Koszty podróży na rozprawę przed RIO ponosi obwiniony

Wydatki publiczne, zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej u.o.f.p.), mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w:

wustawie budżetowej,

wuchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego,

wplanie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.

Ponadto, jak stanowi art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.f.p., wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:

wuzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,

woptymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Poniesione przez państwową jednostkę budżetową wydatki ze środków publicznych związane z kosztami podróży kierownika tej jednostki oraz radcy prawnego na rozprawę przed regionalną komisją orzekającą w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy regionalnej izbie obrachunkowej (dalej komisja orzekająca) nie są przewidziane w planie finansowym tej jednostki, a ich dokonanie jest niecelowe i nie wiąże się z realizacją statutowych zadań tej jednostki.

Przepisy ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych) nie przewidują możliwości dokonywania przez jednostkę sektora finansów publicznych wydatków budżetowych bezpośrednio związanych z osobą obwinioną o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Dodatkowo żadne inne przepisy prawa materialnego nie uzasadniają ponoszenia tych wydatków na tego typu cel.

Odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, podlegają, z zastrzeżeniem art. 4a:

wosoby wchodzące w skład organu wykonującego budżet lub plan finansowy jednostki sektora finansów publicznych albo organu zarządzającego podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne, lub zarządzającego mieniem tych jednostek lub podmiotów,

wkierownicy jednostek sektora finansów publicznych,

wpracownicy jednostek sektora finansów publicznych lub inne osoby, którym odrębną ustawą lub na jej podstawie powierzono wykonywanie obowiązków w takiej jednostce, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2 ww. ustawy,

wosoby wykonujące w imieniu podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych, któremu przekazano do wykorzystania lub dysponowania środki publiczne, czynności związane z wykorzystaniem tych środków lub dysponowaniem tymi środkami.

Ponadto ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw rozszerzyła krąg osób odpowiedzialnych za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Zgodnie z dodanym art. 4a, odpowiedzialności za przedmiotowe naruszenie określone w art. 13 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych podlegają osoby:

wzobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu, któremu odrębną ustawą lub na jej podstawie albo na podstawie umowy lub w drodze porozumienia powierzono określone zadania związane z realizacją programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, zwanych dalej "środkami unijnymi lub zagranicznymi",

wzobowiązane do realizacji projektu finansowanego z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, którym przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub które wykorzystują takie środki,

wzobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu zobowiązanego do realizacji projektu finansowanego z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, któremu przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub który wykorzystuje takie środki.

Jak wynika z art. 4 i 4a ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, wymienione w nich podmioty to wyłącznie osoby fizyczne i wobec nich prowadzone jest postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W związku z tym, że takie postępowanie nie było prowadzone w stosunku do państwowej jednostki budżetowej, w której tylko doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, nie ma podstaw, aby ponosiła ona ze swojego budżetu wydatki związane z prowadzonym postępowaniem, które bezpośrednio dotyczy osoby obwinionej (kierownika jednostki). Takimi wydatkami związanymi z prowadzonym postępowaniem o naruszenie dyscypliny finansów publicznych są m.in. koszty, o których mowa w pytaniu, tj. koszty podróży kierownika jednostki i radcy prawnego na rozprawę przed komisją orzekającą.

Dodatkowo należy wspomnieć, że koszty związane z czynnościami podejmowanymi przez radcę prawnego (koszty wynagrodzenia), którego kierownik jednostki powołał jako pełnomocnika ustanowionego w sprawie przed komisją orzekającą, również nie powinny być sfinansowane ze środków budżetowych jednostki.

A zatem w sytuacji wydatkowania środków publicznych z budżetu państwowej jednostki budżetowej na koszty związane z dojazdem kierownika tej jednostki oraz radcy prawnego na rozprawę przed komisją orzekającą powinny one zostać zwrócone przez kierownika tej jednostki, w równowartości wydatków, które ściśle dotyczą jego osoby jako obwinionego w sprawie. Takie stanowisko w przedmiotowej sprawie prezentuje również Ministerstwo Finansów.

Moim zdaniem, w przypadku stwierdzenia, podczas kontroli sprawdzającej, sfinansowania ze środków publicznych kosztów podróży kierownika jednostki oraz radcy prawnego na rozprawę przed komisją orzekającą, postawiony powinien zostać zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych z czynu określonego w art. 11 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, który stanowi, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia określonego ustawą budżetową, uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia lub z naruszeniem przepisów dotyczących dokonywania poszczególnych rodzajów wydatków.

Radosław Tyburczy

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 291, poz. 1707). Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 240, poz. 1429). Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1429).