony od tego dnia. Nie poniesie tych konsekwencji wówczas, gdy poda uzasadnioną przyczynę swojego niestawiennictwa w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym miał być w urzędzie. Taką przyczyną jest jego choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim. Jeśli więc bezrobotny do tego dnia poinformuje choćby telefonicznie urząd, że jest na zwolnieniu lekarskim, to nie utraci statusu bezrobotnego. Po zakończeniu choroby musi przedstawić zwolnienie lekarskie w urzędzie. Jeśli tego nie zrobi, straci status bezrobotnego.

Art. 33 ust. 3 i 4 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny ma obowiązek brania udziału w różnych formach aktywizacji proponowanych mu przez pośredników i doradców zawodowych w powiatowych urzędach pracy. Chyba że jest chory albo przebywa w szpitalu. Jeśli nie, to powinien brać udział w proponowanych mu na przykład szkoleniach, stażach czy praktykach w firmie. I nie może odmówić dlatego, że w tym czasie będzie wykonywał czynności, które są niezgodne z jego kwalifikacjami albo wykształceniem. Bezrobotny straci status także wtedy, gdy odmówi poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w jakiejś formie aktywizacji określonej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dyrektor powiatowego urzędu pracy pozbawi go statusu od dnia, w którym odmówił, na okres:

a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,

b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy,

c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.

Na takie same okresy zostanie wyrejestrowany bezrobotny, który z własnej winy przerwał szkolenie, staż lub wykonywanie prac, lub inną formę pomocy określoną w ustawie. Dyrektor urzędu pozbawi go statusu od dnia, w którym zrezygnuje on z aktywizacji. Czyli od dnia, w którym na przykład nie przyjdzie na szkolenie albo do firmy, w której odbywa praktykę zawodową. Tak samo będzie, jeśli bezrobotny po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych lub innej formy pomocy określonej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Art. 33 ust. 3 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Osoba, która odbywa praktykę absolwencką, może jednocześnie być zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna lub w czasie praktyki ubiegać się w tym urzędzie o status bezrobotnego. Będzie mogła zarabiać w trakcie praktyki i nie utraci statusu bezrobotnego. Urząd może też przyznać jej zasiłek. Taka osoba będzie go mogła pobierać, jeśli w trakcie praktyki otrzymuje miesięcznie kwotę nie niższą niż połowa minimalnego wynagrodzenia. Praktykant nie musi stawiać się w urzędzie pracy w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd.

Absolwentów (co najmniej szkół gimnazjalnych) może przyjmować na praktykę osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W dniu jej rozpoczęcia osoby te nie mogą mieć więcej niż 30 lat.

Art. 2, 3 i 5 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Art. 2 ust. 2, art. 75 ust. 1 pkt 7 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

W przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy jest on obowiązany powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany. Następnie bezrobotny powinien stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia, w którym zameldował się w nowym mieście. Jeśli tak zrobi, to ten urząd (w tym przypadku skierniewicki) zarejestruje go jako bezrobotnego. W razie gdy zgłosi się do urzędu później niż w ciągu dwóch tygodni, to nie zostanie zarejestrowany jako bezrobotny. Co oznacza, że straci status bezrobotnego.

Art. 33 ust. 4 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Dyrektor powiatowego urzędu pracy pozbawi bezrobotnego jego statusu, jeśli pozostaje on niezdolny do pracy wskutek choroby lub przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym nieprzerwanie przez 90 dni. Za okres nieprzerwany uważa się również czas niezdolności do pracy wskutek choroby oraz przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia okresu 90-dniowego.

Chorzy bezrobotni powinni wiedzieć, że zostaną wyrejestrowani znacznie wcześniej niż w ciągu 90 dni, jeśli nie przedstawią zaświadczenia o niezdolności do pracy w powiatowym urzędzie pracy. Jeśli tak zrobią, to zostaną pozbawieni statusu bezrobotnego od pierwszego dnia niezdolności do pracy z powodu choroby.

Art. 33 ust. 4 pkt 9 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny, jeśli nabył prawo do wcześniejszej emerytury wyższej niż połowa płacy minimalnej, straci status od pierwszego miesiąca pobierania świadczenia. Obecnie każda emerytura jest wyższa niż kwota odpowiadająca połowie płacy minimalnej. Emerytura minimalna wynosi od 1 marca 2010 roku 706,29 zł, a połowa płacy minimalnej - 658,5 zł. Być może kiedyś emerytura będzie niższa niż kwota odpowiadająca połowie płacy minimalnej, wtedy bezrobotny będzie mógł ja pobierać do tej kwoty i dodatkowo ewentualnie zasiłek, jeśli nabędzie do niego prawo.

W razie gdy bezrobotny nabędzie prawa do emerytury po osiągnięciu wieku ustawowego (60 lat kobiety, 65 mężczyźni), to też straci status, ale nie dlatego że pobiera emeryturę, ale dlatego że po osiągnięciu tego wieku nie może być bezrobotnym.

Bezrobotni, którzy pobierali zasiłek i emeryturę, będą musieli zwrócić go za okres, w którym otrzymywali emeryturę. Bezrobotny, który pobrał bowiem nienależne świadczenie pieniężne (w tym przypadku zasiłek), jest obowiązany do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu decyzji dyrektora urzędu pracy o pozbawieniu go statusu. Oprócz zasiłku w kwocie netto zwróci do urzędu także zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 78 ust. 4 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny nie może być zatrudniony i nie może wykonywać żadnej innej pracy zarobkowej. Czyli nie może pracować lub świadczyć usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy-zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Musi być zdolny, gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i nie może się uczyć.

Bezrobotny może natomiast osiągać przychody niepochodzące z pracy (np. ze sprzedaży), ale nie wyższe niż 658,5 zł (połowa płacy minimalnej) miesięcznie. Prawo przewiduje jednak wyjątki od tej zasady. Bez groźby utraty statusu bezrobotny może uzyskiwać przychody w dowolnej wysokości z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

Dotyczy to także przychodów określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem osoba fizyczna nie zapłaci podatku PIT od przychodu ze sprzedaży (ale nie z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej) nieruchomości po pięciu latach od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie. Nie zapłaci podatku (więc nie ma to wpływu na status bezrobotnego) także od sprzedaży rzeczy ruchomej, jeśli posiada ją dłużej niż pół roku.

Art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl