Członek korpusu służby cywilnej może wejść w skład obwodowej komisji wyborczej

TEZA Powołanie członka korpusu służby cywilnej w skład obwodowej komisji wyborczej nie narusza zakazów określonych przepisami ustawy o służbie cywilnej. Inaczej jest w przypadku pełnienia przez niego funkcji pełnomocnika wyborczego lub pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego utworzonego przez partię polityczną.

Odpowiadając na pytanie Pani X o możliwość powołania członka korpusu służby cywilnej w skład obwodowej komisji wyborczej jako pełnomocnika komitetu wyborczego partii politycznej, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedstawia, co następuje.

Przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.) użytego przez Panią określenia "pełnomocnik" używają w odniesieniu do funkcji pełnomocnika wyborczego oraz pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego. Jednakże, zgodnie z przepisem art. 153 par. 1 zdanie drugie Kodeksu wyborczego, pełnomocnik wyborczy ani pełnomocnik finansowy nie mogą być członkami komisji wyborczych, w tym obwodowych komisji wyborczych. Jeżeli zatem Pani pytanie dotyczyło zgodności z przepisami ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.) powołania członka korpusu służby cywilnej w skład obwodowej komisji wyborczej, jako pełnomocnika wyborczego lub finansowego komitetu wyborczego, to należy stwierdzić, że w takim znaczeniu jest to pytanie bezprzedmiotowe, skoro sytuacji łączenia funkcji członka komisji wyborczej z funkcją pełnomocnika wyborczego lub finansowego nie dopuszczają przepisy Kodeksu wyborczego.

Jeżeli natomiast intencją Pani pytania było uzyskanie opinii o dopuszczalności powołania członka korpusu służby cywilnej w skład obwodowej komisji wyborczej w trybie art. 182 par. 1 i par. 2 pkt 1 (albo par. 3 pkt 1) Kodeksu wyborczego, czyli spośród kandydatów zgłaszanych przez pełnomocników wyborczych komitetów wyborczych, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, sytuację taką z punktu widzenia przepisów ustawy o służbie cywilnej należy oceniać w kontekście zakazu manifestowania poglądów politycznych przez członków korpusu służby cywilnej wprowadzonego przepisem art. 78 ust. 2 oraz zakazu wykonywania czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej wprowadzonego przepisem art. 80 ust. 1.

Podkreślić należy, że ewentualne naruszenie jednego z tych zakazów może nastąpić jedynie przez konkretne zachowanie członka korpusu. W kontekście zadanego przez Panią pytania należałoby zatem rozważyć, czy sam fakt powołania w skład obwodowej komisji wyborczej z wniosku pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego utworzonego przez partię polityczną stanowi publiczną manifestację poglądów politycznych, albo czynność (zajęcie) sprzeczne z obowiązkami lub podważające zaufanie do służby cywilnej. Odpowiedź na te pytania wymaga przede wszystkim rozpoznania charakteru prawnego funkcji członka obwodowej komisji wyborczej. Zgodnie z przepisami art. 185 Kodeksu wyborczego do zadań obwodowej komisji wyborczej należy:

1) przeprowadzenie głosowania w obwodzie;

2) czuwanie w dniu wyborów nad przestrzeganiem prawa wyborczego w miejscu i czasie głosowania;

3) ustalenie wyników głosowania w obwodzie i podanie ich do publicznej wiadomości;

4) przesłanie wyników głosowania do właściwej komisji wyborczej.

Zadania te mają charakter techniczno-organizacyjny i w żadnym stopniu nie są związane z reprezentowaniem interesów komitetu wyborczego, którego pełnomocnik zgłosił kandydaturę danej osoby do składu komisji. Jeżeli ponadto uwzględnić zakaz prowadzenia agitacji wyborczej w lokalu wyborczym (art. 107 par. 2 Kodeksu wyborczego), to okazuje się, że kierowanie się interesami komitetu wyborczego jest nie do pogodzenia z prawidłowym wykonywaniem funkcji członka obwodowej komisji wyborczej. Ponadto, w świetle przepisów par. 10 uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z 11 kwietnia 2011 r. (M. P. Nr 30, poz. 345) w sprawie powoływania obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej informacja o składzie obwodowej komisji wyborczej podawana do publicznej wiadomości zawiera jedynie imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania (miejscowości) osób powołanych w jej skład, a nie zawiera informacji o tym, który komitet wyborczy zgłosił daną osobę jako kandydata do komisji. Podsumowując, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, powołanie w skład obwodowej komisji wyborczej nie wiąże się z działaniem na rzecz jakiejkolwiek partii politycznej i nie stanowi w związku z tym publicznej manifestacji poglądów politycznych, a jest działaniem w interesie publicznym.

Odnosząc się natomiast do ewentualności naruszenia zakazów wynikających z przepisu art. 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, przez powołanie do składu obwodowej komisji wyborczej, należy przede wszystkim wskazać na przepisy art. 154 par. 4 i 5 Kodeksu wyborczego, które przyznają członkowi obwodowej lub terytorialnej komisji wyborczej w związku z wykonywaniem zadań prawo do 5 dni zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia, a także ochronę prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, oraz nakładają na nich odpowiedzialność jak na funkcjonariuszy publicznych. Przepisy te w sposób oczywisty wynikają z charakteru pełnionej funkcji: działania w interesie publicznym. W szczególności przepisy te wprowadzają pierwszeństwo wykonywania funkcji przed obowiązkiem świadczenia pracy na rzecz pracodawcy danego członka komisji, bez względu na status prawny tego pracodawcy.

O ile, jak się wydaje, sam fakt powołania w skład obwodowej komisji wyborczej nie stanowi naruszenia zakazów określonych przepisami art. 78 ust. 2 i 80 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, to jednak należy podkreślić, że powołanie członka korpusu służby cywilnej w skład komisji nie zwalnia go z obowiązku stosowania się do tych zakazów.

Ze względu na pewien brak precyzji zadanego przez Panią pytania niezbędne wydaje się także wyrażenie opinii w kwestii dopuszczalności pełnienia przez członka korpusu służby cywilnej funkcji pełnomocnika wyborczego lub pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego utworzonego przez partię polityczną. Zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów obie te funkcje wiążą się w oczywisty sposób z działaniem w interesie danego komitetu wyborczego, a zatem w interesie partii politycznej, która dany komitet utworzyła. Działanie takie niewątpliwie ma charakter publiczny. Podjęcie takiej funkcji zatem musi być przez obywateli odczytane jako identyfikacja z daną partią polityczną, czyli stanowiłoby publiczne zamanifestowanie poglądów politycznych. Tym samym członek korpusu służby cywilnej, który podjąłby się wykonywania funkcji pełnomocnika wyborczego lub pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego - w przekonaniu Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - naruszyłby zakaz manifestowania poglądów politycznych, wynikający z art. 78 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej.

Z podobnych względów krytycznie należałoby ocenić ewentualne pełnienie funkcji męża zaufania komitetu wyborczego utworzonego przez partię polityczną. Istotą funkcji męża zaufania jest bowiem dbanie o interesy danego komitetu wyborczego (a zatem w sposób oczywisty - interesy partii politycznej). Funkcję tę pełni się publicznie: przez obecność w lokalu wyborczym, i pozostając w sposób wyraźnie widoczny dla wyborców oznaczonym jako mąż zaufania.

@RY1@i02/2012/241/i02.2012.241.08800040a.802.jpg@RY2@

Opinię przygotowali: - Dobrosław Dowiat-Urbański, Zastępca Dyrektora - Jacek Kwieciński, Radca Prezesa Rady Ministrów Opinię zredagował: - Michał Graczyk, Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów