Czy gmina powinna decydować, gdzie może powstać inwestycja budowlana

radca prawny, partner w Departamencie Nieruchomości i Budownictwa CMS Cameron McKenna

@RY1@i02/2010/043/i02.2010.043.092.004c.001.jpg@RY2@

Lidia Dziurzyńska-Leipert, radca prawny, partner w Departamencie Nieruchomości i Budownictwa CMS Cameron McKenna

Zgodnie z propozycją Ministerstwa Infrastruktury likwidacji powinny ulec decyzje o warunkach zabudowy. Zgodnie z projektem inwestor przed rozpoczęciem inwestycji musiałby wystąpić jedynie o decyzję urbanistyczną, która to określałaby, jaki rodzaj obiektu może powstać na danej działce. W sytuacji zaś, gdy działka byłaby objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, również i uzyskanie tej zgody nie byłoby konieczne. Zamiarem resortu infrastruktury jest zatem wzmocnienie roli planu miejscowego, który powinien służyć prowadzeniu polityki rozwoju gminy. Jak wiadomo sporządzanie planów zagospodarowania przestrzennego jest dla gmin kosztowne, stąd też nie są one, w sytuacji braku ustawowego obowiązku, skłonne do ponoszenia nadmiernych wydatków i wolą posługiwać się innym narzędziem planistycznym, jakim jest decyzja o warunkach zabudowy. Zgodnie z propozycjami lokalizowanie inwestycji byłoby możliwe na podstawie doprecyzowanego, nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo urbanistycznego planu realizacyjnego, który mógłby zastąpić nieefektywne, uznaniowe i często nieskuteczne decyzje o warunkach zabudowy. Założeniem nowego aktu prawa miejscowego, jakim miałyby być miejscowe przepisy urbanistyczne, jest umożliwienie w prostszy i tańszy sposób, w stosunku do planu zagospodarowania przestrzennego, ustalania zasad zagospodarowania terenu, w tym warunków zabudowy dla terenów niewymagających sporządzenia planu. Istotna jest również propozycja ograniczenia niezbędnego zakresu zgodności planów zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami studium gminnego, wobec czego studium byłoby dokumentem bardziej elastycznym wobec zmian sytuacji społecznej i gospodarczej, wyrażającym politykę przestrzenną danej gminy.

Z pewnością rozwiązania proponowane przez Ministerstwo Infrastruktury mają na celu zmniejszenie obowiązków biurokratycznych inwestora, co samo w sobie jest dobrym pomysłem. Wydaje się, iż wskazane w projekcie uproszczenie procedur inwestycyjnych mogłoby znacznie skrócić okres rozpoczynania inwestycji. Prawdą jest, że potrzebne są w Polsce uproszczenia procesu inwestycyjnego. Jednakże należy pamiętać, iż nie powinny się one odbywać kosztem zachowania i utrzymania ładu przestrzennego. To organy samorządu gminnego i przepisy urbanistyczne powinny decydować o tym, gdzie może powstać określony obiekt - w żadnym wypadku nie powinna decydować o tym uznaniowa decyzja jednego urzędnika.

Zachowana powinna również zostać, opisana obecnie w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tzw. zasada dobrego sąsiedztwa. Tymczasem istnieją obawy, czy rozwiązania przyjęte w projekcie Ministerstwa Infrastruktury wyrażają tę ideę w sposób dostateczny, nie pozbawiając obywateli realnego wpływu na kształt i dopuszczalność planowanej w ich otoczeniu inwestycji.

Resort infrastruktury chce także wprowadzić obowiązkowe konsultacje społeczne. Może on jednak nie zapewnić wystarczającej ochrony uzasadnionych interesów i praw osób trzecich. Z uwagi na niewiążący charakter konsultacji społecznych ich znaczenie będzie raczej marginalne, gdyż wynik tych konsultacji nie będzie wiążący dla urzędników. Ponadto katalog obiektów wymagających przeprowadzenia konsultacji społecznych i przyjęte w projekcie różne procedury do postępowania w sprawie urbanistycznego planu realizacyjnego oraz wprowadzony podział obiektów nie wydają się być precyzyjne, co może z kolei powodować nadużycia i prowadzić do tego, że tzw. konsultacje społeczne nie będą przeprowadzane we wszystkich sytuacjach, gdy jest to konieczne z uwagi na charakter i zakres oddziaływania inwestycji.