Czy związki zawodowe powinny opiniować uchwałę

Czytelnik jest członkiem nauczycielskiego związku zawodowego. Rada miasta podjęła uchwałę o zamiarze likwidacji szkoły. Akt ten nie został zaopiniowany przez organizację związkową. Organ stanowiący gminy uznał, że ta uchwała nie jest aktem prawnym i dlatego nie podlega konsultacjom.

- Czy jest to zgodne z prawem - pyta pan Michał z województwa śląskiego.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych (dalej ustawa) reprezentatywna organizacja związkowa, ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego kierują założenia albo projekty aktów prawnych do odpowiednich władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii nie krótszy jednak niż 30 dni. Termin ten może zostać skrócony do 21 dni ze względu na ważny interes publiczny. Skrócenie terminu wymaga szczególnego uzasadnienia.

Problematyka charakteru prawnego uchwał organów samorządu w zakresie likwidacji, utworzenia lub przekształcenia samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym także szkół, była przedmiotem licznych wątpliwości i stała się przyczyną rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, zarówno jeśli chodzi o sam charakter takich uchwał, jak i konieczności oraz zakresu kompetencji organizacji związkowych w ich opiniowaniu. Celem ujednolicenia orzecznictwa i wyjaśnienia przepisów prawnych 29 listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (I OPS 2/10), w której przyjęto, że akt o zamiarze likwidacji szkoły oraz o likwidacji szkoły są aktami prawnymi podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego stosownie do przepisu art. 19 ust. 2 ustawy.

W orzeczeniu tym NSA wyjaśnił, że likwidacja placówek oświatowych następuje w szczególnym trybie, który różni się znacząco od procedury, w jakiej likwidowane są inne samorządowe jednostki organizacyjne. Różnica ta przejawia się przede wszystkim w dwuetapowości tego postępowania, której pierwszym etapem jest uchwała intencyjna, z której wynika zamiar likwidacji określonej szkoły.

Drugi etap to podjęcie uchwały o likwidacji tej placówki. NSA podkreślił również, że jeżeli przekazany zostanie do zaopiniowana projekt uchwały o zamiarze likwidacji szkoły, to nie zachodzi już potrzeba późniejszego przekazania projektu samej uchwały o likwidacji jednostki.

Negatywna opinia wyrażona na etapie projektowania uchwały intencyjnej może mieć o wiele większe znaczenie, niż opinia taka wyrażona w stosunku do uchwały o likwidacji, kiedy istnieje już pozytywna opinia kuratora oświaty o likwidacji, poinformowano rodziców i określone zasady likwidacji szkoły.

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 23 mają 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2010 r., I OPS 2/10.